Cyfrowy stetoskop. Czy w gabinecie lekarskim wciąż słychać bicie ludzkiego serca?

Wchodząc do gabinetu lekarskiego, przyzwyczailiśmy się do widoku białego fartucha i chłodnego dotyku stetoskopu. Jednak pod powierzchnią tej tradycyjnej sceny dokonuje się właśnie cicha rewolucja. Najnowsze dane opublikowane przez EY oraz Royal College of Physicians of Ireland (RCPI) malują obraz medycyny, w której granica między ludzką intuicją a algorytmem zaczyna niebezpiecznie, a może i zbawiennie, zacierać.

Pytanie, czy leczy nas jeszcze człowiek, czy już kod zapisany w chmurze, przestaje być domeną literatury science fiction, a staje się elementem codziennej praktyki klinicznej.

Zaskakujące wyniki badań przeprowadzonych wśród ponad pół tysiąca irlandzkich medyków ujawniają, że aż 58% z nich w ciągu ostatniego roku wspomagało się sztuczną inteligencją (AI) w pracy z pacjentem. Co piąty lekarz korzysta z tych narzędzi codziennie. Nie mówimy tu jedynie o prostym porządkowaniu kalendarza, bo algorytmy generatywne wniknęły w samo serce procesu leczenia i pomagają stawiać diagnozy różnicowe, identyfikować ścieżki terapeutyczne oraz pomagają podsumowywać zawiłe historie chorób, które dla ludzkiego oka mogłyby stać się nieczytelnym gąszczem danych.

Obraz współczesnej medycyny dopełniają sami pacjenci. Co trzeci lekarz przyznaje, że w ostatnim miesiącu do jego gabinetu zapukał chory uzbrojony w wydruki lub zrzuty ekranu wygenerowane przez sztuczną inteligencję. Co więcej, 16% pacjentów pojawia się na wizycie, kierując się konkretnymi poradami otrzymanymi od cyfrowych asystentów. Gabinet lekarski zamienia się więc w miejsce konfrontacji dwóch światów, czyli tradycyjnej wiedzy akademickiej i błyskawicznej, choć czasem bezdusznej, analizy danych.

Co ciekawe, to nie najmłodsze pokolenie lekarzy jest pionierem tej zmiany. Najchętniej po AI sięgają medycy w wieku 50–64 lat, co sugeruje, że doświadczeni specjaliści widzą w technologii sposób na odciążenie od żmudnej dokumentacji i wsparcie w coraz bardziej skomplikowanym świecie nowoczesnej farmakologii. Mimo optymizmu, który deklaruje siedmiu na dziesięciu badanych, nad systemem ochrony zdrowia unosi się cień niepokoju. Ponad połowa medyków obawia się nadmiernego uzależnienia od technologii oraz ryzyka naruszeń prywatności danych pacjentów.

Doktor Ronan Glynn z EY Ireland zauważa trafnie, że AI wyszła już z fazy eksperymentu i stała się codziennością. Jednak ta codzienność wymaga nowych ram i potężnych nakładów na szkolenia, bo aż 93% lekarzy głośno domaga się wsparcia w nauce obsługi narzędzi cyfrowych. Istnieje bowiem realne ryzyko, że bez odpowiedniego przygotowania, lekarz stanie się jedynie operatorem oprogramowania, a nie przewodnikiem w procesie powrotu do zdrowia.

W tym technologicznym pędzie prezes RCPI dr Diarmuid O’Shea przypomina o istotnej prawdzie, że sztuczna inteligencja, choćby najdoskonalsza, nie posiada zdolności współczucia ani empatii.

AI może przeanalizować tysiące wyników badań w ułamku sekundy, ale nie potrafi położyć dłoni na ramieniu pacjenta ani wyczytać strachu z jego oczu.

Stoimy, jak się wydaje, u progu nowej ery, w której sukces medycyny zależał będzie od tego, czy uda nam się ocalić ludzki pierwiastek w świecie zdominowanym przez procesory. Lekarze wciąż nas leczą, ale coraz częściej czynią to, patrząc w ekran monitora, na którym algorytm podpowiada im to, czego sami mogliby nie dostrzec.

Bogdan Feręc

Źr. RTE

Photo by National Cancer Institute on Unsplash