Cień, który zaskakuje. Społeczność żydowska w Irlandii wobec narastającego antysemityzmu

Rosnąca liczba zgłoszeń o charakterze antysemickim w Irlandii wywołała niepokój w niewielkiej, lecz zakorzenionej na wyspie społeczności żydowskiej. Dane opublikowane przez Żydowską Radę Przedstawicielską Irlandii (JRCI) pokazują zjawisko, które, jak podkreślają sami zainteresowani, stoi w sprzeczności z powszechnym wyobrażeniem Irlandii jako kraju otwartego i wolnego od uprzedzeń etnicznych.

W okresie sześciu miesięcy od lipca 2025 r. do stycznia 2026 r. za pośrednictwem mechanizmu raportowania JRCI odnotowano 143 incydenty o charakterze antysemickim. Zgłoszenia napływały zarówno bezpośrednio od osób poszkodowanych, jak i za pośrednictwem pracowników Rady, którzy rejestrowali je podczas rozmów, korespondencji mailowej oraz spotkań osobistych. Jak zaznacza JRCI, dane te przedstawiają jedynie „częściowy obraz”, ponieważ badania międzynarodowe konsekwentnie wskazują na znaczne niedoszacowanie skali antysemityzmu w oficjalnych statystykach.

Analiza zgłoszeń pokazuje, że domniemany antysemityzm nie ogranicza się do jednego obszaru życia społecznego. Incydenty miały miejsce w przestrzeni publicznej (50 przypadków), w placówkach edukacyjnych (21), w miejscach pracy (8), w ochronie zdrowia (5), w handlu i hotelarstwie (13), a także w komunikacji cyfrowej (36). Ponad jedna trzecia zgłoszeń dotyczyć miała przemocy słownej lub obelg, przy czym w 21 przypadkach odnotowano groźby lub zastraszanie.

To właśnie „zwyczajność” wielu z tych sytuacji budzi szczególny niepokój i naczelny rabin Irlandii Yoni Wieder podkreśla, że raport nie sugeruje, jakoby antysemityzm stał się codziennym doświadczeniem wszystkich Żydów w kraju. Jednocześnie zaznacza, że częstotliwość i kontekst zdarzeń sprawiają, iż nie można ich traktować jako marginalnych. „To pokazuje, że antysemityzm pojawia się wystarczająco często i w wystarczająco zwyczajnych sytuacjach, by nie dało się go zbagatelizować” – zauważa rabin Wieder, dodając, że dla części społeczności poczucie przynależności do Irlandii stało się bardziej kruche, niż powinno być w demokratycznym państwie prawa.

Niepokój społeczności żydowskiej znajduje potwierdzenie w badaniach opinii publicznej. Specjalne badanie Eurobarometr 570, przeprowadzone przez Komisję Europejskę, wykazało, że 41% respondentów w Irlandii uznaje antysemityzm za realny problem, a 47% uważa, że zjawisko to nasiliło się w ciągu ostatnich pięciu lat. Dane te wskazują na rosnącą świadomość społeczną, ale jednocześnie rodzą pytanie o skuteczność dotychczasowych działań prewencyjnych.

JRCI zwraca uwagę, że choć Narodowy Plan Działań Przeciwko Rasizmowi na lata 2023–2027 wspomina o antysemityzmie, brakuje w nim konkretnych, operacyjnych narzędzi i dedykowanych struktur monitorujących, a także ukierunkowanych działań oraz mierzalnych mechanizmów politycznych. Organizacja określa ten stan rzeczy jako „lukę w polityce” i apeluje o opracowanie odrębnego, samodzielnego planu narodowego, skoncentrowanego wyłącznie na zwalczaniu antysemityzmu.

W tle tych debat warto pamiętać o skali samej społeczności. Spis powszechny z 2022 r. wykazał, że w Irlandii żyją 2193 osoby deklarujące żydowską tożsamość religijną. To niewielka liczba, ale, jak podkreślają przedstawiciele JRCI, ochrona praw mniejszości nie jest kwestią statystyki, lecz testem dojrzałości państwa.

Rabin Wieder zaznacza, że społeczność żydowska nie zamierza pozwolić, by nienawiść ją definiowała. „Nadal będziemy się jej przeciwstawiać, ale nie oddamy jej władzy nad naszą tożsamością” – mówi, podkreślając odporność i wewnętrzną siłę wspólnoty.

***

Rosnący potencjalnie antysemityzm w Irlandii nie może być jednak dla nikogo zaskoczeniem, nawet dla społeczności żydowskiej na Zielonej Wyspie. Społeczeństwo od lat prezentuje przekonania, iż postępowanie Państwa Żydowskiego pozostawia wiele do życzenia, a napaść na Palestynę i zniszczenie Strefy Gazy, stała się emanacją nastrojów w Irlandii.

Do tego dodam moje własne obserwacje, bo coraz częściej pojawiają się żądania grup mniejszościowych, jakie gości Republika Irlandia, a domagają się nadania im szczególnych praw. Chciałbym przypomnieć tylko, że Izraelici, Muzułmanie, osoby pochodzące z Afryki, ale też Europejczycy, którzy mieszkają w Irlandii, nawet jeżeli mają tu prawo pobytu, czy może są też rezydentami, powinni szanować prawo Republiki Irlandii, stosować się do niego, a nie próbować wymuszać na tutejszych władzach wprowadzanie zmian do przepisów, aby w pewien sposób uzyskać dodatkowe przywileje.

Irlandczycy są na wyspie u siebie, a i na siłę raczej nikogo na niej nie zatrzymują.

Bogdan Feręc

Źr. RTE

Photo by Levi Meir Clancy on Unsplash