Ambicja czy nierówność? Oczekiwania płacowe kobiet i mężczyzn
Rynek pracy lubi opowiadać o sobie jako o maszynie czysto racjonalnej. Kto ma umiejętności, doświadczenie i wyniki, ten dostaje pieniądze. Matematyka, nic więcej. Rzeczywistość jest jednak trochę bardziej kręta niż wykres w podręczniku ekonomii. Najnowsze badania pokazują, że już na poziomie oczekiwań finansowych kobiety i mężczyźni patrzą na swoją wartość zawodową w zupełnie inny sposób.
Nowy raport platformy IrishJobs ujawnia wyraźną różnicę w oczekiwaniach płacowych. Mężczyźni, biorąc pod uwagę swoje stanowisko, doświadczenie i kompetencje, oczekują mediany wynagrodzenia na poziomie 64 000 euro. Kobiety deklarują średnie oczekiwania na poziomie 53 000 euro. Różnica wynosi więc 17 procent. To nie jest drobna statystyczna rysa. To luka, która potrafi w długiej perspektywie przełożyć się na setki tysięcy euro utraconych dochodów w trakcie całej kariery zawodowej. Raport powstał na podstawie szerokiego zestawu danych i obejmuje badanie przeprowadzone wśród 470 rekruterów i 670 kandydatów w Irlandii, a także analizę 1,3 miliona ogłoszeń o pracę opublikowanych na krajowym rynku pracy.
Wyniki wskazują, że różnice w oczekiwaniach płacowych mają swoje odbicie w rzeczywistych wynagrodzeniach. W 2025 roku mediana wynagrodzeń mężczyzn wykonujących zawody wyższe w Irlandii wynosiła 55 000 euro, podczas gdy w przypadku kobiet było to 44 000 euro. To różnica, która nie powstaje w jednym momencie, a narasta stopniowo, głównie podczas negocjacji pierwszej pracy, przy kolejnych awansach i w rozmowach o podwyżkach.
Ciekawy obraz wyłania się również z deklaracji pracowników dotyczących zadowolenia z zarobków. 79 procent mężczyzn stwierdziło, że zadowolonych jest ze swojego wynagrodzenia, natomiast wśród kobiet odsetek ten wynosi 71 procent. Na pierwszy rzut oka różnica wydaje się niewielka. Jednak gdy spojrzeć na dynamikę podwyżek, obraz zaczyna się zmieniać. W 2025 roku średni wzrost wynagrodzeń mężczyzn wyniósł 6,5 procent, podczas gdy w przypadku kobiet było to 5,4 procent. Jeszcze wymowniejsze są opinie dotyczące adekwatności tych podwyżek. Prawie połowa kobiet, które otrzymały wzrost wynagrodzenia, uważa, że nie odzwierciedlał on w pełni ich wyników pracy. Wśród mężczyzn podobną opinię wyraziło 30 procent.
Jednym z kluczowych elementów wyjaśniających tę lukę może być sposób prowadzenia negocjacji i ponad dwie trzecie mężczyzn deklaruje, że czuje się pewnie podczas rozmów o podwyżce wynagrodzenia. Wśród kobiet ten odsetek wynosi 47 procent. To różnica, która w praktyce oznacza coś bardzo konkretnego, czyli rynek pracy premiuje tych, którzy potrafią mówić o pieniądzach bez skrępowania. Kto negocjuje, ten częściej wygrywa.
Prawda jest natomiast taka, że wynagrodzenie rzadko rośnie tylko dlatego, że ktoś ciężko pracuje. Zazwyczaj rośnie wtedy, gdy ktoś potrafi o nie zawalczyć.
Wnioski z raportu pojawiają się w szczególnym momencie, ponieważ w czerwcu zacznie obowiązywać dyrektywa Unii Europejskiej dotycząca przejrzystości wynagrodzeń. Nowe przepisy mają zmienić zasady gry na rynku pracy. Pracodawcy będą zobowiązani do publikowania przedziałów wynagrodzeń w ogłoszeniach o pracę oraz do regularnego raportowania różnic płacowych między kobietami a mężczyznami w swoich organizacjach. Na razie przejrzystość wynagrodzeń w Irlandii pozostaje ograniczona. Według danych IrishJobs tylko 38 procent ogłoszeń o pracę zawiera informacje o przedziałach płacowych.
Dyrektor krajowy The Stepstone Group w Irlandii odpowiedzialny za IrishJobs Christopher Paye podkreśla, że problem ma głębsze korzenie. Jego zdaniem wyniki badań pokazują, że na rynku pracy wciąż istnieją bariery kulturowe i strukturalne, które utrzymują różnice w wynagrodzeniach kobiet i mężczyzn. Jak zauważył Paye, gdy kobiety nie mają pewności co do swojej wartości rynkowej, nierówności mogą się pogłębiać.
Różnice w oczekiwaniach płacowych nie zawsze wynikają z jednej przyczyny. W grę wchodzą czynniki kulturowe, doświadczenia zawodowe, styl negocjacji i poziom przejrzystości rynku.
Bogdan Feręc
Źr. RTE
Photo by Vitaly Gariev on Unsplash
