Podatkowy bicz na niszczejące pustostany: Rząd uszczelnia system i przekazuje uprawnienia fiskusowi

Problem dewastacji tkanki miejskiej i marnowania potencjału opuszczonych budynków wreszcie doczekał się reakcji ze strony władz centralnych. Koalicja rządząca sięga po bezwzględne instrumenty fiskalne, by wymusić na właścicielach zaniedbanych nieruchomości przywrócenie ich do stanu używalności.

Zamiast dotychczasowych, mało skutecznych opłat samorządowych, do gry wkracza Revenue, czyli irlandzki Urząd Skarbowy. Przejęcie kontroli nad ściągalnością należności przez fiskusa zakończyć ma erę pobłażliwości dla osób blokujących rozwój miast i osiedli.

Projekt ustawy finansowej, opiewający na ponad dwieście stron i osiemdziesiąt szczegółowych sekcji, przynosi jasne wytyczne prawne. Wicepremier oraz minister finansów Simon Harris potwierdzają wprowadzenie nowego podatku od nieruchomości opuszczonych ze sztywną stawką wynoszącą 7 procent wartości rynkowej obiektu. W praktyce oznacza to potężne obciążenie finansowe, bo właściciel porzuconego domu wycenianego na 300 000 euro będzie musiał liczyć się z coroczną opłatą przekraczającą 20 000 euro. Tak wysoka sankcja zadziałać ma trzeźwiąco i zmusić dysponentów takich obiektów do podjęcia natychmiastowych prac remontowych lub sprzedaży majątku.

Harmonogram wdrażania i rola samorządów

Praktyczny mechanizm uszczelniania systemu opiera się na podziale obowiązków między władzami lokalnymi a aparatem skarbowym. Od stycznia samorządy zostaną prawnie zobowiązane do tworzenia dokładnych ewidencji zaniedbanych budynków i przekazywania zebranych danych bezpośrednio do Urzędu Skarbowego. Do września 2027 roku w całym kraju powstaną natomiast wstępne rejestry terenów zdegradowanych. Właściciele wpisanych tam obiektów otrzymają czas do czerwca 2028 roku na podjęcie konkretnych działań naprawczych. W przypadku zignorowania wezwań i braku poprawy stanu technicznego, w połowie 2028 roku nastąpi pierwsza wymagalność kar finansowych pobieranych przez Revenue.

Reformie towarzyszyć ma również przejrzysta procedura odwoławcza. Nadzór nad ewentualnymi sporami i weryfikacją zasadności wpisu do rejestru sprawować będą dedykowani urzędnicy ds. odwołań przy samorządach lokalnych. Ma to zagwarantować ochronę praw właścicieli, którzy z przyczyn obiektywnych – na przykład z powodu skomplikowanych spraw spadkowych czy przedłużających się formalności budowlanych, nie byli w stanie przeprowadzić prac w wyznaczonym terminie.

Zasięg terytorialny i kontrowersje polityczne

Nowa regulacja obejmie w pierwszej kolejności największe ośrodki miejskie oraz miejscowości liczące co najmniej 4000 mieszkańców. Na pierwszym etapie działania naprawcze dotkną 107 miast i miasteczek w całym kraju, w tym główne metropolie, takie jak Dublin, Cork, Limerick i Galway, a także prężnie rozwijające się ośrodki lokalne, m.in. Droghedę, Dundalk, Navan, Sligo czy Roscommon. Drugi etap zakłada z kolei rozszerzenie programu o kolejne 64 miejscowości z populacją przekraczającą 2000 mieszkańców, co finalnie da łączną liczbę 171 obszarów objętych ścisłym nadzorem skarbowym.

Przedstawiciele koalicji podkreślają, że nadrzędnym celem zmian nie jest wyciąganie pieniędzy z kieszeni obywateli, lecz wywołanie głębokiej „zmiany zachowań” i odblokowanie zasobów mieszkaniowych.

Analitycy i politycy opozycji zwracają jednak uwagę na pewien niuans, ponieważ nowa danina ma być pobierana według dokładnie tej samej, siedmioprocentowej stawki, która obowiązywała w dotychczasowym, krytykowanym za nieskuteczność systemie. Różnica polega jednak na egzekucji. Przeniesienie ciężaru ściągania podatku z powolnych struktur samorządowych na bezwzględny aparat Urzędu Skarbowego, sprawić ma, że bezczynność stanie się dla właścicieli po prostu nieopłacalna.

Nadchodząca debata w parlamencie nad tym projektem ustawy finansowej pokaże, czy zaproponowane terminy i procedury zyskają akceptację większości politycznej, dając impuls do realnej odnowy tkanki miejskiej.

Bogdan Feręc

Źr. RTE

Fot. CC Eric Jones