Niewidzialna pętla na domowych budżetach. Nadchodzi kolejna fala energetycznej drożyzny?

Rozchwiane rynki surowcowe, rosnące napięcia polityczne i nieprzemyślane decyzje polityków, po raz kolejny uderzają w podstawy stabilności ekonomicznej gospodarstw domowych. Z najnowszych zestawień analitycznych wyłania się ponury obraz, więc hurtowe ceny energii elektrycznej pną się w górę w tempie niespotykanym od miesięcy, co w prostym przełożeniu grozi kolejną serią podwyżek na rachunkach odbiorców końcowych.

Odbiorcy, którzy nie zdążyli jeszcze ochłonąć po zapowiedzianych już korektach cenników, muszą przygotować się na nadchodzący, wysoce kosztowny okres zimowy.

Głównym zapalnikiem obecnego kryzysu pozostaje sytuacja na Bliskim Wschodzie i w rejonie Zatoki Perskiej. Eskalacja konfliktów w tym strategicznym rejonie wywołała gwałtowny skok cen gazu ziemnego na światowych giełdach. Dla krajowej infrastruktury to cios niezwykle dotkliwy, bo aż 45 procent energii elektrycznej produkowane jest tam właśnie z paliwa gazowego, które niemal w całości pochodzi z importu. Sytuacji nie poprawiają uwarunkowania pogodowe. Niskie generowanie energii ze źródeł odnawialnych, w tym odczuwalny spadek wydajności elektrowni wiatrowych oraz słonecznych, zmusiła system do drastycznego zwiększenia udziału bloków gazowych.

Dane zaprezentowane przez Centralny Urząd Statystyczny (CSO) doskonale obrazują skalę zjawiska. Statystyk Deirdre Toher wskazuje, że hurtowe ceny prądu w skali rocznej skoczyły aż o 76,9 procent. Tylko w miesiącu kończącym wakacje odnotowano podwyżkę rzędu niemal dziesięciu procent. Tym samym stawki hurtowe, osiągnęły wartości najwyższe od blisko czterech lat, powracając do poziomów notowanych pod koniec 2022 roku. Problem nie ogranicza się wyłącznie do energii w gniazdkach, ponieważ wzrosty dotknęły również paliwa płynne. Olej napędowy w ujęciu hurtowym podrożał w roku do roku o 16 procent, a benzyna o niemal 7 procent.

Eksperci rynku detalicznego, w tym Daragh Cassidy z serwisu Bonkers.ie, zwracają uwagę, że presja cenowa utrzymuje się od dłuższego czasu. W ciągu ostatnich sześciu miesięcy hurtowe ceny prądu były o ponad trzydzieści procent wyższe niż w poprzednim półroczu, a stawki pozostają niemal trzykrotnie wyższe w porównaniu do realiów sprzed kilku lat. Choć rynki hurtowe charakteryzują się zmiennością, stała tendencja wzrostowa zmusza największych dostawców, w tym Flogas, Pinergy, Energia, Bord Gáis Energy czy SSE Airtricity, do sukcesywnego podnoszenia taryf detalicznych, co miało miejsce w ostatnich tygodniach ze średnim wzrostem o około 10 procent.

Jeżeli tegoroczne trendy zostaną utrzymane, kolejne podwyżki na początku Nowego Roku staną się wręcz nieuniknione.

Na tle pogłębiającego się kryzysu wybuchła gwałtowna polemika polityczna. Minister energii Darragh O’Brien znalazł się w ogniu krytyki po ujawnieniu rzadkiej częstotliwości jego kontaktów z kluczowymi graczami rynku energetycznego. Odpowiedzi na pytania parlamentarne złożone przez rzecznika Sinn Féin ds. energii Pa Daly’ego, wywołały spore poruszenie. Okazało się bowiem, że szef resortu w ciągu minionego roku odbył zaledwie dwa oficjalne spotkania z dostawcami, więc jedno zbiorowe we wrześniu z przedstawicielami Electric Ireland, Bord Gáis, SSE Airtricity oraz Energia, a drugie indywidualne, przeprowadzone na początku roku wyłącznie z SSE Airtricity.

Opozycja bezpardonowo ocenia postawę ministerstwa, nazywając brak stałego dialogu z rynkiem w dobie rosnących rachunków obywateli „poważnym zaniedbaniem obowiązków”. Zarzuty dotyczą przede wszystkim braku aktywnej roli rządu w osłanianiu budżetów domowych i bierności wobec gigantów energetycznych. W obliczu nadchodzących chłodów i niepewności na rynku surowców, bierność ta staje się dla wielu rodzin powodem do poważnego niepokoju o płynność własnych finansów.

Bogdan Feręc

Źr. Independent

Photo by Jimmy Nilsson Masth on Unsplash