Ochrona pamięci i natury. Narodowy Tydzień Dziedzictwa w Irlandii pod znakiem przeciwdziałania zagrożeniom

Dzisiaj w całej Irlandii rozpoczyna się Narodowy Tydzień Dziedzictwa, to coroczne święto kultury, historii i przyrody, które przyciąga setki tysięcy uczestników. W programie tegorocznej edycji znalazło się ponad 2,5 tysiąca wydarzeń: od kameralnych spacerów z przewodnikami, przez pokazy dawnego rzemiosła, po otwarte zwiedzanie zabytkowych obiektów. Inicjatywa, która w ubiegłym roku zgromadziła niemal pół miliona osób, po raz kolejny stawia na bezpośredni kontakt z lokalną tradycją.

Święto zainaugurował minister stanu ds. przyrody Christopher O’Sullivan, podkreślając integracyjny wymiar przedsięwzięcia: „Tydzień Dziedzictwa Narodowego to doskonała okazja, by uczcić dziedzictwo, które łączy nas z naszymi społecznościami, naszymi krajobrazami i naszą wspólną przeszłością. Od zabytkowych budynków i stanowisk archeologicznych po różnorodność biologiczną, folklor, język i tradycyjne umiejętności – to wszystko ożywia dziedzictwo Irlandii w całym jego bogactwie i różnorodności”.

Dziedzictwo w obliczu zmian

Motywem przewodnim tegorocznych obchodów jest „Dziedzictwo Zagrożone”. Wybór tego hasła zwraca uwagę na postępującą degradację zabytkowej architektury, niszczenie naturalnych siedlisk oraz stopniowe zanikanie tradycyjnych umiejętności rzemieślniczych i wiedzy ludowej. Organizatorzy zaakcentują więc potrzebę ochrony tych zasobów przed bezpowrotnym utratą.

Ilustracją tej problematyki jest działalność Denise Dunne, zbieraczki i zielarki mieszkającej w tradycyjnym domku na obrzeżach wioski Naul, położonej w północnej części hrabstwa Dublin. W 1995 roku założyła tam pierwszą w kraju specjalistyczną szkółkę ziół, gdzie uprawiała ponad 120 odmian roślin, do której pozyskiwała nasiona i prowadzi ich dystrybucję.

Podczas planowanych pomiędzy 15 i 22 sierpnia spacerów wzdłuż rzeki Delvin Dunne przybliży uczestnikom zapomniane tradycje oraz zielarski folklor regionu. Wskazuje przy tym na źródła zagrożeń dla lokalnej flory i dawnej wiedzy: „Mieszkam w małym, tradycyjnym irlandzkim domku na obrzeżach wioski Naul w hrabstwie Dublin. Mam prawie akr ziemi, którą kupiłam w 1995 roku i założyłam tam ogródek ziołowy. To, co wiem, zostało przekazane ustnie z pokolenia na pokolenie – zwyczaje, tradycje, przepisy, zastosowania lecznicze i metody konserwowania, które są tradycyjną Irlandią. Wiele naszych tradycji wymarło wraz ze starszym pokoleniem. Wiele z tych roślin jest zagrożonych, niektóre są liczne, ale zaniedbane przez lata. Z powodu intensywnego rolnictwa, pestycydów i herbicydów nasze siedliska się zmieniają. Niektóre są zagrożone”.

Zielarka zwraca uwagę na użytkowy i odżywczy potencjał roślin powszechnie uznawanych za chwasty: „Próbuję uświadamiać ludzi na temat roślin, które inni często po prostu depczą albo uważają za chwasty. Twoje chwasty, pokrzywy i mlecze mogą być niezwykle cenne. Znajdziesz mlecz rosnący w szczelinie chodnika w centrum miasta. Jest naprawdę cenny – ma zastosowanie kulinarne, jest pożywny i ma wiele korzyści zdrowotnych”.

Harmonogram wydarzeń i główne filary programu

Większość wydarzeń organizowanych w ramach Tygodnia Dziedzictwa dostępna jest już od dziś bezpłatnie. W programie znalazły się m.in. pokazy rzemiosła, wystawy, sesje opowiadania historii oraz występy muzyczne. Ramowy harmonogram obejmuje kilka kluczowych bloków:

• Heritage Open Doors (15–23 sierpnia): Udostępnienie dla zwiedzających zabytkowych obiektów i miejsc objętych ochroną, które na co dzień pozostają niedostępne dla szerszej publiczności.
• Wild Child Day (22 sierpnia): Dzień dedykowany dzieciom i rodzinom, skupiony na edukacji przyrodniczej, eksploracji lokalnego krajobrazu oraz aktywnościach w terenie.
• Water Heritage Day (23 sierpnia): Zwieńczenie całego tygodnia, dedykowane relacjom Irlandii z ekosystemami wodnymi. W planach są rejsy oraz spacery edukacyjne wzdłuż rzek, jezior i terenów podmokłych.

Szczegółowe informacje na temat wydarzeń związanych z Narodowym Tygodniem Dziedzictwa, znaleźć można w lokalnej prasie i na stronach internetowych władz lokalnych.

Bogdan Feręc

Źr. Independent

Fot. CC Berthold Werner