Najdroższy prąd w Europie i kolejne podwyżki. Irlandczycy zapłacą więcej, choć problem leży gdzie indziej

Irlandzkie gospodarstwa domowe po raz kolejny sięgną głębiej do kieszeni. Komisja Regulacji Usług Komunalnych (CRU) zatwierdziła wzrost opłat sieciowych o ponad 41 euro rocznie dla przeciętnego odbiorcy energii elektrycznej. W praktyce oznacza to, że od października średnia opłata za samą infrastrukturę energetyczną wzrośnie do około 541 euro rocznie.

To kolejna podwyżka w kraju, który już dziś ma jedne z najwyższych cen energii elektrycznej w Europie. Zaledwie kilka tygodni wcześniej wielu dostawców podniosło swoje taryfy, a ponad milion klientów Electric Ireland musi liczyć się ze wzrostem rachunków sięgającym nawet 300 euro rocznie.

Rząd i regulator tłumaczą, że pieniądze są potrzebne na modernizację sieci. Problem polega jednak na tym, że odbiorcy energii coraz częściej odnoszą wrażenie, iż płacą coraz więcej za system, który wciąż nie działa tak, jak powinien.

Podwyżki nie wynikają z kosztów produkcji energii

Warto zauważyć, że obecna decyzja CRU nie jest efektem wzrostu cen paliw wykorzystywanych do produkcji energii elektrycznej. Podwyżka dotyczy opłat sieciowych, czyli kosztów utrzymania i rozbudowy infrastruktury przesyłowej oraz dystrybucyjnej. Regulator argumentuje, że w ciągu najbliższych pięciu lat konieczne będą inwestycje sięgające nawet 18 mld euro. Jednocześnie podkreśla, że ograniczył żądania operatorów sieci ESB Networks i EirGrid o 138 mln euro, aby zmniejszyć obciążenie dla odbiorców.

Nie zmienia to jednak faktu, że rachunki ponownie wzrosną, mimo że nie wynika to bezpośrednio z kosztu wytworzenia energii.

Miliony euro wydawane, a energia nadal się marnuje

Największe kontrowersje budzi jednak coś innego. Jeszcze niedawno Irlandia zmarnowała ogromne ilości energii pochodzącej z odnawialnych źródeł. Produkcja z farm wiatrowych była tak wysoka, że znacznej części wyprodukowanego prądu nie dało się przesłać ani wykorzystać z powodu ograniczeń sieciowych i niewystarczających możliwości magazynowania energii. To paradoks irlandzkiej transformacji energetycznej. Państwo inwestuje miliardy euro w rozwój odnawialnych źródeł energii, jednocześnie nie dysponując infrastrukturą zdolną do pełnego wykorzystania ich potencjału. Efektem jest sytuacja, w której czysta energia jest ograniczana lub wręcz marnowana, podczas gdy odbiorcy końcowi otrzymują kolejne rachunki z wyższymi opłatami.

Trudno więc nie zadać pytania, czy kosztów zaniedbań infrastrukturalnych nie przerzucono po prostu na konsumentów.

Coraz większa część rachunku to opłaty

Według serwisu Bonkers.ie opłaty sieciowe stanowią obecnie od 40 do 45 procent całkowitej ceny energii elektrycznej płaconej przez gospodarstwa domowe. To oznacza, że niemal połowa rachunku nie jest związana z samym zużyciem energii, lecz z kosztami funkcjonowania systemu energetycznego.

W ubiegłym roku opłaty sieciowe wzrosły o około 30 euro, rok wcześniej aż o około 100 euro. Teraz do rachunków zostanie doliczone kolejne 41 euro. Trudno więc mówić o jednorazowej korekcie, bo mamy do czynienia z utrzymującym się trendem wzrostowym.

Niższa opłata PSO nie zmieni ogólnego obrazu

Od października znacząco spadnie natomiast opłata PSO, finansująca rozwój odnawialnych źródeł energii. Zostanie obniżona z obecnych 93 euro do zaledwie 6,21 euro rocznie. Na pierwszy rzut oka wygląda to jak dobra wiadomość dla odbiorców. Jednak korzyść ta zostanie w dużej mierze zniwelowana przez wzrost opłat sieciowych oraz wcześniejsze podwyżki taryf wprowadzone przez dostawców energii. W efekcie wielu odbiorców nie odczuje realnej ulgi w domowym budżecie.

Klienci płacą za lata opóźnień

CRU przekonuje, że inwestycje są niezbędne, aby sprostać rosnącemu zapotrzebowaniu na energię i zwiększyć udział odnawialnych źródeł. To argument trudny do podważenia. Nowoczesna gospodarka potrzebuje nowoczesnej infrastruktury. Pytanie brzmi jednak, dlaczego rachunek za wieloletnie opóźnienia i niedostosowanie sieci do transformacji energetycznej mają ponosić przede wszystkim odbiorcy końcowi.

Jeżeli przez lata rozwijano odnawialne źródła energii szybciej niż możliwości przesyłu i magazynowania, to dzisiejsze miliardowe inwestycje są w dużej mierze próbą nadrobienia wcześniejszych zaniedbań. Z punktu widzenia mieszkańców oznacza to prostą zależność – system nie był gotowy na zmiany, a koszt jego dostosowania trafia dziś na ich rachunki.

Najdroższa energia i brak widocznych efektów

Irlandia od lat znajduje się wśród państw o najwyższych cenach energii elektrycznej w Europie. Mimo to odbiorcy nadal słyszą o konieczności kolejnych inwestycji, modernizacji sieci i nowych podwyżkach.

Jeżeli efektem wielomiliardowych nakładów nadal będzie sytuacja, w której część energii z farm wiatrowych nie może zostać wykorzystana, trudno oczekiwać, że społeczeństwo będzie z entuzjazmem przyjmować kolejne wzrosty opłat.

Transformacja energetyczna wymaga inwestycji i nowoczesnej infrastruktury. Jednak równie ważne jest, aby koszty tych działań szły w parze z wymiernymi efektami. Dla przeciętnego odbiorcy liczy się bowiem nie liczba miliardów zapisanych w planach inwestycyjnych, lecz wysokość rachunku, który co roku staje się coraz wyższy.

Bogdan Feręc

Źr. Independent

Photo by Jonathan Hanna on Unsplash