Czy za sprawą Irlandii Unia Europejska zdecyduje się na handlowe uderzenie w Izrael?

Polityka zagraniczna Unii Europejskiej znajduje się obecnie w punkcie zwrotnym, w którym moralne imperatywy i prawno międzynarodowe orzeczenia zderzają się z twardą rzeczywistością światowych interesów oraz wymogiem jednomyślności. W centrum tej debaty stanęło fundamentalne pytanie o przyszłość relacji gospodarczych Wspólnoty z Izraelem.

Choć presja na podjęcie stanowczych kroków rośnie, Bruksela zmaga się z głębokimi podziałami wewnętrznymi, które skutecznie paraliżują wypracowanie wspólnego, radykalnego stanowiska. Kluczowe rozstrzygnięcia w tej sprawie mają zapaść podczas nadchodzącego posiedzenia Rady do Spraw Zagranicznych UE, zaplanowanego na 13 lipca, kiedy to Komisja Europejska przedstawi formalne opcje dalszych działań.

Głównym motorem napędowym zmian na unijnej arenie jest Irlandia, która konsekwentnie domaga się najostrzejszej możliwej reakcji wobec działań rządu w Tel Awiwie. Dublin opowiada się przede wszystkim za całkowitym zawieszeniem umowy o stowarzyszeniu między Unią Europejską a Izraelem. Taki krok uderzyłby bezpośrednio w fundamenty wymiany handlowej i przyniósłby poważne konsekwencje dla izraelskiej gospodarki. Jak jednak przyznaje irlandzka minister spraw zagranicznych Helen McEntee, na ten moment wewnątrz Unii brakuje konsensusu niezbędnego do podjęcia tak drastycznej decyzji. Umowa stowarzyszeniowa pozostaje zamrożona już od dziesięciu miesięcy, co obrazuje skalę oporu części państw członkowskich przed całkowitym zerwaniem dotychczasowych więzi.

Wobec braku jednomyślności w kwestii pełnego zamrożenia relacji, uwaga dyplomatów przenosi się na rozwiązania alternatywne, obejmujące sankcje celowane oraz zakaz handlu z nielegalnymi osiedlami na terytoriach okupowanych. Przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen jednoznacznie potępiła ekspansję izraelskich osiedli na Zachodnim Brzegu oraz towarzyszącej jej przemocy, określając te działania jako całkowicie niedopuszczalne i bezpośrednio zagrażające przyszłości rozwiązania dwupaństwowego. Szefowa Komisji wyraźnie wskazała jednak, że instytucje unijne przygotowują odpowiednie instrumenty prawne, lecz ostateczna odpowiedzialność i decyzja o ich wdrożeniu spoczywa teraz bezpośrednio na państwach członkowskich.

Irlandia próbuje ominąć unijny ten paraliż decyzyjny poprzez promowanie propozycji, które mogłyby zostać przegłosowane kwalifikowaną większością głosów, zamiast trudnej do osiągnięcia jednomyślności. Przedmiotem tych zabiegów jest wprowadzenie zakazu eksportu i importu towarów oraz świadczenia usług firmom izraelskim na terytoriach okupowanych.

Co istotne, definicja handlu stała się tu osią sporu prawnego. Krajowe analizy legislacyjne w Irlandii oparte na orzecznictwie Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości wskazują na silniejsze podstawy prawne do jednostronnego blokowania obrotu towarowego, niż usługowego. Dlatego właśnie Dublin tak mocno naciska na poziom ogólnoeuropejski, argumentując, że tylko wspólne unijne embargo obejmujące pełne spektrum gospodarcze, czyli zarówno towary, jak i usługi, przyniesie realny skutek.

Krytycy takich rozwiązań podnoszą argumenty o ich rzekomo symbolicznym charakterze, jednak strona irlandzka stanowczo odpiera te zarzuty. Minister McEntee podkreśla, że sankcje handlowe wobec izraelskich przedsiębiorstw na terytoriach okupowanych byłyby kamieniem milowym i realnym narzędziem nacisku na obecny izraelski rząd.

Celem tych działań jest powstrzymanie trwałej i systematycznej transformacji nielegalnych obozowisk w rozrastające się miasta, co w perspektywie nadchodzących dekad doprowadzi do całkowitej destabilizacji regionu i uniemożliwi trwałe zaprowadzenie pokoju. Sytuację dodatkowo zaostrzają niezależne raporty ONZ wskazujące na dramatyczne pogorszenie sytuacji humanitarnej i akty przemocy wymierzone w cywilów, w tym dzieci, co ma miejsce po formalnym zawieszeniu broni.

Choć Unia Europejska pozostaje liderem w dostarczaniu pomocy humanitarnej do Strefy Gazy, to narastający kryzys na Zachodnim Brzegu i w Libanie zmusza Brukselę do przewartościowania swojej dotychczasowej polityki kompromisu na rzecz realnych sankcji ekonomicznych.

Bogdan Feręc

Źr. Independent

Photo by Timon Studler on Unsplash