Droższe jedzenie, rekordowe rachunki za energię. Koszty życia w Irlandii nie odpuszczają
Koszty utrzymania w Irlandii nadal rosną, a najnowszy raport Vincentian MESL Research Centre pokazuje, że dla wielu gospodarstw domowych codzienne wydatki stają się coraz większym wyzwaniem. Szczególnie dotkliwie odczuwają to rodziny o niższych dochodach, które znaczną część swoich budżetów przeznaczają na zakup żywności i opłacenie rachunków za energię.
Badanie opublikowane w raporcie MESL 2026 analizuje zmiany kosztów minimalnego niezbędnego standardu życia (Minimum Essential Standard of Living – MESL) w ciągu 12 miesięcy do marca 2026 roku oraz śledzi ich wzrost od 2020 roku. Wyniki wskazują na utrzymującą się presję inflacyjną, która najmocniej uderza w podstawowe potrzeby mieszkańców. Według raportu koszty osiągnięcia minimalnego standardu życia wzrosły średnio o 3,8 proc. w ciągu ostatniego roku. W porównaniu z rokiem 2020 wzrost ten wyniósł już 23,6 proc. Oznacza to, że wiele rodzin musi dziś przeznaczać niemal jedną czwartą więcej środków na utrzymanie podstawowego poziomu życia niż jeszcze sześć lat temu.
Największym obciążeniem pozostają wydatki na energię i żywność, które łącznie stanowią około jednej trzeciej koszyka wydatków MESL. To właśnie te dwie kategorie odpowiadały za największą część wzrostu kosztów w minionym roku. Szczególnie niepokojące są dane dotyczące energii. Koszty energii w gospodarstwach domowych wzrosły o 24,9 proc. w ciągu roku do marca 2026 roku, a w porównaniu z 2020 rokiem są już ponad dwukrotnie wyższe. Choć ceny gazu ziemnego nieznacznie spadły, większość źródeł energii nadal pozostaje znacznie droższa niż przed kilkoma laty.
Najbardziej odczuwają to mieszkańcy terenów wiejskich korzystający z oleju opałowego. W wiejskim koszyku MESL cena tego paliwa wzrosła o 72,4 proc. w ciągu ostatnich dwunastu miesięcy i jest obecnie aż o 186,8 proc. wyższa niż w 2020 roku. W miastach sytuacja wygląda nieco lepiej – ceny gazu ziemnego spadły w ciągu roku o 3 proc., jednak nadal są o 84 proc. wyższe niż sześć lat temu. Z kolei koszty energii elektrycznej wykorzystywanej do gotowania, oświetlenia i codziennego funkcjonowania gospodarstw domowych wzrosły o 25,6 proc. w ciągu roku oraz o 77,7 proc. od 2020 roku.
Rosną również ceny żywności. W ciągu ostatnich dwunastu miesięcy koszty produktów spożywczych wzrosły o 2,7 proc., a obecnie są o około 20 proc. wyższe niż sześć lat temu. Autorzy raportu wskazują na utrzymującą się długoterminową tendencję wzrostową, która stale podnosi ceny codziennych zakupów.
Analitycy ostrzegają, że rosnące koszty żywności wywierają „znaczną presję” na budżety gospodarstw domowych. Problem jest szczególnie widoczny w rodzinach o niższych dochodach, które proporcjonalnie większą część swoich zarobków przeznaczają na podstawowe potrzeby. Raport zwraca również uwagę na sytuację osób utrzymujących się z pomocy społecznej oraz innych stałych źródeł dochodu. Wiele takich gospodarstw domowych ma coraz większe trudności z nadążaniem za wzrostem cen podstawowych dóbr i usług. Największe ryzyko głębokiego niedoboru dochodów dotyczy osób samotnych oraz rodzin wychowujących starsze dzieci w wieku 12 lat i więcej. Badacze podkreślają, że koszty utrzymania nastolatków są znacząco wyższe niż młodszych dzieci, co zwiększa presję finansową na rodziców.
Jednocześnie raport wskazuje na pewną poprawę sytuacji rodzin z dziećmi młodszymi. W przypadku dzieci do 12. roku życia świadczenia socjalne pokrywają obecnie większą część niezbędnych wydatków niż w poprzednich latach. Mimo to wsparcie dla dzieci w wieku szkolnym nadal nie jest wystarczające, choć różnica pomiędzy kosztami a wysokością świadczeń zmniejszyła się po tegorocznych podwyżkach.
Wnioski płynące z raportu są jednoznaczne, bo choć tempo wzrostu cen nie jest już tak gwałtowne jak w szczytowym okresie kryzysu inflacyjnego, koszty życia w Irlandii nadal rosną. Dla wielu rodzin oznacza to konieczność coraz ostrożniejszego planowania domowych budżetów i rezygnowania z części wydatków, które jeszcze kilka lat temu nie stanowiły większego problemu.
Bogdan Feręc
Źr. RTE
Photo by Vitaly Gariev on Unsplash
