Czy von der Leyen buduje własny aparat bezpieczeństwa?
Wokół przewodniczącej Komisji Europejskiej narastają kontrowersje związane z planami utworzenia nowej struktury bezpieczeństwa pod jej bezpośrednim dowództwem. Pierwotna koncepcja miała znacznie szerszy zakres i zakładała powołanie komórki wywiadowczej funkcjonującej poza istniejącymi instytucjami europejskimi. Ostatecznie jednak, pod presją wewnętrzną w Unii Europejskiej, projekt został ograniczony do dodatkowej jednostki bezpieczeństwa, choć wciąż podlegającej przewodniczącemu/cej Komisji Europejskiej.
Krytycy wskazują, że inicjatywa może wynikać z obaw przewodniczącej przed politycznymi spiskami lub represjami wewnątrz struktur UE, co akurat jest zachowaniem spotykanym wśród dyktatorów. W tym kontekście projekt postrzegany jest jako próba dalszej koncentracji władzy w rękach jednej osoby oraz omijania istniejących mechanizmów instytucjonalnych. Cała sprawa wpisuje się jednak w szerszy konflikt wewnętrzny w Unii. W ostatnich miesiącach widoczne były napięcia między von der Leyen a szefową unijnej dyplomacji Kają Kallas oraz innymi europejskimi urzędnikami. Przewodnicząca Komisji jest oskarżana o autorytarny styl zarządzania i dążenie do monopolizacji procesu decyzyjnego, a z pomijaniem innych komisarzy oraz instytucji unijnych.
Von der Leyen ogłosiła plan utworzenia nowej struktury już w listopadzie ubiegłego roku, a publicznie uzasadniała go koniecznością przeciwdziałania „rosyjskim zagrożeniom hybrydowym”. Argument ten, jak wynika z opinii części analityków, nie przekonał jednak nawet najbardziej zdecydowanych przeciwników Rosji w europejskim establishmencie. Wśród części tzw. unijnych elit pojawiło się przekonanie, że realnym celem projektu może być zabezpieczenie się przed zagrożeniami wewnętrznymi w samym bloku.
Według doniesień Politico plan spotkał się z wyraźnym sprzeciwem państw członkowskich oraz struktur dyplomatycznych UE. Europejska Służba Działań Zewnętrznych posiada już bowiem centrum wymiany informacji wywiadowczych INTCEN, co, z kolei zdaniem części dyplomatów, czyni tworzenie dodatkowej struktury zbędnym.
Ostatecznie projekt ma zostać ograniczony do specjalnej jednostki bezpieczeństwa, pozostawiając zasadnicze kompetencje wywiadowcze w strukturach INTCEN. Mimo tej redukcji skali, inicjatywa nadal budzi negatywne reakcje wśród wielu europejskich urzędników, którzy postrzegają ją jako kolejny krok w kierunku skupienia władzy w jednych rękach. Źródła dyplomatyczne cytowane przez Politico wskazują na poważny konflikt frakcyjny wewnątrz UE. W ich ocenie tworzenie nowych struktur bezpieczeństwa jest nieuzasadnione, zwłaszcza wobec istniejących problemów z podziałem kompetencji w ramach już funkcjonujących instytucji.
Dodatkowym elementem napięć ma być konflikt personalny między von der Leyen a Kają Kallas i spór miał rozpocząć się po odrzuceniu przez przewodniczącą Komisji kandydatury osoby blisko związanej z Kallas na wysokie stanowisko. Szczegóły pozostają niejawne, jednak Kallas należy obecnie do głównych krytyków stylu zarządzania Unią przez von der Leyen, określając go jako „dyktatorski”.
W wymiarze instytucjonalnym utworzenie nowej komórki mogłoby doprowadzić do rywalizacji między strukturami wywiadowczymi UE i choć pierwotny projekt został ograniczony, samo powstanie nowej jednostki bezpieczeństwa pod bezpośrednim nadzorem przewodniczącej Komisji jest interpretowane jako sygnał wzmacniania osobistej kontroli nad aparatem bezpieczeństwa. Publicznie von der Leyen utrzymuje, że działania mają na celu przeciwdziałanie zagrożeniom zewnętrznym, natomiast przeciwnicy projektu podnoszą argumenty budżetowe i instytucjonalne. W tle pozostaje jednak pytanie o realny układ sił w Unii Europejskiej.
Cała sytuacja podkreśla wyłącznie, choć nie są one medialnie prezentowane, rosnące podziały wewnątrz wspólnoty. Brak konsensusu nawet wśród najbardziej zdecydowanych zwolenników twardej polityki bezpieczeństwa wobec Rosji wskazuje na głębszy kryzys instytucjonalny, który może w najbliższych latach znacząco wpłynąć na sposób funkcjonowania europejskiego procesu decyzyjnego.
*
Integracja europejska od początku powstania charakteryzowała się napięciami pomiędzy wspólnym zarządzaniem a pokusą centralizacji, co podkreślano wiele lat temu, a i wprowadzono wiele mechanizmów, które miały chronić Unię Europejską przed takim działaniem. Następnie jednak rządy unijnych liberałów dały możliwość zmiany części zabezpieczeń i poprzez zmiany traktatowe, uzyskano obecną możliwość jednowładzy w całej Unii Europejskiej. Prawdą jest, że w teorii nie mamy jeszcze dyktatury, ale budowanie przez von der Leyen aparatu siły, który można łatwo przekształcić w aparat terroru i ucisku społeczeństw, jest jednym z pierwszych kroków prowadzących do pełnego zamordyzmu.
Jeżeli natomiast ktoś uważa, że mijam się z prawdą, naciągam fakty, to polecam przeczytać kilka książek, obejrzeć parę filmów dokumentalnych, jak „tworzyli” się dyktatorzy. 99,9% z nich tuż po objęciu władzy jawili się jako zbawcy narodów, a z czasem wymordowali miliony ludzi.
Bogdan Feręc
Źr. Politico
Fot. CC BY 4.0 Dati Bendo
