Miasta to nie parkingi. Czas zapłacić za wjazd do irlandzkich centrów
Irlandzkie miasta duszą się we własnym ruchu drogowym. Poranne i popołudniowe korki stały się elementem krajobrazu równie stałym, jak deszcz i światła hamowania ciągnące się po horyzont. W Dublinie, ale i w każdym innym irlandzkim mieście sytuacja osiągnęła punkt, w którym pytanie nie brzmi już „czy coś zrobić”, ale „jak długo jeszcze udawać, że da się żyć tak dalej”. Coraz głośniej wybrzmiewa odpowiedź, która dotąd była politycznym tabu, a chodzi o opłaty za wjazd do wybranych stref miast.
Argument jest prosty i niewygodny zarazem, bo przy rosnącej liczbie ludności i kryzysie mieszkaniowym, który wypycha pracowników coraz dalej od centrów, liczba samochodów na drogach eksplodowała. Ludzie dojeżdżają z przedmieść i satelickich miasteczek, bo nie mają wyboru. Efekt? Ulice irlandzkich miast zamieniają się dwa razy dziennie w parking pod gołym niebem.
Adiunkt nauk politycznych Eoin O’Malley mówi wprost, że bez opłat nie będzie ulgi. Krótkotrwałej, ale realnej. Irlandia nie ma metra i jeszcze długo go mieć nie będzie. Cały transport musi funkcjonować „nad ziemią”, w przestrzeni już dziś przeciążonej do granic absurdu. Nie da się burzyć kamienic, by poszerzać ulice. Da się tylko jedno, zmniejszyć liczbę samochodów.
I tu pojawia się sedno sprawy. Bus Connects, DART czy Luas nie są dziś problemem same w sobie, a tym jest to, że stoją w tych samych korkach co samochody. Transport publiczny nie może działać sprawnie, dopóki jest zakładnikiem prywatnych aut. Natomiast jedynym skutecznym sposobem, by ludzi od tych aut oduczyć, jest uderzenie w ich portfel.
Krytycy natychmiast podnoszą argument, że to „niesprawiedliwości wobec pracowników”, a O’Malley odpowiada, iż osoby regularnie wjeżdżające samochodem do centrum to najczęściej klasa średnia. Tymczasem to mieszkańcy śródmieścia, często mniej zamożni, płacą realną cenę obecnego chaosu. Ich place zabaw, ulice i osiedlowe przestrzenie stały się tranzytem dla ludzi, którzy chcą tylko przejechać „z jednej strony miasta na drugą”.
W tym sensie brak opłat nie jest neutralny społecznie. Jest wyborem politycznym, który faworyzuje kierowców kosztem mieszkańców. Miasto nie jest autostradą ani parkingiem przelotowym. Jest miejscem do życia. Co jednak interesujące, propozycje idą dalej i O’Malley postuluje likwidację darmowego parkowania przy centrach handlowych poza miastem. Darmowe parkowanie, ten święty Graal kierowców, to według niego jeden z największych grzechów polityki transportowej. Zachęca do bezrefleksyjnego korzystania z auta, często kosztem prawa i zdrowego rozsądku. Wprowadzenie opłat mogłoby zmienić nawyki, czyli chodzi o dojazd samochodem do punktu przesiadkowego, a dalej pociągiem, DART-em lub Luasem.
*
Politycznie to temat toksyczny. Opłata za wjazd do strefy parkowania nie wygra wyborów. Sam O’Malley przyznaje, że decyzja byłaby niepopularna, ale jednocześnie uważa ją za nieuniknioną. Pytanie nie brzmi „czy”, tylko „kiedy”, bo dopóki samochody dominują ulice, transport publiczny pozostanie atrapą. Dopóki autobusy stoją w korkach, nikt rozsądny nie wybierze ich zamiast auta. A dopóki nie usuniemy części samochodów z centrów miast, irlandzkie ulice będą coraz mniej przestrzenią wspólną, a coraz bardziej polem codziennej frustracji. Moje zdanie w tej sprawie, tu akurat zderzają się dwie kwestie, bo po pierwsze zamiast ulic i parkingów dostaniemy opłaty, a po drugie wolałbym, żeby transport publiczny działał na preferencyjnych zasadach we wszystkich irlandzkich miastach.
Bogdan Feręc
Źr. News Talk
Photo CC BY-SA 2.0 The Carlisle Kid
