Zielona przepustka do świata. Dlaczego irlandzki paszport należy do najmocniejszych na globie

Irlandzki paszport po raz kolejny potwierdził swoją wyjątkową pozycję na mapie globalnej mobilności. W najnowszym indeksie paszportowym Henley & Partners utrzymał czwarte miejsce na świecie, dając obywatelom Irlandii możliwość podróżowania bez wizy do 185 krajów. W świecie, w którym granice znów twardnieją, a dostęp do swobodnego przemieszczania się staje się przywilejem, to wynik nieprzypadkowy.

Indeks Henley & Partners klasyfikuje wszystkie paszporty świata według liczby państw, do których można wjechać bez wcześniejszego uzyskania wizy. Na szczycie zestawienia ponownie znalazł się Singapur z dostępem do 192 kierunków. Tuż za nim uplasowały się Japonia i Korea Południowa, a trzecie miejsce zajęła grupa państw Unii Europejskiej, w tym Hiszpania, Dania i Luksemburg. Irlandia znalazła się w ścisłej czołówce obok takich krajów jak Niemcy, Francja, Austria czy Grecja.

Co istotne, wysoka pozycja Irlandii utrzymuje się od lat. Od 2006 roku kraj ten nie wypadł poza pierwszą siódemkę rankingu, a w latach 2006–2009 zajmował nawet drugie miejsce. To dowód na długofalową stabilność polityczną, przewidywalną politykę zagraniczną i zaufanie, jakim Irlandia cieszy się w relacjach międzynarodowych. Siła irlandzkiego paszportu wynika z kilku czynników. Po pierwsze, z członkostwa w Unii Europejskiej, które zapewnia swobodę podróżowania, pracy i osiedlania się w państwach wspólnoty. Po drugie, z konsekwentnie neutralnej i pragmatycznej polityki zagranicznej, dzięki której Irlandia postrzegana jest jako partner stabilny, niekonfliktowy i wiarygodny. Po trzecie, z silnych relacji transatlantyckich oraz rozbudowanej sieci umów międzynarodowych.

Paradoksalnie, informacja o wysokiej pozycji Irlandii w rankingu zbiegła się w czasie z administracyjnym kryzysem. W ostatnich tygodniach wycofano tysiące irlandzkich paszportów wydanych między 23 grudnia a 6 stycznia z powodu błędu technicznego – na dokumentach zabrakło oznaczenia „IRL”. Incydent odbił się szerokim echem, ale nie wpłynął na ocenę samej „mocy” paszportu w ujęciu międzynarodowym.

Kontrast między państwami na szczycie rankingu a tymi na jego końcu pozostaje uderzający. Afganistan, zamykający zestawienie, daje swoim obywatelom bezwizowy dostęp do zaledwie 24 krajów. Różnica między pierwszym a ostatnim miejscem wynosi aż 168 kierunków, co pokazuje brutalną nierówność w dostępie do globalnej mobilności.

– W ciągu ostatnich 20 lat globalna mobilność znacząco wzrosła, ale korzyści z tego procesu są bardzo nierównomiernie rozłożone – zauważa dr Christian H. Kaelin, prezes Henley & Partners. – Przywilej posiadania określonego paszportu coraz silniej wpływa na szanse życiowe, bezpieczeństwo i uczestnictwo w globalnej gospodarce.

Jednocześnie raport rzuca cień na przyszłość bezwizowych podróży, zwłaszcza do Stanów Zjednoczonych. Pod koniec 2025 roku amerykańska Służba Celna i Ochrony Granic zaproponowała zmiany w Programie Ruchu Bezwizowego, które mogą znacząco ograniczyć jego dotychczasowy charakter. Obywatele 42 państw sojuszniczych, w tym Irlandii, mieliby zostać zobowiązani do przekazania bardzo szerokiego zakresu danych osobowych.

Nowe wymogi obejmowałyby m.in. pięć lat aktywności w mediach społecznościowych, dziesięć lat historii adresów e-mail, numerów telefonów i adresów IP, szczegółowe dane rodzinne oraz informacje biometryczne, włącznie z rozpoznawaniem twarzy, odciskami palców, a nawet DNA. Dane te miałyby być przechowywane nawet przez 75 lat. Dla porównania obecny system ESTA wymaga od obywateli Irlandii jedynie podstawowych danych kontaktowych i informacji bezpieczeństwa, umożliwiając pobyt w USA do 90 dni.

Bogdan Feręc

Źr. Independent

Fot. CC BY 2.0 Sean MacEntee