Geopolityka na placu budowy. Co ma Bliski Wschód do worka cementu w Munster?
Gdyby międzynarodowy rynek finansowy, geodezja i branża budowlana nie miały pod ręką mapy świata z zaznaczonymi wojnami, trzeba byłoby je chyba pilnie wymyślić. Nic tak przecież nie porządkuje myślenia o rosnących kosztach, wyssanych z palca kosztorysach i podwyżkach taryf, jak solidny, odległy o tysiące kilometrów konflikt zbrojny.
Najnowszy raport Society of Chartered Surveyors Ireland (SCSI) nie pozostawia złudzeń, gdyż irlandzkie budownictwo komercyjne znowu drożeje na potęgę, a odpowiedzialność za ten stan rzeczy płynnie dryfuje w stronę Bliskiego Wschodu oraz globalnych łańcuchów dostaw. Żyć, nie umierać, bo uniwersalna wymówka na każdą ewentualność wreszcie ma solidne uzasadnienie w tabelkach.
Liczniki biją, geodeci wskazują palcem
Z opublikowanego indeksu cen przetargowych wynika, że w pierwszej połowie roku stawki w sektorze budownictwa komercyjnego skoczyły o równe 3 proc. Może się wydawać, że to skromna cyfra, ale mówimy o największym sześciomiesięcznym skoku od drugiej połowy 2022 roku. W skali roku oznacza to, że wykonawcy stawiający biurowce, centra handlowe czy parki przemysłowe żądają średnio o 4 proc. więcej niż w analogicznym okresie ubiegłego roku. Indeks prowadzony na podstawie ocen 205 wybitnych kosztorysantów z całego kraju, powrócił do ostrych wzrostów i osiągnął poziom 229,3 punktu (wobec 222,6 w podsumowaniu poprzednich sześciu miesięcy).
Gdzie ten finansowy pożar gasi się najtrudniej? Co ciekawe, prym w drożyźnie wcale nie wiezie zasobny Dublin. Liderem wzrostów zostało Munster, gdzie ceny ofertowe poszybowały w górę o 3,3 proc. w zaledwie pół roku, dając 4,8 proc. wzrostu w ujęciu rocznym. Tuż za nim plasują się Connacht i Ulster z identyczną, 3-procentową zwyżką w okresie 6 miesięcy i rocznym wskaźnikiem na poziomie 4,8 proc. Sam Dublin, po okresie uspokojenia pod koniec 2025 roku, dołożył do rachunku 2,5 proc., a Leinster (poza stolicą) odnotował wzrost o 2,3 proc., co autorzy raportu z powagą nazywają „powrotem do inflacji cen ofertowych”.
Ropa, miedź i magia Bliskiego Wschodu
Pytani o źródła tego nagłego skoku kosztorysanci bez mrugnięcia oka wskazują na mapę. Większość z nich jako główny motor wzrostu cen materiałów podała konflikt na Bliskim Wschodzie. Logika jest prosta, bo skoro na Bliskim Wschodzie panuje napięcie, natychmiast drożeją materiały na bazie ropy naftowej, a za nimi, jak po sznurku, cała reszta asortymentu hurtowni budowlanych.
Żeby jednak nie opierać się wyłącznie na bliskowschodniej geostrategii, do puli dorzucono konkretne dane z Centralnego Urzędu Statystycznego (CSO). I tak, miedź w ciągu ostatnich 12 miesięcy podrożała o 8,7 proc., a ceny rur i kształtek podskoczyły o 7,9 proc.
Aż 40 proc. pytanych kosztorysantów twierdzi, że rynek materiałów znajduje się w pełnej fazie wzrostowej, a kolejne 44 proc. prognozuje, że jesteśmy tuż przed szczytem tej drożyzny. Zaledwie 15 proc. ankietowanych uważa, że ceny są na dnie cyklu wzrostowego.
Prawdziwym wyzwaniem dla wykonawców staje się dziś nie tylko sam fakt, że paleta materiałów kosztuje więcej, ale to, jak oszacować ryzyko w trakcie trwania procedury przetargowej. Nikt nie wie, po ile będzie miedź za trzy miesiące, więc na wszelki wypadek do wyceny dopisuje się margines bezpieczeństwa, najchętniej z pokaźną nawiązką.
Centra danych wysysają fachowców
Jakby mało było konfliktów i zawirowań w cieśninach morskich, branża budowlana w Irlandii zmaga się z kolejnym, skrajnie „egzotycznym” problemem, więc brakiem rąk do pracy. Inspektorzy budowlani z żalem odnotowują niedobór wykwalifikowanych fachowców. Gdzie się podziali elektrycy, hydraulicy i zbrojarze? Zamiast stawiać hale w Munster czy biurowce w Connacht, najwyraźniej wybrali budowę centrów danych na kontynencie europejskim.
Wysokie zapotrzebowanie na fachowców przy wielkich projektach technologicznych w Niemczech czy Holandii drenuje lokalny rynek, wywierając presję na wzrost stawek roboczogodzin na Zielonej Wyspie. Jeśli więc budowa nowego magazynu kosztuje więcej niż rok temu, to, a zgodnie z oficjalnym przekazem, winni są niemieccy inwestorzy technologiczni oraz niespokojny Bliski Wschód.
Rachunek dla inwestora
Analizowany przez SCSI indeks skupia się na poważnych projektach komercyjnych o wartości przekraczającej 1 mln euro. Nie mówimy więc o drobnych remontach domków jednorodzinnych, ale o krwioobiegu gospodarczym kraju. Wysokie ceny przetargów przekładają się bezpośrednio na koszty najmu powierzchni komercyjnych, a w konsekwencji – na ceny towarów i usług dla przeciętnego zjadacza chleba.
Pozostaje tylko podziękować globalnej polityce za niesłabnącą dynamikę. Bez wojen, kryzysów i kontynentalnych megaprojektów lokalni wykonawcy musieliby przyznać, że po prostu podnoszą marże, bo rynek wciąż to połyka. A tak, dzięki geopolityce, każda dodatkowa stówka na kosztorysie zyskuje głęboki, międzynarodowy sens.
Niestety prawda jest też taka, że wielu wykonawców podniosło cenę za samą usługę, nie zaś koszt materiału, więc nie do końca można uznać, że tylko wojny są powodem rosnących kosztów.
Bogdan Feręc
Źr. Independent
