Fałszywe alarmy i paraliż instytucji. Nowe wyzwanie dla bezpieczeństwa w cyfrowej erze

Seria skoordynowanych, fałszywych doniesień o zagrożeniach przetoczyła się przez Europę, stawiając w stanie podwyższonej gotowości służby ratunkowe, dyrekcje placówek oświatowych oraz firmy. Tylko 11 listopada fala anonimowych wiadomości e-mail z groźbami dotknęła licznych szkół w Irlandii, Irlandii Północnej oraz we Włoszech. Zdarzenia te stanowią kontynuację niepokojącego trendu z ostatnich tygodni, w których celem podobnych incydentów stały się nie tylko instytucje edukacyjne i redakcje mediów, ale również sektory kluczowe dla infrastruktury krytycznej, w tym lotnictwo cywilne, gdzie konieczne było przekierowanie lotów pasażerskich.

Zjawisko to nabiera całkowicie nowego wymiaru w dobie powszechnej dostępności narzędzi opartych na sztucznej inteligencji. Jak zauważono podczas dyskusji na antenie stacji News Talk, bo nowoczesne technologie pozwalają na masowe i automatyczne generowanie oraz wysyłanie treści o charakterze zastraszającym „na oślep”, przy minimalnym nakładzie środków ze strony sprawców. Skala i transgraniczny charakter tego procederu zmuszają agencje bezpieczeństwa w całej Europie do podjęcia ścisłej współpracy ratowniczej i analitycznej w celu ustalenia, czy poszczególne ataki stanowią element skoordynowanej kampanii.

W obliczu rosnącej częstotliwości takich zdarzeń, kluczowe staje się więc pytanie o procedury reagowania w sytuacjach, gdy istnieje uzasadnione podejrzewanie oszustwa. Odpowiadając na te wątpliwości, minister sprawiedliwości Republiki Irlandii Helen McEntee podkreśliła, że w przypadku braku rutyny w reagowaniu na tego typu incydenty naturalną i właściwą postawą jest zachowanie najwyższej ostrożności.

Obecne wytyczne dla firm i szkół jednoznacznie wskazują, że pierwszym krokiem po odebraniu niepokojącego komunikatu powinno być natychmiastowe powiadomienie policji pod numerem alarmowym. To na podstawie oceny dokonanej przez wyspecjalizowane służby podejmowane są dalsze decyzje, w tym te dotyczące ewentualnej ewakuacji.

Sytuacja ta pokazuje, jak łatwo za pomocą jednego e-maila rozesłanego do setek odbiorców wywołać paraliż organizacyjny i wywołać powszechny niepokój. Przedstawiciele władz deklarują wyciągnięcie wniosków z ostatnich wydarzeń i dopracowanie wytycznych, aby uniknąć zbędnego paraliżu instytucji publicznych w przyszłości.

*

W całej tej sprawie pojawia się jednak istotny problem, który wykracza poza samo fizyczne wzbudzanie fałszywych stanów zagrożenia i związane z tym koszty operacyjne służb. Główny kryzys dotyczy bowiem obszaru komunikacji polityków ze społeczeństwem oraz systematycznej utracie zaufania obywateli do instytucji państwowych. Od wielu lat przedstawiciele władzy podejmowali liczne działania, które doprowadziły do erozji autorytetu państwa. W konsekwencji obecne oficjalne komunikaty o potencjalnych zagrożeniach są przez znaczną część społeczeństwa traktowane nie jako rzetelna informacja, lecz bardziej, jak kolejne kłamstwo lub element politycznej manipulacji.

Zjawisko to doprowadziło do wyraźnego podziału społecznego. Osoby, które bez zastrzeżeń ufają rządowym przekazom, żyją w stałym lęku wywołanym narastającą atmosferą niepokoju. Z kolei sceptycy i krytycy władzy upatrują w kolejnych alarmach jedynie próbę wywarcia presji, odwrócenia uwagi od problemów wewnętrznych lub budowania narracji strachu dla osiągnięcia bieżących korzyści politycznych. Co istotne, obie strony sporu mogą mieć rację, jednak odpowiedzialność za ten stan rzeczy spoczywa na samych rządzących. Gdyby nie stosowanie oszukańczych metod komunikacji, składanie obietnic bez pokrycia oraz ciągłe podgrzewanie emocji, reakcja społeczna mogłaby wyglądać zupełnie inaczej.

Poważnie funkcjonujące państwo powinno stosować zupełnie inne standardy zarządzania. W przypadku odebrania komunikatu o zagrożeniu, rząd ma obowiązek dyskretnie i sprawnie zadysponować odpowiednie służby, a informacje o potencjalnym ryzyku kierować wyłącznie miejscowo, do podmiotów bezpośrednio dotkniętych sprawą. Taki model działania wycisza niepotrzebną panikę i zapobiega paraliżowi całego kraju.

Mechanizm ten nie jest jednak stosowany powszechnie, gdyż w praktyce politycznej, często wygrywa pokusa bezrefleksyjnego straszenia obywateli na zapas, by w razie potrzeby używać argumentu bezpieczeństwa przeciwko innym.

Niestety, drodzy politycy, poziom dezinformacji i zmanipulowanych przekazów przekroczył granicę, za którą coraz mniej osób jest w stanie uwierzyć w jakiekolwiek składane przez was deklaracje. I nawet media pozostające pod waszą kontrolą nie są już w stanie uwiarygodnić tych słów. A to jest już bardziej niż przykre, bo wspominany wcześniej autorytet polityczny, legł w gruzach.

Bogdan Feręc

Źr. News Talk

Photo by Bernd 📷 Dittrich on Unsplash