Energetyczny realizm kontra zielona ortodoksja: Czy kryzys zmusi Irlandię do odblokowania miliardów ukrytych pod dnem morza?
Irlandia znajduje się w przełomowym, a zarazem krytycznym punkcie swojej transformacji energetycznej. Z jednej strony państwo to głośno deklaruje ambicje lidera w wdrażaniu odnawialnych źródeł energii, z drugiej – brutalna rzeczywistość makroekonomiczna i geopolityczna obnaża głębokie uzależnienie wyspy od dostaw zewnętrznych. W tym kontekście debata publiczna na temat bezpieczeństwa narodowego rozgorzała na nowo za sprawą potężnej ofensywy lobbingowej i finansowej, której celem jest wznowienie wierceń poszukiwawczych na legendarnym polu naftowo-gazowym Barryroe, zlokalizowanym u wybrzeży hrabstwa Cork.
Propozycja ta, a wspierana gigantycznym kapitałem, stawia przed rządem w Dublinie fundamentalne pytanie: czy w obliczu globalnej niepewności stać jest kraj na ignorowanie własnych zasobów naturalnych w imię politycznych dogmatów?
Pole Barryroe od dawna rozpala wyobraźnię sektora wydobywczego, a jego potencjał szacuje się na astronomiczne kwoty. Eksperci wskazują, że złoże to może kryć nawet trzysta pięćdziesiąt milionów baryłek ropy naftowej oraz znaczne rezerwy gazu ziemnego, których wartość rynkowa idzie w miliardy euro. Dla kraju, który boryka się z problemem przepustowości sieci energetycznej i rosnącymi kosztami życia, te zasoby mogłyby stanowić potężny impuls rozwojowy. Dyrektorzy spółki Barryroe Transition Energy jednoznacznie argumentują, że pełne zagospodarowanie tego obszaru pozwoliłoby drastycznie ograniczyć podatność Irlandii na globalne wstrząsy cenowe oraz nagłe zakłócenia w łańcuchach dostaw, gwarantując stabilność państwa aż do połowy bieżącego stulecia.
Droga do uruchomienia platform wiertniczych u wybrzeży Cork jest jednak zablokowana przez decyzje polityczne z przeszłości, które dzisiaj – w zmienionym świecie – poddawane są coraz mocniejszej krytyce. W dwa tysiące dwudziestym pierwszym roku irlandzki rząd, pod silnym naciskiem koalicyjnej Partii Zielonych, wprowadził kategoryczny zakaz wydawania nowych licencji na poszukiwania ropy i gazu. Dwa lata później, w dwa tysiące dwudziestym trzecim roku, ówczesny lider Zielonych i minister środowiska Eamon Ryan postawił kropkę nad „i”, odmawiając zgody na dalsze prace w rejonie Barryroe, co doprowadziło do wygaśnięcia dotychczasowych uprawnień eksploracyjnych.
Decyzje te, choć entuzjastycznie przyjęte przez środowiska ekologiczne, zbiegły się w czasie z dramatycznym pogorszeniem sytuacji na rynkach międzynarodowych. Szeroko zakrojona inwazja Rosji na Ukrainę oraz eskalacja konfliktów na Bliskim Wschodzie wywołały gwałtowny wzrost cen surowców, boleśnie uderzając w kieszenie irlandzkich konsumentów.
Tymczasem liczby opisujące bilans energetyczny kraju są bezwzględne i pokazują, jak iluzoryczna bywa niezależność wyspy. Z oficjalnych sprawozdań finansowych i analiz Barryroe Transition Energy wynika, że w dwa tysiące dwudziestym trzecim roku aż osiemdziesiąt trzy procent energii konsumowanej w Irlandii pochodziło z paliw kopalnych. Co jeszcze bardziej zatrważające, aż osiemdziesiąt dwa procent całego zapotrzebowania energetycznego państwa musiało zostać importowane, w tym sto procent wykorzystywanej ropy naftowej. Irlandia plasuje się tym samym w ścisłej czołówce państw Unii Europejskiej najbardziej uzależnionych od zewnętrznych dostawców.
Jedynym aktywnym, lokalnym źródłem paliw kopalnych pozostaje złoże gazu Corrib, jednak jego zasoby naturalnie i nieuchronnie maleją z roku na rok. Sytuacji nie poprawia fakt, że choć rząd kreśli dalekosiężne wizje budowy morskich farm wiatrowych, to od dwa tysiące dwudziestego roku, kiedy wyznaczono te ambitne cele, na irlandzkich wodach nie powstała ani jedna nowa instalacja tego typu.
Ten inwestycyjny i infrastrukturalny pat próbuje przełamać jeden z najbardziej wpływowych irlandzkich przedsiębiorców, czyli Larry Goodman. Jego firma inwestycyjna zabezpieczyła imponujący budżet w wysokości stu milionów euro, przeznaczony wyłącznie na reanimację i dalszy rozwój projektu Barryroe. Dysponując tak potężnym taranem finansowym, kierownictwo spółki, na czele z dyrektorem generalnym Alanem Curranem, podjęło w maju bieżącego roku intensywne działania lobbingowe. W trakcie serii spotkań z wysokimi urzędnikami państwowymi przedstawiciele sektora surowcowego starali się dowieść, że krajowe paliwa kopalne nie stoją w sprzeczności z ekologią, lecz są niezbędnym pomostem do bezpiecznego osiągnięcia celów klimatycznych.
Głównym argumentem inwestorów jest koncepcja traktowania złoża Barryroe jako swoistego „awaryjnego generatora” dla krajowego systemu energetycznego. W warunkach, gdy nowoczesna gospodarka opierać się ma na energii odnawialnej, kluczowym problemem staje się jej nieregularność – wiatr nie zawsze wieje, a słońce nie zawsze świeci. Posiadanie stabilnego, niezależnego od zagranicznych kaprysów źródła energii przejściowej zapewniłoby pożądaną przewidywalność przy planowaniu krajowej infrastruktury.
Dyrektorzy firmy w swoich raportach wysyłają również jasny sygnał ostrzegawczy do rządu: bezpieczeństwo energetyczne i stabilność dostaw prądu stają się obecnie jednym z głównych zmartwień dla zagranicznych inwestorów bezpośrednich. Jeśli Irlandia nie zagwarantuje bezpiecznych ram energetycznych, ryzykuje utratę pozycji atrakcyjnego hubu dla międzynarodowego biznesu.
Przyszłość projektu Barryroe pokaże więc, czy Dublin wybierze pragmatyczną ochronę własnych interesów ekonomicznych, czy też pozostanie przy restrykcyjnej doktrynie pełnego zakazu, godząc się na ryzyko energetycznego kryzysu.
Bogdan Feręc
Źr. Independent
