Naftowa pętla znów się zaciska. Eskalacja wojny na Bliskim Wschodzie a widmo światowego kryzysu energetycznego

Współczesna architektura rynków surowcowych charakteryzuje się skrajną wrażliwością na najmniejsze nawet zawirowania w strategicznych węzłach logistycznych. Obserwowany w ostatnich tygodniach dynamiczny skok cen ropy naftowej, gdzie odmiana typu Brent po czwartkowym wzroście o 3,8% osiągnęła poziom niemal 98 dolarów za baryłkę – to bezpośrednie następstwo nakładających się na siebie kryzysów militarnych w rejonie Bliskiego Wschodu.

Skumulowany wzrost wartości surowca o blisko jedną trzecią w niespełna dwa tygodnie nie jest jedynie reakcją na incydenty w okolicach Zatoki Perskiej, bo to efekt postępującej destabilizacji Szlaku Sueskiego oraz akwenu Morza Czerwonego, które dotychczas stanowiły relatywnie bezpieczny bufor dla globalnych dostaw energii.

Kluczowym wydarzeniem w bieżącej fazie konfliktu stało się uderzenie rakietowo-dronowe przeprowadzone przez stacjonujących w Jemenie bojowników ruchu Huti na dwa saudyjskie statki transportowe – tankowiec Encelia – przewożący produkty rafinowane w rejonie portu Al-Szukajq oraz jednostkę Layla przeznaczoną do przewozu ropy naftowej. Otwarcie tego nowego frontu w bezpośrednim sąsiedztwie cieśniny Bab al-Mandab ma wymiar strategiczny. W momencie, gdy Iran sparaliżował żeglugę przez Cieśninę Ormuz, to właśnie saudyjski port Janbu nad Morzem Czerwonym przejął ciężar przekierowywania strumieni surowcowych. Zaatakowanie jednostek realizujących przewozy wewnętrzne Królestwa Arabii Saudyjskiej oraz bezpośrednie groźby kierowane przez Huti do międzynarodowych armatorów, drastycznie przewartościowują dotychczasowe kalkulacje ryzyka morskiego.

Eskalacja ta wpisuje się w szerszą konfrontację pomiędzy Waszyngtonem a Teheranem. Amerykańskie siły zbrojne prowadząc nieprzerwane operacje z powietrza na irańską infrastrukturę wojskową, w tym systemy wyrzutni rakietowych i obrony przeciwlotniczej, dążą do wymuszenia ponownego otwarcia Cieśniny Ormuz. Z kolei odpowiedź Iranu, obejmująca ostrzał amerykańskich baz w Kuwejcie i Jordanii czy ataki na obiekty przygraniczne, wskazuje na przyjęcie doktryny określanej przez tamtejsze elity jako zasada „wszyscy albo nikt”. Deklaracja przewodniczącego irańskiego parlamentu Mohammada Baghera Ghalibafa jasno sygnalizuje, że uniemożliwienie Teheranowi eksportu własnych zasobów pociągnie za sobą całkowitą blokadę zdolności wydobywczych pozostałych państw Zatoki Perskiej.

W tym kontekście dyplomatyczne próby wypracowania porozumienia nuklearnego i trwałego pokoju, zainicjowane czerwcowym, choć tymczasowym układem, należy uznać za bezprzedmiotowe. Usztywnienie stanowisk po obu stronach – przejawiające się zarówno w retoryce Białego Domu o odwetowym niszczeniu irańskiej infrastruktury krytycznej, jak i w zdecydowanym odrzuceniu rozmów przez Teheran, zamyka ścieżkę do szybkiej deeskalacji konfliktu. Dodatkowo powrót bojowników Huti do aktywnej kampanii morskiej po zerwaniu rozejmu sprzed roku dowodzi, że struktury tzw. Osi Oporu ,zachowują zdolność do rozpraszania uwagi operacyjnej USA i ich sojuszników, co poważnie utrudnia skuteczne zabezpieczenie szlaków handlowych.

Skutki tego impasu wykraczają daleko poza geograficzny obszar Bliskiego Wschodu, uderzając bezpośrednio w stabilność gospodarczą i polityczną na Zachodzie.

Powrót cen benzyny na amerykańskich stacjach paliw powyżej bariery 4 dolarów za galon rodzi natychmiastowe napięcia społeczno-ekonomiczne. W perspektywie nadchodzących wyborów w Stanach Zjednoczonych. Drożejące paliwa stają się obciążeniem politycznym dla administracji, osłabiając zaufanie publiczne do podejmowanych decyzji gospodarczych i geopolitycznych. Choć z Waszyngtonu płyną zapewnienia o przejściowym charakterze trudności, rynki finansowe i surowcowe wyceniają dziś przede wszystkim ryzyko dalszego zacieśniania pętli wokół kluczowych morskich gardzieli logistycznych świata.

Bogdan Feręc

Źr. Bloomberg

Photo by Colton Sturgeon on Unsplash