Geopolityczny węzeł naftowy: Blokada Cieśniny Ormuz a widmo dodatkowej fali inflacji w Irlandii

Współczesna globalna gospodarka opiera się na skomplikowanej i wrażliwej sieci powiązań logistycznych, w której zatory w kluczowych punktach tranzytowych błyskawicznie uderzają w portfele konsumentów na drugim końcu świata. Najnowsza analiza irlandzkiego Banku Centralnego, przygotowana przez ekonomistów Katie Bourke i Jonathana Rice’a, rzuca jaskrawe światło na ten mechanizm. Wynika z niej, że ponowne zakłócenia w dostawach surowców energetycznych przez strategiczną Cieśninę Ormuz mogą podbić ceny towarów i usług konsumpcyjnych w Irlandii o blisko 2%, a w skrajnym scenariuszu – nawet o 5%.

Wahania cen energii na rynkach międzynarodowych przekładają się na warunki lokalne niezwykle szybko. Jako mała, otwarta gospodarka o bardzo wysokim poziomie uzależnienia od importu, Irlandia natychmiast absorbuje wszelkie globalne szoki podażowe.

Dwa scenariusze kryzysowe: Od napięć do tąpnięcia

Analitycy Banku Centralnego opracowali autorskie narzędzie do pomiaru wpływu szoków energetycznych na łańcuchy dostaw. Na jego podstawie wygenerowano dwa modele rozwoju sytuacji w przypadku eskalacji konfliktu w Cieśninie Ormuz:

1. Scenariusz niekorzystny (zakłócenia dostaw)

Przyjęto w nim wzrost ceny ropy naftowej do 122 USD za baryłkę oraz gazu do 60 EUR za MWh.

• Efekt dla konsumenta: Wzrost zharmonizowanego wskaźnika cen konsumpcyjnych (HICP) o dodatkowe 1,7%.

2. Scenariusz drastyczny (głęboki kryzys podażowy)

Założono ekstremalny wzrost ceny ropy do poziomu 166 USD za baryłkę oraz gazu do 98 EUR za MWh.

• Efekt dla konsumenta: Ceny detaliczne wyższe o około 5% od prognozowanego wcześniej poziomu bazowego.

W obu przypadkach około 75% przełożenia na inflację generowane jest przez kanał bezpośredni – czyli wyższe rachunki za paliwo i ogrzewanie, natomiast pozostałe 25% to koszty pośrednie, przenoszone powoli przez łańcuchy dostaw na gotowe produkty.

Anatomia obecnego szoku naftowego

Obecne napięcia geopolityczne i ataki na tankowce w Zatoce Perskiej wywindowały cenę ropy Brent powyżej granicy 87 USD za baryłkę. Sytuacja ta różni się jednak fundamentalnie od kryzysu energetycznego z 2022 roku wywołanego inwazją Rosji na Ukrainę. Wówczas głównym problemem były drastyczne skoki cen gazu ziemnego; obecnie presja koncentruje się niemal wyłącznie na rynku ropy naftowej.

Ma to niebagatelne znaczenie dla Irlandii, która w znacznie większym stopniu niż pozostałe kraje strefy euro opiera swój miks grzewczy na oleju opałowym.

Zmiany cen energii w Irlandii (rok do roku):

├── Olej opałowy: +49% (szczyt w kwietniu: +80%)

├── Paliwa silnikowe: +11% (szczyt w kwietniu: +17%)

├── Energia elektryczna: +4,2%

└── Gaz detaliczny: +0,2%

Spadek dynamiki wzrostu cen paliw płynnych (z poziomów szczytowych do obecnych odpowiednio 49% i 11%) był możliwy m.in. dzięki interwencji rządu w postaci obniżki stawek akcyzy oraz przejściowej korekcie cen ropy na giełdach. Sytuacja ta pozostaje jednak skrajnie niestabilna.

Efekt domina w łańcuchach dostaw

Podczas gdy bezpośrednie koszty tankowania czy ogrzewania domu konsumenci odczuwają niemal natychmiast, koszty pośrednie przenikają do gospodarki z pewnym opóźnieniem.

Ceny towarów takich jak odzież czy samochody wzrosły od lutego o umiarkowane 1–1,5%. Wynika to z naturalnej inercji dystrybucyjnej i produkcyjnej – firmy posiadają zapasy magazynowe i realizują wcześniejsze kontrakty. Oznacza to, że pełny efekt domina obecnego wzrostu cen ropy nie uderzył jeszcze w detalistów z pełną siłą.

Również sektor usług transportowych, najbardziej podatny na zawirowania naftowe, wykazuje względną stabilizację. Choć wiosną odnotowano tam gwałtowne skoki cen biletów, analizy Banku Centralnego dowodzą, że była to anomalia kalendarzowa (przesunięcie Świąt Wielkanocnych z 20 kwietnia w 2025 roku na 5 kwietnia w 2026 roku stworzyło efekt bazy w cenach lotów), a nie bezpośredni skutek kryzysu na Bliskim Wschodzie. Do czerwca inflacja w transporcie powróciła do stabilnego poziomu 3,2%.

***

Stabilizacja wskaźnika inflacji w Irlandii (czerwcowy odczyt na poziomie 3,2% wobec 3,6% wiosną) jest krucha. Prezentowany raport Banku Centralnego dowodzi, że bezpieczeństwo cenowe irlandzkich gospodarstw domowych nie rozstrzyga się dziś wyłącznie przy budżetowym stole w Dublinie, ale na wąskich i zapalnych wodach Cieśniny Ormuz. Ewentualna blokada tego kluczowego szlaku handlowego zniweczy dotychczasowe wysiłki rządu w walce z drożyzną, zmuszając konsumentów do ponownego stawienia czoła dynamicznie rosnącym kosztom życia.

Bogdan Feręc

Źr. Independent

Photo by Maria Lin Kim on Unsplash