Irlandzka dusza na zakręcie. Czy szkoły katolickie przetrwają napór nowej epoki?

Irlandia, kraj od pokoleń spleciony z katolicką tradycją, stoi dziś przed pytaniem, którego jeszcze dekadę temu nikt nie ośmieliłby się postawić na głos, czy szkoły katolickie, będące przez lata sercem edukacji i kulturowym fundamentem wyspy, są wciąż bezpieczne? Najnowsze ogólnokrajowe badanie Departamentu Edukacji i Młodzieży pokazuje obraz, który wielu może wbić w fotel. Około czterdzieści procent rodziców dzieci uczęszczających do szkół o profilu religijnym wolałoby, by ich dzieci chodziły do placówki wielowyznaniowej. W kraju, gdzie ponad dziewięćdziesiąt procent szkół podstawowych pozostaje w rękach katolickich patronatów, to nie jest drobne wahnięcie, a bardziej wstrząs.

Wyniki badania są potężne nie tylko ze względu na skalę, a wzięło w nim udział ponad dwieście tysięcy zweryfikowanych gospodarstw domowych, ale też z powodu wyraźnych różnic regionalnych. W niektórych hrabstwach, jak Wicklow, Dublin, Cork czy Kildare, prawie połowa rodziców opowiada się za szkołami wielowyznaniowymi. W innych, bardziej tradycyjnych rejonach, apetyt na zmiany jest znacznie mniejszy, lecz generalny trend pozostaje nieubłagany i coraz więcej rodzin zastanawia się nad przyszłością religijnego etosu w edukacji. To fala, która nie przyszła nagle, ale teraz uderza z impetem.

Organizacja Educate Together wykorzystuje tę chwilę z pełną determinacją. Jej przedstawiciele mówią, że popyt na szkoły wielowyznaniowe rośnie od lat i że obecna struktura szkolnictwa zupełnie nie odpowiada współczesnym oczekiwaniom. Dla nich to moment przełomowy, szansa na realną przebudowę mapy edukacyjnej Irlandii. Nie ukrywają, że zamierzają ten moment wykorzystać, wspierając szkoły, w których rodzice i pracownicy wyrażą wolę zmiany patronatu.

Środowiska katolickie, takie jak Partnerstwo na rzecz Edukacji Katolickiej, próbują tonować nastroje. Podkreślają, że sześćdziesiąt procent rodziców wciąż chce zachować katolicki etos i, że zaufanie do tych szkół pozostaje wysokie.

Minister edukacji Hildegarde Naughton zapowiedziała, że decyzje będą zapadać lokalnie, po analizie wyników z każdej szkoły. To brzmi rozsądnie, ale to właśnie na tym poziomie będzie się rozstrzygać przyszłość takich placówek. Gdy rodzice rozmawiają między sobą, gdy padają pytania o „otwartość”, „różnorodność” i „nowoczesność”, łatwo przegapić, że każda kolejna decyzja może przesuwać granice szybciej, niż ktokolwiek się spodziewa. Jeśli katolickie instytucje nie wzmocnią dziś swojego głosu, jutro może okazać się, że to, co przez wieki było normą, nagle staje się wyjątkiem.

Irlandia zawsze była dumna ze swoich korzeni i nie ma w tym nic złego. Trwanie przy tradycji to nie zamykanie się na świat, lecz obrona tego, co własne, zanim zostanie rozmyte w imię pozornie neutralnych zmian. W tym momencie stawka jest wysoka. Szkoły to nie biura, które można dowolnie przestawiać. To tkanka społeczna, małe wspólnoty, w których dzieci uczą się nie tylko literek i cyfr, ale też tego, kim są jako Irlandczycy.

Jeśli szkoły o rodowodzie katolickim mają przetrwać, potrzeba dziś jasnego głosu, pewnej ręki i świadomości, że to nie jest zwykła dyskusja o patronacie. To rozmowa o kształcie przyszłej Irlandii oraz o tym, czy za kilkanaście lat będzie jeszcze można powiedzieć, że kraj św. Patryka pozostał sobą, a nie jedynie wspomnieniem własnej przeszłości, jak ma to już miejsce w przypadku Wielkiej Brytanii lub Francji.

Bogdan Feręc

Źr. RTE

Photo by Sarah Noltner on Unsplash