Wojna o czynsze. Rząd mówi o „ochronie najemców”, rynek zapowiada wzrost zysków, a opozycja ostrzega przed finansową katastrofą

Irlandzki parlament stał się areną jednego z najbardziej gwałtownych sporów ostatnich miesięcy. Koalicja rządząca i opozycja starły się w Dáil w sprawie reform rynku najmu, które według inwestorów mogą przynieść nawet 25-procentowy wzrost dochodów z wynajmu w ciągu najbliższej dekady. Dla rządu to konieczny krok w celu zwiększenia podaży mieszkań. Dla opozycji początek nowej fali podwyżek, na które wielu najemców zwyczajnie nie będzie stać.

Iskrą zapalną była prezentacja największego właściciela mieszkań w kraju, czyli Ires Reit, który poinformował inwestorów, że planowane zmiany mogą znacząco zwiększyć przychody z czynszów. Sinn Féin uznała to za dowód, że nowe prawo otworzy drogę do „znacznego podnoszenia czynszów”. Rzecznik partii ds. finansów Pearse Doherty określił prognozowany wzrost kosztów wynajmu jako „oszałamiający” i „przerażający”, przypominając, że ceny najmu są już rekordowo wysokie. Według jego danych co roku około 60 tys. najemców wprowadza się do nowych mieszkań, a liczba ta może wzrosnąć, co oznacza, że dziesiątki tysięcy osób będą narażone na wyższe stawki.

Reforma, która wchodzi w życie 1 marca, wprowadza minimalny sześcioletni okres najmu dla nowych umów. Po jego zakończeniu właściciele będą mogli podnieść czynsz ponad obowiązujący obecnie limit, ustalony na poziomie inflacji lub 2 proc., aby dostosować go do stawek rynkowych. Rząd argumentuje, że jest to część „zrównoważonego pakietu”, który po raz pierwszy zapewni najemcom większą stabilność oraz skutecznie zakończy eksmisje bez orzekania o winie.

Wicepremier Simon Harris stanowczo odrzucił zarzuty opozycji, oskarżając ją o „panikarstwo i dezinformację”. Podkreślił, że od 1 marca „nie ma żadnych zmian w istniejących umowach najmu” i że reformy zapewnią „jedne z najlepszych zabezpieczeń w historii państwa”. Zapewniał również, że celem rządu jest wyłącznie zwiększenie podaży mieszkań. „Jesteśmy po stronie najemców” – powiedział, co spotkało się z drwinami na ławach opozycji.

Atmosfera debaty szybko się zaostrzyła, a poseł Doherty i jego partyjny kolega Thomas Gould wielokrotnie przerywali wypowiedzi ministra, zmuszając wiceprzewodniczącego parlamentu Johna McGuinnessa do interwencji. „Ostra wymiana zdań jest w porządku, ale zachowanie, które ma miejsce, jest w pewnym sensie haniebne” – upomniał parlamentarzystów.

Do krytyki przyłączyli się także socjaldemokraci i ich wiceprzewodniczący Cian O’Callaghan oskarżył rząd o kierowanie się „tchórzliwą ideologią dawania korporacyjnym właścicielom nieruchomości wszystkiego, czego zapragną”. Ostrzegł, że nawet jeśli podwyżki nie nastąpią natychmiast, 25-procentowy wzrost w dłuższym okresie pozostanie dla większości najemców „całkowicie nie do udźwignięcia”. Wskazał również na planowany zakup przez Ires Reit bloku z 77 mieszkaniami w Naas w hrabstwie Kildare, twierdząc, że takie transakcje ograniczają dostępność mieszkań dla indywidualnych nabywców i rodzin.

Rząd odpowiada, że bez przyciągnięcia kapitału prywatnego nie da się zwiększyć liczby budowanych mieszkań. Simon Harris podkreślił, że „jedynym celem politycznym” koalicji jest budowa większej liczby domów i zapewnienie ich dostępności. W podobnym tonie wypowiadają się przedstawiciele branży inwestycyjnej. Organizacja Irish Institutional Property przyznała wprost, że czynsze „z całą pewnością” wzrosną, argumentując, że wyższe zwroty są konieczne, aby przyciągnąć środki potrzebne do budowy nawet 50 tys. mieszkań rocznie.

Jednocześnie inwestorzy starają się łagodzić obawy. Ires Reit podkreślił, że prognozowany 25-procentowy wzrost dotyczy skumulowanych dochodów w okresie co najmniej dziesięciu lat, a obecni najemcy nie zobaczą podwyżek przekraczających 2 proc. rocznie. Jednak nawet ta deklaracja nie uspokoiła politycznej burzy.

Bogdan Feręc

Źr. RTE

Fot. Kadr z nagrania RTE