Czy w Irlandii leki wreszcie przestaną być luksusem, a zaczną być standardem? Rząd liczy, że tak i po miesiącach negocjacji zatwierdzono nową, czteroletnią umowę pomiędzy państwem a firmami farmaceutycznymi, która ma przynieść niższe ceny leków, szybszy dostęp do nowych terapii oraz szersze wykorzystanie tańszych odpowiedników.
Porozumienie zawarte zostało z Irlandzkim Stowarzyszeniem Farmaceutycznym Opieki Zdrowotnej (IPHA), reprezentującym firmy badawcze produkujące leki markowe. Równolegle podpisano odrębne uzgodnienia z producentami leków generycznych, co ma pozwolić państwu na większe oszczędności przy zakupie już stosowanych preparatów. Z punktu widzenia pacjentów kluczowa jest zapowiedź przyspieszenia dostępu do nowych leków w publicznym systemie ochrony zdrowia. IPHA poinformowało, że jego firmy członkowskie planują zwrócić się w tym roku do HSE o objęcie refundacją około 32 nowych terapii. Szacuje się, że mogłoby z nich skorzystać około 6000 pacjentów.
Lista potencjalnych nowości jest szeroka i dotyczy chorób o największym obciążeniu zdrowotnym, w tym nowotworów piersi, płuc i ginekologicznych, białaczki, cukrzycy typu 2, chorób serca oraz terapii związanych z kontrolą masy ciała. Budżet na 2026 rok przewiduje przeznaczenie 30 mln euro na nowe leki poprawiające jakość życia.
Jednocześnie skala wyzwań pozostaje ogromna. Roczny rachunek państwa za leki sięga około 4 mld euro, a koszt wielu nowoczesnych terapii przekracza 100 tys. euro na jednego pacjenta w ramach pojedynczego leczenia. W takich realiach rząd wyraźnie podkreśla potrzebę opłacalności i finansowane mają być terapie, które przy ograniczonym budżecie systemu zdrowia rzeczywiście uzasadniają swoją cenę.
Przemysł farmaceutyczny zyskał w zamian większą przewidywalność. Minister zdrowia Jennifer Carroll MacNeill podkreśliła, że nowa umowa ramowa zapewni stabilność dostaw leków do Irlandii i zmniejszy ryzyko niedoborów. W budżecie na 2026 rok sektor otrzymał także zwiększoną ulgę podatkową na działalność badawczo-rozwojową z 30 do 35 proc., co zachęcić ma firmy do dalszych inwestycji.
Porozumienie pozytywnie oceniła również organizacja Medicines for Ireland reprezentująca producentów leków generycznych. W jej ocenie jest to istotny krok w kierunku wzmocnienia systemu zaopatrzenia w leki, zapewnienia ciągłości dostępu dla pacjentów i długoterminowej stabilności ochrony zdrowia.
*
Czy to oznacza realnie tańsze leki dla pacjentów? Raczej stopniową zmianę niż cenową rewolucję. Nowa umowa daje państwu narzędzia do większej kontroli kosztów i lepszego planowania, ale nie usuwa podstawowego problemu, iż nowoczesna medycyna jest coraz skuteczniejsza i coraz droższa. W irlandzkim systemie zdrowia zaczyna się więc kolejny test równowagi między innowacją a dostępnością.
Bogdan Feręc
Źr. RTE
Photo by Volodymyr Hryshchenko on Unsplash