Irlandzki rząd przygotowuje się do kluczowej debaty nad przyszłością programów wsparcia socjalno-gospodarczego, które wprowadzono w odpowiedzi na kryzys energetyczny. Liderzy koalicji rządzącej mają spotkać się w poniedziałek wieczorem, aby wypracować strategię stopniowego wycofywania się z obniżek podatku akcyzowego na benzynę i olej napędowy.
Choć pierwotne założenia tarczy antyinflacyjnej, wdrożonej po gwałtownych kwietniowych protestach społecznych, zakładały utrzymanie preferencyjnych stawek do końca lipca, stabilizacja na globalnych rynkach surowców zmusza gabinet do rewizji dotychczasowej polityki finansowej.
Wicepremier i minister finansów Simon Harris uspokaja opinię publiczną, zapewniając, że drastyczne i natychmiastowe cięcia ulg nie wchodzą w grę. Zwraca jednak uwagę na fundamentalną zmianę realiów makroekonomicznych, która uniemożliwia bezterminowe dotowanie cen paliw z budżetu państwa. „Sytuacja jest faktycznie inna niż wtedy, gdy przywieźliśmy pierwotny pakiet. Nie wierzę, że nastąpi jakiś kryzys, po którym wszystko wróci do stanu sprzed pakietu. Będziemy musieli to dokładnie przemyśleć i ustalić, jaka reakcja będzie odpowiednia i proporcjonalna” – oświadczył Simon Harris.
Wicepremier zaznaczył, że decyzja rządu musi uwzględniać aktualne, pozytywne sygnały z rynków międzynarodowych. Minister Finansów wskazał, że nie sposób ignorować faktu, iż globalne ceny ropy naftowej systematycznie spadają, kluczowe szlaki handlowe, w tym strategiczna Cieśnina Ormuz, pozostają otwarte, a cena hurtowa oleju napędowego ukształtowała się na poziomie niższym niż cena benzyny. Podobne stanowisko zajął premier Micheál Martin potwierdzając, że cała sprawa będzie przedmiotem rzetelnej analizy gabinetu.
Zgoła odmienne nastroje panują po stronie opozycji parlamentarnej, która alarmuje, że powrót do dawnych stawek podatkowych uderzy w najuboższe gospodarstwa domowe. Rzecznik Sinn Féin ds. finansów Pearse Doherty przedstawił w parlamencie drobiazgowe wyliczenia, z których wynika, że nagłe zniesienie obniżek na początku sierpnia skutkowałoby drastycznym skokiem cen: benzyna zdrożałaby o 27 centów za litr, natomiast olej napędowy aż o 32 centy za litr. Podczas burzliwej debaty w Dáil Éireann Doherty wezwał ministra do złożenia jasnej deklaracji i zapytał wprost, czy szef resortu finansów może kategorycznie wykluczyć podwyżkę cen diesla o 32 centy od pierwszego sierpnia.
„Ludzie są przerażeni sugestią, że ceny paliw mogą wzrosnąć” – argumentował w Dáil poseł Pearse Doherty.
W odpowiedzi na te słowa Simon Harris podkreślił, że ostateczne decyzje zostaną odłożone na najbliższe dni ze względu na wysoką zmienność i niestabilność sytuacji geopolitycznej. Strategia, nad którą obecnie pracują rządowi eksperci, zakłada stworzenie elastycznego, rozłożonego w czasie harmonogramu wygaszania akcyzowych ulg. Oficjalne ogłoszenie tego planu może nastąpić po posiedzeniu rządu w przyszłym tygodniu, choć formalnie punkt ten nie został jeszcze wprowadzony do oficjalnego porządku obrad.
Przedstawiciele koalicji stoją na stanowisku, że rozłożenie tego procesu na etapy, da obywatelom i przedsiębiorcom niezbędną przewidywalność. Taki mechanizm ma również zagwarantować państwu odpowiednie pole manewru oraz możliwość natychmiastowej reakcji, gdyby sytuacja na arenie międzynarodowej ponownie uległa gwałtownemu pogorszeniu.
Choć kwietniowe niepokoje społeczne i protesty wokół drożyzny na stacjach benzynowych doprowadziły lokalnie do pewnego rodzaju niepokojów, w kręgach rządowych panuje silne przekonanie, że opinia publiczna dostrzega i docenia obecne, realne spadki cen na stacjach paliw, co powinno ułatwić przeprowadzenie tej trudnej reformy.
Bogdan Feręc
Źr. RTE
Photo by Wesley Tingey on Unsplash