Zamiast wydawać, przekierowują środki na konta depozytowe. Irlandzkie gospodarstwa domowe z rosnącą rezerwą podchodzą do słów rządu i wolą same zabezpieczyć się na nadchodzące miesiące, intensywnie gromadząc oszczędności gotówkowe. Najnowsze dane opublikowane przez Bank Centralny Irlandii w raporcie „Money and Banking Statistics” pokazują, że w ciągu roku – do końca czerwca – na rachunkach konsumentów i małych firm przybyło aż 9 mld euro. Łączny stan oszczędności osiągnął historyczny poziom 175 mld euro.
Mimo że statystycznie mieszkańcy kraju dysponują rekordowym majątkiem, w codziennym odczuciu dominuje niepewność finansowa.
Ostrożność wygrywa z konsumpcją
Nawyk zaciskania pasa to bezpośrednia reakcja na rosnący niepokój związany z kosztami utrzymania. Sektor bankowy zwraca uwagę na postawę wstrzemięźliwości, a zjawisko to przejawia się nie tylko w skłonności do deponowania środków, ale też w chłodnym podejściu do nowych zobowiązań. Akcja kredytowa, w tym rynek hipoteczny, rośnie w wyważonym tempie, podczas gdy rezerwy gotówkowe pęcznieją.
Oceny tej sytuacji podjął się dyrektor sektora bankowego w firmie audytorsko-konsultingowej RSM Ireland Colm Laird. Zauważył, że konsumenci odczuwają wyraźną dysproporcję między czystą statystyką a realnym poczuciem bezpieczeństwa. Rosnące ceny ropy naftowej oraz zapowiedzi ograniczeń wydatków publicznych w nadchodzącym, październikowym budżecie skłaniają ludzi do tworzenia poduszek finansowych zamiast angażowania się w kosztowne zakupy czy pożyczki.
Falowanie cen energii elektrycznej
Głównym motorem ostrożniejszych działań mieszkańców wyspy są przewidywane podwyżki opłat za media. Ostatnie decyzje dostawców oraz regulatora rynku nie pozostawiają złudzeń, nadchodząca jesień i zima będą wymagały od domowych budżetów sporych nakładów.
- Podwyżki komercyjne: Od tego miesiąca rachunki około 1,3 mln klientów firmy Electric Ireland poszły w górę średnio o 300 euro rocznie.
- Decyzje regulacyjne: Komisja Regulacji Usług Komunalnych (CRU) zatwierdziła coroczną korektę części opłat za energię o kolejne 41 euro rocznie od października. Środki te zasilą fundusz modernizacji stacji elektroenergetycznych i sieci przesyłowych, powiększając dotychczasową opłatę sieciową, wynoszącą średnio 500 euro rocznie.
- Rynki hurtowe: Ostrzeżenia płyną również ze strony serwisów analitycznych. Daragh Cassidy z portalu Bonkers.ie wskazuje na niedawny skok cen hurtowych surowców energii, co z dużym prawdopodobieństwem przełoży się na kolejne podwyżki w detalicznych taryfach pod koniec roku.
Irlandia plasuje się obecnie w czołówce państw Unii Europejskiej pod względem wysokości stawek za prąd. Ceny energii elektrycznej są tu o około 70–80% wyższe niż jeszcze kilka lat temu, zdecydowanie przewyższając średnią inflację. W praktyce oznacza to, że przeciętne gospodarstwo płaci dziś za energię o ponad 500 euro rocznie więcej niż w nieodległej przeszłości.
Struktura depozytów i akcji kredytowej
Analitycy Banku Centralnego precyzują, że pojęcie oszczędności gospodarstw domowych obejmuje depozyty należące do konsumentów oraz wybranych małych podmiotów gospodarczych, głównie jednoosobowych działalności oraz spółek osobowych. Całkowita kwota zgromadzonych środków zamknęła się na koniec czerwca sumą 174,9 mld euro.
Co istotne, struktura tych środków wskazuje na preferowanie natychmiastowej dostępności gotówki. Mimo że rachunki jednodniowe i depozyty na żądanie oferują znikome oprocentowanie lub nie dają go wcale, to właśnie tam trafia większość nadwyżek. Portfel kredytowy gospodarstw domowych zwiększył się w ujęciu rocznym o 5,9 mld euro (co stanowi wzrost o 5,4%), z czego dominującą część stanowiły kredyty przeznaczone na zakup nieruchomości.
Bogdan Feręc
Źr. Independent
Photo by Andre Taissin on Unsplash