Debata polityczna w Dáil po raz kolejny stała się areną gwałtownego starcia, w którym granice dopuszczalnego sporu partyjnego zostały niebezpiecznie przesunięte. Przedmiotem kontrowersji pozostaje planowana przez rząd reforma tzw. potrójnej blokady (Triple Lock) – mechanizmu wymagającego zgody ONZ, decyzji rządu oraz akceptacji parlamentu do wysłania za granicę więcej niż dwunastu irlandzkich żołnierzy.
Choć sprawa dotyka fundamentów polityki zagranicznej i bezpieczeństwa państwa, styl i argumentacja zaprezentowane przez premiera Micheála Martina budzą głęboki niepokój. Sugestie wpisujące stanowisko opozycji w narrację zbieżną z interesami obcych mocarstw to chwyt, który w irlandzkiej kulturze politycznej nie powinien mieć miejsca. Zarządzenie odejścia od wymogu zgody Rady Bezpieczeństwa ONZ rząd uzasadnia paraliżem tej instytucji, wynikającym z nadużywania prawa weta przez stałych członków, w tym Rosję. Jest to oczywiście argument warty merytorycznej dyskusji, ale na samym forum ONZ, nie zaś w Irlandii. Jednak sprowadzenie sprzeciwu Sinn Féin, właśnie do kategorii sprzyjania Federacji Rosyjskiej, stanowi próbę dekompozycji opozycji zamiast podjęcia z nią rzeczowej polemiki.
Liderka Sinn Féin Mary Lou McDonald słusznie wskazuje, że zasada Triple Lock stanowiła kluczowy element obietnic składanych społeczeństwu przy okazji ratyfikacji traktatów z Nicei i Lizbony. Stanowiła ona gwarant, że neutralność wojskowa Irlandii nie zostanie uszczuplona decyzjami podejmowanymi w gabinetach politycznych bez międzynarodowego i demokratycznego mandatu. Zarzucanie opozycji braków patriotyzmu czy uleganie zewnętrznym wpływom tylko dlatego, że domaga się ona dotrzymania tych obietnic lub przeprowadzenia referendum, obniża powagę urzędu Taoiseacha.
Głównym punktem zapalnym jest planowana misja Sił Obronnych w Libanie, mająca zastąpić wygasający mandat UNIFIL. Koncepcja zastąpienia misji błękitnych hełmów operacją pod egidą Unii Europejskiej, budzi więc uzasadnione pytania o charakter tej obecności i ryzyko uwikłania irlandzkich żołnierzy w skomplikowany, partyzancki konflikt.
Opozycja ma w takim momencie prawo pytać, czy przejście z misji czysto rozjemczej pod sztandarem ONZ na format europejski, nie oznacza stopniowego dostosowywania irlandzkiej polityki do struktury obronnej NATO i państw zaangażowanych po jednej ze stron regionalnych sporów. W odpowiedzi premier Martin wolał jednak oskarżyć liderkę opozycji o „desperację” i „skandaliczne zniekształcanie prawdy”, zamiast przedstawić klarowną strategię prawną i dyplomatyczną, która rozwiałaby obawy o stan irlandzkiej neutralności.
Demokracja opiera się na założeniu, że strony sporu politycznego – niezależnie od różnic – działają w interesie państwa. Stygmatyzowanie opozycji i przypisywanie jej motywacji agenturalnych lub działania na rzecz wrogich reżimów, niszczy zaufanie do instytucji publicznych i uniemożliwia wypracowanie konsensusu w sprawach o krytycznym znaczeniu. O tym rząd, a może nawet sam premier Martin, zdaje się nie pamiętać.
Irlandzka neutralność wojskowa nie jest jedynie technicznym zapisem proceduralnym; to istotny element tożsamości międzynarodowej państwa oraz zobowiązanie zaciągnięte wobec obywateli. Jeśli rząd uważa, że sytuacja geopolityczna wymaga rewizji tej polityki i usunięcia bezpiecznika w postaci mandatu ONZ, powinien poddać tę kwestię pod bezpośredni osąd społeczny w referendum. Próba przepchnięcia tak fundamentalnej zmiany w Dáil przy jednoczesnym dyskredytowaniu krytyków za pomocą najcięższych oskarżeń, nie służy ani bezpieczeństwu kraju, ani jakości irlandzkiej demokracji. Staje się natomiast początkiem łamania standardów demokracji, jak ma to miejsce w Polsce.
Bogdan Feręc
Źr. Independent
Fot. X – Micheal Martin