Problem rekreacyjnego używania podtlenku azotu w przestrzeni publicznej przybiera na sile, osiągając wymiar bezpośredniego zagrożenia dla zdrowia i bezpieczeństwa na irlandzkich drogach. Podczas zaledwie godzinnej akcji sprzątania w Tallaght, senator Fianna Fáil z Panelu Rolniczego Seanad Teresa Costello, natrafiła na przerażający ślad tego procederu. W ciągu sześćdziesięciu minut polityczka zebrała niemal dwieście porzuconych pojemników po gazie rozweselającym.
Cylindry porzucono na poboczach dróg, terenach osiedli mieszkaniowych, w pobliżu szkół, lokalnego parku oraz na gruntach kościelnych. Zdaniem senator Costello, skala znaleziska z zaledwie jednej godziny wyraźnie pokazuje, że skutki środowiskowe w postaci śmieci są jedynie czubkiem góry lodowej. Realne niebezpieczeństwo dotyczy nieodwracalnych uszkodzeń zdrowotnych u młodych ludzi oraz widma tragicznych wypadków komunikacyjnych.
Od gastronomii po nielegalną używkę
Podtlenek azotu znajduje legalne zastosowanie w stomatologii i szpitalnictwie jako środek uspokajający oraz w branży gastronomicznej, głównie do zasilania syfonów do bitej śmietany. Choć ustawa o wymiarze sprawiedliwości w sprawach karnych (substancje psychoaktywne) z 2010 roku bezwzględnie zabrania jego sprzedaży jako substancji odurzającej, w ostatnich latach gaz stał się niezwykle popularnym nielegalnym środkiem rekreacyjnym.
Proceder ten polega najczęściej na przepompowywaniu gazu z pojemników do balonów, z których jest następnie wdychany, dając krótki, intensywny efekt euforyczny. Konsekwencje zdrowotne bywają jednak dewastujące. Wdychanie podtlenku azotu prowadzi do groźnych odmrożeń oraz trwałych uszkodzeń układu nerwowego. Skalę problemu potwierdzają dane z oddziału medycyny ratunkowej Uniwersyteckiego Szpitala Mater Misericordiae w Dublinie, gdzie w latach 2020–2024 odnotowano aż 63 przypadki hospitalizacji osób wymagających pomocy lekarskiej z powodu nadużywania tej substancji.
Zagrożenie na drogach i martwy punkt kontroli
Niezwykle niepokojącym wątkiem, na który zwraca uwagę senator Teresa Costello, jest regularne stosowanie gazu przez kierowców w trakcie jazdy. Dowody zebrane podczas sprzątania dublińskiego przedmieścia sugerują, że zażywanie substancji za kółkiem przestało być incydentem, a stało się powszechną praktyką.
Oto kluczowe czynniki czyniące ten proceder wysoce niebezpiecznym:
- Brak możliwości wykrycia: Standardowa rutynowa kontrola drogowa nie jest w stanie wykazać obecności podtlenku azotu w organizmie kierowcy.
- Trwały uszczerbek na zdrowiu: Niewłaściwa aplikacja gazu niesie ryzyko nieodwracalnego kalectwa.
- Problem systemowy: Zjawisko ma charakter rosnącej fali uzależnień, z którą lokalne społeczności nie są w stanie radzić sobie bez wsparcia.
- Rozszerzający się zasięg: Zużyte cylindry – nazywane lokalnie „srebrnymi kulami” – odnajdywane są w kolejnych rejonach aglomeracji dublińskiej, m.in. w Liffey Valley, Collinstown Park, Knocklyon Height czy Adamstown, co potwierdzały już wcześniej władze South Dublin County Council.
Czas na zdecydowane działania
Mieszkanka Południowo-Zachodniego Dublina podkreśla, że sprawa wymaga natychmiastowej reakcji instytucjonalnej, zanim dojście do tragedii zmusi władze do spóźnionej refleksji. Problem wdychania gazu rozweselającego z balonów przez kierujących pojazdami stwarza bezprecedensowe zagrożenie dla wszystkich uczestników ruchu drogowego. Senator Costello zadeklarowała dalsze zaangażowanie w pomoc osobom szukającym wsparcia w wychodzeniu z uzależnienia od podtlenku azotu oraz apeluje o potraktowanie rosnącej skali zjawiska jako priorytetowego wyzwania dla bezpieczeństwa publicznego. Śmieci na ulicach można łatwo uprzątnąć, jednak zdrowia i życia utraconego w wyniku wypadku drogowego nie da się przywrócić.
Bogdan Feręc
Źr. Independent
Fot. Senator Teresa Costello