Domniemane anomalie pogodowe i klimatyczne przesunęły się z kategorii odległych prognoz w obszar bezpośredniego doświadczenia mieszkańców Europy Zachodniej. Met Éireann opublikował sezonowy raport klimatyczny, w którym oficjalnie stwierdzono, że lato 2026 roku było najgorętszym w historii pomiarów meteorologicznych w Irlandii. Raport ten podsumowuje miesiące nacechowane przedłużającymi się układami wysokiego ciśnienia, falami upałów, dotkliwą suszą oraz tropikalnymi masami powietrza, które opanowały kraj.
Czerwiec i lipiec przyniosły rekordowe wskaźniki. Długotrwałe wyże utrzymały wyjątkowo wysoką temperaturę, słońce i brak opadów w niemal całym kraju. Końcówka sezonu okazała się chłodniejsza i niespokojna. W ostatnich tygodniach sierpnia sytuacja uległa zmianie z powodu dominacji niżów barycznych, co stanowiło wyraźny kontrast wobec wcześniejszych miesięcy. Również Brytyjskie Biuro Meteorologiczne poinformowało, że w Wielkiej Brytanii czerwiec i lipiec wpisały się na drugie miejsce w historii pod względem wysokości temperatur, a rok 2026 uznano tam tymczasowo za najgorętsze lato od początku prowadzenia statystyk meteorologicznych.
Światowe instytucje klimatyczne podkreślają, że wydarzenia te stanowią element szerszej tendencji. ONZ ostrzega, iż globalne ocieplenie prawdopodobnie przekroczy kluczowy próg 1,5°C w perspektywie najbliższych kilku lat, generując eskalację ekstremalnych zjawisk pogodowych oraz wywierając presję na lodowce, ekosystemy i rejon przybrzeżny.
Według Programu Narodów Zjednoczonych ds. Ochrony Środowiska, zatrzymanie wzrostu temperatury poniżej progu 1,5°C pozostaje celem możliwym, lecz wysoce niepewnym, wymagającym dynamicznej redukcji emisji gazów cieplarnianych oraz wdrażania zaawansowanych technologii sekwestracji dwutlenku węgla.
W Irlandii napływ gorących, tropikalnych mas powietrza kontynentalnego odnotowano z dużą siłą w połowie sierpnia. Mimo sporej dawki deszczu i ochłodzenia pod koniec miesiąca, sierpień 2026 r. zamknął się jako cieplejszy i suchszy niż wynikałoby ze wskaźników historycznych. W oświadczeniu klimatycznym Met Éireann opisano, jak po upalnym początku lata początek sierpnia przyniósł kilkudniowe opady związane z przejściem niżu z południowego zachodu na północ. Niestabilność była jednak krótkotrwała, a kolejny wyż powrócił i zdominował układ synoptyczny na niemal cały drugi tydzień miesiąca.
Przesunięcie się wyżu na wschód otworzyło drogę masom powietrza z południa, więc sytuacja ta zaowocowała rekordami temperatury w dzień i w nocy, szczególnie we wschodniej części kraju, gdzie stacje notowały wartości przekraczające 30°C. Przykładem jest stacja Casement Aerodrome, gdzie 12 sierpnia odnotowano 31,2°C. Wynik ten stanowi najwyższą temperaturę sierpniową zarejestrowaną w historii punktów pomiarowych w hrabstwie Dublin. Cztery inne stacje w rejonie Midlands i na wschodzie również ustanowiły własne rekordy sierpniowe.
Trzeci tydzień sierpnia przyniósł zmianę i niż atlantycki przemieścił się od północnego zachodu, powodując zachmurzenie, deszcz oraz spadek temperatur, głównie na północy i zachodzie kraju. Po krótkim, chłodnym okresie suchej pogody na początku czwartego tygodnia, 25 sierpnia nastąpiła wyraźna zmiana konfiguracji. Niż z południa skierował nad wyspę łagodne, wilgotne powietrze. Doprowadziło to do obfitych opadów deszczu, które przełamały dwumiesięczną suszę na południowym wschodzie.
Taki niestabilny, niżowy układ pogody utrzymał się do końca miesiąca, przynosząc burze oraz intensywne opady. Pogorszenie warunków odczuli uczestnicy festiwalu Electric Picnic w hrabstwie Laois, gdzie ulewy podtopiły pola kempingowe i zmieniły teren w błotniste grzęzawisko. Mimo tych opadów, miesięczne sumy deszczu na większości stacji pozostały niższe od normy z lat 1991–2020. Sumy opadów wahały się od 56,3 mm w Dunsany (hrabstwo Meath) i na lotnisku Casement (hrabstwo Dublin) do 111,5 mm w Newport (hrabstwo Mayo). Największy opad dobowy zanotowano natomiast 27 sierpnia w Phoenix Park w Dublinie – 61,8 mm.
W Oak Park w hrabstwie Carlow odnotowano rekordową częściową suszę. Trwała ona aż 66 dni (od 20 czerwca do 24 sierpnia), co stanowi najwyższy wynik w historii Irlandii, przebijający dotychczasowy rekord 62 dni z Roches Point z roku 1983. Średnie temperatury w sierpniu kształtowały się na poziomie od 14,9°C na lotnisku Knock do 17,1°C w Roches Point. Najniższą temperaturę powietrza zanotowano 24 sierpnia w Mount Dillon (0,4°C), przy czym temperatura przy gruncie spadła tam do -2,4°C. Przymrozków w skali kraju jednak nie odnotowano. Nasłonecznienie wahało się od 101,3 godzin w Malin Head do 200,7 godzin w Johnstown Castle, co złożyło się na najbardziej słoneczny sierpień od 2003 roku.
Meteorolodzy zwracają uwagę na zjawisko zagęszczania się ekstremalnie gorących okresów w ostatnich dekadach. Sześć z dziesięciu najcieplejszych okresów letnich w historii irlandzkich pomiarów wystąpiło po 2000 roku, a trend ten nasilił się w ostatnim dwudziestoleciu.
Zestawienie najgorętszych okresów letnich w Irlandii z ostatnich 20 lat (od 2006 do 2026 roku) pod względem najwyższej średniej temperatury sezonowej przedstawia się następująco:
- Lato 2026 – Najgorętsze lato w historii pomiarów ze średnią temperaturą krajową wynoszącą 16,28°C. Sezon odznaczał się dwoma silnymi falami upałów (w czerwcu i lipcu) z lokalnym rekordem 32,2°C w Athenry oraz skrajną suszą.
- Lato 2025 – Zepchnięte na drugie miejsce z wynikiem 16,19°C. Było pierwszym latem od dekad, które pobiło legendarny rekord ciepła z 1995 roku.
- Lato 2006 – Charakteryzujące się wyjątkowo długim okresem stabilnej, słonecznej pogody w lipcu oraz wysokimi temperaturami średnimi w całym kraju.
- Lato 2018 – Znane z długotrwałej suszy rolniczej, uderzającej fali upałów na przełomie czerwca i lipca oraz średnich temperatur przekraczających normę o ponad 1,5°C.
- Lato 2023 – Sezon, który mimo deszczowego lipca i sierpnia, zapisał się bardzo wysokimi temperaturami w czerwcu (najcieplejszy czerwiec w historii) i utrzymał wysoką średnią sezonową.
- Lato 2022 – Część ogólnoeuropejskiej fali upałów, podczas której w lipcu w Phoenix Park w Dublinie zanotowano 33,0°C – drugą najwyższą temperaturę w historii Irlandii.
- Lato 2013 – Okres stabilnej pogody z dominacją wyżu, trwający głównie przez cały lipiec, z temperaturami przekraczającymi regularnie 28°C.
Bogdan Feręc
Źr. Met Eireann
Photo by Mick Haupt on Unsplash