Prof. dr Mirosław Matyja: Szwajcarska demokracja bezpośrednia szansą dla Polski? Część 13

2.1.1.                 Sąd Federalny

Najwyższą władzę wymiaru sprawiedliwości pełni w Szwajcarii Sąd Federalny[1], z siedziba w Lozannie. Jako samodzielny organ państwowy pojawił się on w konstytucji szwajcarskiej w 1874 r. Jest on najwyższą instancją federacji w sprawach karnych, cywilnych, administracyjnych i konstytucyjnych, zapewniajac jednolite stosowanie prawa federalnego w poszczegolnych kantonach. Jako instytucja niezależna, Sąd Federalny pełni funkcję administracyjnego organu nadzoru federalnych sądów pierwszej instancji: Federalnego Sądu Karnego, Federalnego Sądu Administracyjnego i Federalnego Sądu Patentowego[2].

Specyficzną cechą Sądu Federalnego jest rozpatrywanie skarg wnoszonych przez obywateli dotyczących naruszenia ich praw konstytucyjnych w zakresie aktów władz kantonalnych ostatniej instancji. Procedura ta jest stosunkowo powszechnie wykorzystywana. W ten sposób obywatele pośrednio kontrolują i modyfikują prawo federacji.

2.2.      Podsumowanie rozdziału drugiego

Pod względem systemowo-ustrojowym główną cechą charakteryzującą Szwajcarię jest trójstopniowy federalizm połączony z zasadą subsydiarności, którą konstytucja jest wręcz przesiąknięta. Nawet jeśli kontury tej zasady wydają się być nieostre, to debata w parlamencie w toku prac nad nową konstytucją ciągle obraca się wokół tej zasady, a mianowicie zarówno w relacjach pomiędzy państwem a społeczeństwem, jak i również pomiędzy federacją a kantonami. Zasada ta opiera się na pomocniczości, odpowiedzialności i pewnej współzależności obywatelskiej, obejmujących wszystkie trzy szczeble państwa. Jednakże istotą owej zasady jest fakt, iż poszczególne sprawy powinny być rozwiązywane na takim szczeblu, aby efektywność działań była jak największa. Towarzyszy temu zasada współpracy pomiędzy kantonami i instytucjami na szczeblu federalnym. Istotnym elementem szwajcarskiego systemu politycznego jest – zgodnie z zasadami federalizmu – duża niezależność i samodzielność kantonów i gmin. Każdy kanton posiada własną konstytucję, rząd i parlament, natomiast prawo kantonalne musi być zgodne z prawem ogólnokrajowym. Zaznaczyć należy, że kantony, tworzące Konfederację Szwajcarską, dysponują wieloma uprawnieniami właściwymi suwerennym państwom.

Konstytucja federalna Szwajcarii pozwala centralnym organom państwa wydawać ogólne dyrektywy, ale to w gestii 26 kantonów pozostawia tworzenie konkretnych przepisów – dając im znaczne możliwości w kształtowaniu swojej polityki. Federacja zasadniczo zajmuje się tymi kwestiami, które wymagają jednolitych przepisów w całym kraju. O reszcie spraw decydują kantony i gminy. Mówiąc inaczej: rządy w Szwajcarii są tylko tak scentralizowane, jak to konieczne i tak zdecentralizowane, jak to tylko możliwe. Władza centralna może narzucić jako jednolite prawo jedynie to, co zostało wcześniej zatwierdzone przez większość obywateli i kantonów w obowiązkowym referendum.

Zgromadzenie Federalne (parlament) stanowi najwyższą władzę w Szwajcarii. Parlament posiada przewagę nad pozostałymi organami władzy, które sam powołuje, sam nimi kieruje oraz kontroluje. Nie mają one możliwości hamowania jego poczynań lub tym bardziej przeciwstawiania się mu.

Rada Federalna, będąca organem wykonawczym, wyłaniana jest na podstawie tzw. formuły magicznej, według której najsilniejsze partie polityczne, największe kantony i grupy językowe winny być reprezentowane w rządzie.


[1] Por. Art. 188 ust. 1 Konstytucji Federalnej.

[2] Ibidem.

CDN…

Prof. Mirosław Matyja

Podziel się:

Słodkie i kwaśne n
Brudny, jak Ryanair
EnglishIrishPolishRussianSpanish
EnglishIrishPolishRussianSpanish
RSS
Facebook
Facebook
LinkedIn