Prof. dr Mirosław Matyja: Szwajcarska demokracja bezpośrednia szansą dla Polski? Część 11

2.1.      Główne instytucje ustrojowe

2.1.1.                 Parlament

Państwową władzę ustawodawczą sprawuje w Szwajcarii, jak uprzednio wspomniałem, dwuizbowy parlament, zwany Zgromadzeniem Federalnym, o czteroletniej kadencji. Parlament składa się z Rady Narodowej (izba niższa) i Rady Kantonów (izba wyższa). Pełni on, podobnie jak w innych państwach, funkcję ustawodawczą, wyrażającą się w uchwalaniu poprawek do konstytucji i ustaw.

W skład Rady Narodowej wchodzi 200 deputowanych wybieranych w wyborach powszechnych i proporcjonalnych. Okręgami wyborczymi do Rady Narodowej są kantony, a liczba wybieranych przez nie deputowanych winna być, zgodnie z zasadą równości wyborów, proporcjonalna do liczby mieszkańców.

Rada Kantonów liczy 46 deputowanych wybieranych na okres od roku do czterech lat przez kantonalne zgromadzenia ustawodawcze. Każdy kanton wybiera po dwóch reprezentantów do izby wyższej, natomiast półkanton – jednego reprezentanta. Wybory odbywają się na zasadzie większościowej, w dwóch turach glosowania. W pierwszej turze wymagana jest większość bezwzględna, w drugiej zwykła.

Prawa obu izb parlamentu są równorzędne. Postępowanie ustawodawcze czy działalność kontrolna mogą być zainicjowane przez każdą z nich. Natomiast każdy akt prawny musi być zatwierdzony przez obie izby. Czyli nie ma ustawy, jeśli nie uchwali jej zarówno izba wyższa jak i niższa. Ustawa jest zawsze kompromisem bu izb.

Na czele każdej z nich stoi przewodniczący wybierany na roczną kadencję, bez prawa ponownego wyboru. Przewodniczący, który ma do pomocy dwóch wiceprzewodniczących, kieruje obradami izby. W przypadku równej liczby głosów w głosowaniu jego głos jest głosem rozstrzygającym.

Parlament powołuje Radę Federalną (rząd), Trybunał Federalny (na okres pięciu lat), spośród członków Rady Federalnej wybiera co roku prezydenta Federacji (jest to tzw. funkcja rotacyjna, ale musi być zatwierdzona przez parlament), a także generała dowodzącego armią w sytuacjach bezpośredniego zagrożenia narodowego. Do funkcji kontrolnej Zgromadzenia Narodowego należy nadzorowanie działalności rządu i Trybunału Federalnego oraz uchwalenie budżetu państwa. Parlament sprawuje także kontrolę nad kantonami, zajmuje się bezpieczeństwem zewnętrznym i wewnętrznym państwa oraz ratyfikuje traktaty i umowy międzynarodowe.

W Szwajcarii nie obowiązuje klasyczny trójpodział władzy na ustawodawcza, wykonawcza i sadownicza, które powinny być równoważne i wzajemnie się kontrolować. Parlament jest najwyższa władza wybieralna i jemu podlega władza wykonawcza i sadownicza.

Tak wiec, szwajcarski system polityczny polega na zapewnieniu przewagi parlamentowi, głównie przez odrzucenie założenia o konieczności organizacyjnego podziału władzy. Związane jest to z wielostronnością funkcji parlamentu, który nie tylko realizuje zadania ustawodawcze, kontrolne, związane z wymiarem sprawiedliwości, ale także funkcje kierowania/rządzenia państwem. Nie występują w Szwajcarii znane w systemach parlamentarnych ograniczenia parlamentu tj. skracanie kadencji, zwoływanie i zamykanie sesji przez egzekutywę, sadownictwo konstytucyjne czy sądowa kontrola ważności wyborów.

Natomiast funkcje kontrolna wobec parlamentu sprawuje społeczeństwo – na zadanie 50 000 obywateli uprawnionych do glosowania może zostać odrzucona każda ustawa w ramach referendum nieobowiązkowego.

CDN…

Prof. Mirosław Matyja

Podziel się:

Gardaí attached to
Doradzanie jest doch
EnglishIrishPolishRussianSpanish
EnglishIrishPolishRussianSpanish
RSS
Facebook
Facebook
LinkedIn