Odczarowanie zaburzeń psychicznych po włosku

Osoby z zaburzeniami zdrowia psychicznego są wciąż traktowane przez znaczną część społeczeństwa jak trędowate. Eksperci podkreślają, że to błąd, na którym wszyscy tracimy. W tym kontekście warto wiedzieć, że we Włoszech w 1978 r. wprowadzono reformę, w ramach której zlikwidowane zostały szpitale psychiatryczne. Jednym z jej efektów było… ustąpienie pewnych niepokojących objawów wynikających z przymusowej „instytucjonalizacji” chorych.

– Najgorszym ze stereotypów stygmatyzujących osoby chore psychiczne jest ten, według którego są one bardziej od innych ludzi skłonne do przemocy. To szkodliwy mit, z którym trzeba walczyć. De facto, na poparcie tej tezy nie ma wiarygodnych, naukowych dowodów. Dowiedziono jedynie tego, że czynnikami ryzyka przemocy są uzależnienia (od narkotyków czy alkoholu), a także doświadczanie przemocy we wcześniejszym okresie życia – podkreślał prof. Franco Scarpa, włoski psychiatra, neurolog i kryminolog, podczas zorganizowanej przez Serwis Zdrowie konferencji poświęconej reformowaniu systemu opieki psychiatrycznej, w kontekście przeciwdziałania stygmatyzacji osób z zaburzeniami psychicznymi.

Dowiedz się, dlaczego to stereoptyp, że osoba z zaburzeniami psychicznymi jest niebezpieczna 

Ekspert podkreślał, że we Włoszech, w ciągu ostatnich 40 lat, dzięki społecznym kampaniom uświadamiającym oraz rewolucyjnej reformie systemu opieki psychiatrycznej udało się znacząco ograniczyć problem stygmatyzacji osób chorych psychicznie. Przejawia się to m.in. w tym, że włoskie media w bardziej wyważony i odpowiedzialny sposób niż wcześniej relacjonują zdarzenia z udziałem osób chorych psychicznie, jak również tym, że coraz mniej zwykłych Włochów obawia się nawiązywania kontaktów z osobami chorymi psychicznie, zwłaszcza jeśli wiedzą, że osoby te leczą się u odpowiednich specjalistów. 

Fot. PAP/P. Werewka

Psyche

Stanowcze NIE wobec stygmatyzacji osób z zaburzeniami psychicznymi

Włoski ekspert zauważa, że w efekcie dokonanej w jego kraju „deinstytucjonalizacji”, czyli stopniowej likwidacji szpitali psychiatrycznych, a także rozwoju powstających w ich miejsce regionalnych ośrodków wsparcia opartych na współpracy z pacjentem, jego rodziną i lokalną społecznością, zniknęły niektóre objawy chorobowe, które mogły być efektem przymusowego zamknięcia człowieka i pozbawienia go autonomii.

– Mieliśmy niedawno ciekawą rządową kampanię społeczną, która głosiła, że tak naprawdę nikt z nas nie jest normalny, jeśli tylko przyjrzeć mu się bliżej. W nieco przewrotny sposób promowała ona właściwą postawę wobec osób z problemami zdrowia psychicznego, czyli postawę wolną od uprzedzeń i stereotypów, która zachęca do tego, aby zawsze podchodzić do drugiej osoby z godnością, traktować ją jak równego sobie człowieka, a nie kogoś gorszego czy dziwnego – mówił prof. Franco Scarpa. 

Ekspert wyjaśnił, że dzisiejsza zauważalna otwartość i tolerancja włoskiego społeczeństwa oraz włoskich instytucji wobec osób z zaburzeniami psychicznymi to w dużej mierze zasługa Franco Basaglii, słynnego psychiatry, dzięki któremu w 1978 r. wprowadzona została w tym kraju wielka reforma systemu opieki psychiatrycznej. Polegała ona na zastąpieniu dużych, zamkniętych szpitali psychiatrycznych lokalnymi, niedużymi centrami zdrowia psychicznego, które świadczą usługi w różnych przyjaznych formach – m.in. w formie wizyt domowych, leczenia ambulatoryjnego czy pobytu dziennego. Co ważne, te regionalne centra działają w ścisłej współpracy z lokalnymi samorządami i organizacjami pozarządowymi, co dodatkowo sprzyja promowaniu właściwych postaw wobec chorych psychicznie. 

Fot. PAP/P. Werewka

Psyche

Jak zrozumieć psychozę

– Ustawa Basaglii zmieniła system. Przywróciła godność i prawa obywatelskie chorym psychicznie, a także ułatwiła im powrót do normalnego życia. Wprowadzanie tej reformy było jednak rozłożone w czasie. Minęło 20 lat zanim wszystkie szpitale psychiatryczne zostały zamknięte – mówił Franco Scarpa. 

Na tym jednak nie koniec. W 2014 r. nastąpił kolejny etap reformy, polegający na likwidacji szpitali należących do systemu psychiatrii sądowej, a więc dla osób, które popełniły czyny zabronione prawem,ale nie ponoszą za nie odpowiedzialności z uwagi na niepoczytalność w chwili popełnienia tego czynu. Zamiast dużych szpitali utworzono mniejsze placówki, które oferują różnego rodzaju interwencje, adekwatne do stanu chorego – główny nacisk został w nich położony na leczenie i rehabilitację, a nie na uwięzienie. Leczenie przymusowe w placówce zamkniętej zostało zarezerwowane tylko dla najcięższych przypadków, ale tylko tak długo jak to konieczne. O wszystkim decydują sądy na podstawie ekspertyz biegłych.

Warto dodać, że w Polsce wdrażany jest obecnie pilotaż regionalnych centrów zdrowia psychicznego, który w dużej mierze opiera się na podobnych założeniach, jak włoska reforma z 1978 roku. Obecnie zbierane są doświadczenia z tego pilotażu – jeśli będą pomyślne, także polską psychiatrię czeka duża reforma.

Krajowy konsultant w dziedzinie psychiatrii prof. Piotr Gałecki podkreślił na konferencji, że już teraz widać, iż na terenie, gdzie działa centrum zdrowia psychicznego, spada wyraźnie liczba hospitalizacji w szpitalach psychiatrycznych.

Wkrótce na stronie naszego portalu zostanie opublikowana relacja wideo z tej konferencji. 

Wiktor Szczepaniak, zdrowie.pap.pl

Polska-IE
Nie czas umierać Ja
Odznaczenia w 38. ro
EnglishIrishPolishRussianSpanish
EnglishIrishPolishRussianSpanish