Proces zbliżania do siebie obu części Irlandii wkracza w fazę konkretnych, wielomilionowych inwestycji oraz pogłębionego dialogu społecznego. Podczas piątego forum inicjatywy Shared Island, które odbyło się w dublińskiej dzielnicy Docklands, taoiseach Micheál Martin ogłosił historyczny kamień milowy. Łączna kwota zobowiązań rządu w Dublinie,realizowanych w ramach Funduszu Wysp i przeznaczonych na projekty w Irlandii Północnej, osiągnęła właśnie imponujący poziom jednego miliarda euro.
Wydarzenie to, gromadzące ponad dwustu dwudziestu czołowych przedstawicieli świata polityki, gospodarki oraz społeczeństwa obywatelskiego, nakreśliło wyraźną mapę drogową dla dalszej, pokojowej i pragmatycznej integracji. Podstawą tych działań pozostaje niezmiennie historyczne Porozumienie Wielkopiątkowe, a nadrzędnym celem jest budowa wspólnej, stabilnej przyszłości, szanującej wszystkie tradycje polityczne i społeczne funkcjonujące na wyspie.
Podstawowym filarem, na którym opiera się wizja zjednoczonej w działaniu wyspy, jest pragmatyczna współpraca gospodarcza oraz potężne wsparcie infrastrukturalne. Rząd w Dublinie wdrożył niedawno kolejny pakiet stymulacyjny, przeznaczając dodatkowe 377 milionów euro na realizację dwunastu kluczowych projektów inwestycyjnych obejmujących całą wyspę. Jak podkreślił podczas swojego wystąpienia premier Martin, obecnie w fazie realizacji znajduje się blisko pięćdziesiąt dużych przedsięwzięć zrzeszonych pod szyldem Shared Island. Stanowią one nie tylko bezprecedensowy transfer środków finansowych, ale przede wszystkim realną inwestycję w przyszłe pokolenia i spójność terytorialną.
Korzyści płynące z tych gigantycznych nakładów nie ograniczają się wyłącznie do północnej części wyspy. Wzmożony handel, płynniejszy ruch oraz nowoczesna łączność przynoszą wymierne efekty również na południu, w Republice Irlandii. Integracja pogłębia się obecnie w niemal każdym kluczowym sektorze – od wspólnych inicjatyw na rzecz ochrony klimatu, poprzez turystykę i badania naukowe, aż po zaawansowaną edukację i przedsiębiorczość. Dzięki wielomilionowym funduszom partnerzy z obu stron granicy mogą współpracować w sposób o wiele bardziej efektywny, co pozwala na generowanie trwałych, systemowych korzyści dla wszystkich społeczności zamieszkujących Irlandię. Przestrzeń forum posłużyła jako doskonały grunt do nawiązywania nowych relacji biznesowych i instytucjonalnych, co z pewnością przełoży się na jeszcze ściślejszą synchronizację obu gospodarek.
Inicjatywa Shared Island, powołana do życia niemal sześć lat temu notuje stały, stabilny postęp, jednak nie funkcjonuje ona w politycznej próżni. Jej dotychczasowy sukces jest nierozerwalnie związany z szerszym, europejskim kontekstem. Fakt, iż z końcem bieżącego tygodnia Irlandia przejmuje czołowe stery i obejmie prezydencję w Radzie Unii Europejskiej, nadał dublińskiemu spotkaniu szczególnego wymiaru. Zjednoczona Europa od dekad odgrywa rolę kluczowego gwaranta oraz sponsora procesów pokojowych na wyspie, co zostało mocno zaakcentowane podczas obrad.
Na forum głośno wybrzmiała refleksja nad historyczną i współczesną rolą Unii Europejskiej w stabilizowaniu sytuacji w regionie. Pozostałe dwadzieścia siedem państw członkowskich nieustannie angażuje się w budowę dobrobytu i utrzymanie pokoju w Irlandii. Działania te realizowane są między innymi poprzez wdrażanie kolejnych, transgranicznych programów pomocowych, które mają na celu utrwalenie i wzmocnienie nowego porządku, wypracowanego w ramach Porozumienia Wielkopiątkowego. Bez tego silnego, międzynarodowego parasola ochronnego integracja społeczno-gospodarcza byłaby znacznie utrudniona.
Równie istotnym aspektem zjednoczenia, co budowa nowoczesnej infrastruktury, jest poszukiwanie porozumienia na poziomie międzyludzkim, kulturowym i tożsamościowym. Z tego powodu zaplanowano rozbudowane dyskusje panelowe. Pierwsza z nich skupiła się na analitycznym ujęciu korzyści i wyzwań związanych ze zrównoważonym rozwojem, natomiast druga poruszyła wysoce emocjonalną, lecz absolutnie fundamentalną koncepcję „wspólnego domu”. Debatowano nad tym, jak owa koncepcja może być interpretowana i wcielana w życie w wymiarze osobistym, lokalnym oraz z perspektywy całej wyspy.
Ogłoszony w ubiegłym roku rządowy program Shared Home Place stanowi, według słów premiera, kluczowy nurt dialogu społecznego. Narzędzie to ma za zadanie oswajać mieszkańców z niezwykle zróżnicowanym dziedzictwem, historią oraz kulturą regionu. Obecnie wdrażane są nowe, ambitne elementy tego programu, za których realizację odpowiadają prestiżowe instytucje, takie jak Rada ds. Dziedzictwa Kulturowego, Coimisiún na Meán, Creative Ireland oraz inicjatywa Diaspora Voices, angażująca ambasady i placówki konsularne na całym świecie. Inicjatywy te zachęcają do głębokiej refleksji nad tym, czym dla dzisiejszych mieszkańców jest współdzielenie terytorium i jak może ono ewoluować w nadchodzących dziesięcioleciach.
Znakomitym, artystycznym dopełnieniem tych skomplikowanych procesów był zaprezentowany na forum muzyczny projekt „Isle of Song”, łączący młodych twórców z irlandzkich hrabstw Laois i Offaly z muzykami z Irlandii Północnej. To właśnie poprzez takie oddolne, kulturowe inicjatywy, wsparte potężnym zapleczem finansowym i jasną wizją polityczną, powoli, lecz sukcesywnie wykuwa się obraz nowej, zintegrowanej wewnętrznie wyspy.
Bogdan Feręc
Źr. Independent
Photo by Nick Fewings on Unsplash