W Béal na Bláth w hrabstwie Cork odbędą się doroczne uroczystości upamiętniające Michaela Collinsa, a to jedna z najważniejszych postaci irlandzkiej historii w walce o niepodległość. Tegoroczne obchody przypadają na jeden dzień po 104. rocznicy jego śmierci, która nastąpiła 22 sierpnia 1922 roku podczas irlandzkiej wojny domowej. Miejsce, w którym przed ponad stuleciem doszło do tragicznej zasadzki, po raz kolejny stanie się przestrzenią pamięci o człowieku, którego działalność wpłynęła nie tylko na powstanie niepodległego państwa irlandzkiego, ale również na dalszy kształt relacji Irlandii z Wielką Brytanią.
Uroczystość rozpocznie się o godzinie 15.00 pod pomnikiem Michaela Collinsa. Tegoroczną mowę wygłosi prezenter radia RTÉ One, autor i historyk David McCullagh. Obchody zakończą się około godziny 17.00. Zgodnie z wieloletnią tradycją uczestnicy przejdą w procesji pod pomnik Michaela Collinsa. Zostaną tam złożone wieńce, a następnie uczestnicy uczczą jego pamięć minutą ciszy. Po niej zabrzmi irlandzki hymn narodowy, a następnie wygłoszone zostanie główne przemówienie.
Tragiczny dzień 22 sierpnia 1922 roku
Tegoroczne obchody przypominają wydarzenia, które rozegrały się w Béal na Bláth dokładnie 104 lata temu. Michael Collins, pełniący wówczas funkcję głównodowodzącego Armii Narodowej, prowadził inspekcję w West Cork. Podróżował w niewielkim konwoju, kiedy jego grupa znalazła się w zasadzce przygotowanej przez siły antytraktatowe. Doszło wówczas do strzelaniny, a w jej trakcie Collins został postrzelony w głowę. Zginął na miejscu. Miał zaledwie 31 lat.
Jego śmierć nastąpiła w szczególnie burzliwym okresie irlandzkiej historii, podczas wojny domowej. Béal na Bláth stało się przez to jednym z najbardziej symbolicznych miejsc związanych z konfliktem, który nastąpił po walce o niepodległość. Pamięć o Michaelu Collinsie jest tam pielęgnowana co roku, a uroczystości odbywają się tradycyjnie w niedzielę przypadającą najbliżej rocznicy jego śmierci.
Człowiek wielu ról
Tegoroczny mówca David McCullagh zwróci uwagę na wielowymiarowość postaci Collinsa. Jak ma podkreślić, jego życie i kariera obejmowały wiele różnych dziedzin. Collins był organizatorem wojskowym, szefem wywiadu oraz człowiekiem posiadającym wyjątkowe zdolności w dziedzinie finansów. Historia postawiła przed nim jednak również zadania wymagające zupełnie innych kompetencji. Stał się dyplomatą, negocjatorem i konstytucjonalistą.
Zdaniem McCullagha, właśnie ta różnorodność ról pozwala spojrzeć na Michaela Collinsa szerzej niż wyłącznie przez pryzmat jego działalności wojskowej. Odegrał on bowiem, jak zaznacza w swoich wypowiedziach historyk, kluczową rolę nie tylko w tworzeniu niepodległego irlandzkiego państwa, lecz także w przekształceniu Imperium Brytyjskiego w późniejszą Wspólnotę Narodów. To dziedzictwo, zdaniem McCullagha, pozostaje istotne również dzisiaj.
„W obliczu coraz bardziej burzliwej sytuacji na arenie międzynarodowej nadszedł czas, aby zastanowić się nad tym dziedzictwem” – powiedział przed dzisiejszymi obchodami. Dodał również, że przyjęcie zaproszenia do wygłoszenia przemówienia podczas uroczystości jest dla niego zaszczytem.
Pamięć, która przetrwała ponad sto lat
Obchody we wsi Béal na Bláth mają charakter nie tylko rocznicowy, ale są również przypomnieniem o historii państwa, którego narodziny były związane z konfliktem, politycznymi negocjacjami i dramatycznymi decyzjami.
Postać Collinsa pozostaje szczególna właśnie dlatego, że jego działalności nie można zamknąć w jednej kategorii. Był człowiekiem wojny, ale jednocześnie prowadził prace dążące do uspokojenia nastrojów. Organizował działania wojskowe, zajmował się wywiadem i finansami, a później uczestniczył w procesach mających fundamentalne znaczenie dla kształtowania irlandzkiego państwa. Jego życie zakończyło się gwałtownie, zanim mógł zobaczyć dalszy rozwój państwa, którego powstaniu poświęcił znaczną część swojej działalności.
Co roku, gdy w miejscowości, w której zginął, składane są wieńce i zapada minuta ciszy, więc historia przestaje być wyłącznie zapisem wydarzeń sprzed ponad wieku. Staje się żywą pamięcią, przekazywaną kolejnym pokoleniom.
Utrudnienia dla uczestników
Tegoroczne uroczystości oznaczają również czasowe ograniczenia w ruchu drogowym w rejonie Béal na Bláth. Pociąg L2011 w Béal na Bláth nie będzie kursował od godziny 10.30 do 17.00. Niedostępny będzie również parking oraz dojazd pojazdami bezpośrednio pod pomnik Michaela Collinsa.
Uczestnicy skierowani zostaną na wyznaczone miejsca parkingowe znajdujące się około 900 metrów od miejsca uroczystości. Organizacja wydarzenia wymaga więc od uczestników uwzględnienia dodatkowego czasu na dotarcie pod pomnik.
22 sierpnia 1922 roku zakończyło się życie 31-letniego Michaela Collinsa – mówią zgodnym głosem historycy, ale też politycy. Dodają również, że nie zakończyła się jednak historia jego dziedzictwa. Co roku, w tym samym miejscu, Irlandia wraca więc do tamtego tragicznego wydarzenia, przypominając sobie człowieka, którego działalność pomogła nadać kształt niepodległemu od ponad stulecia państwu.
***
Znając historię Collinsa, zastanawiam się, czy przez przypadek, właśnie nie zrobiłby tego>>>
Bogdan Feręc
Źr. RTE
Fot. CC Underwood & Underwood + autor nieznany