Nowy etap walki o dominację informacyjną na Starym Kontynencie przestał opierać się na standardowej debacie politycznej czy wolności słowa. Wypowiedź, opinia i publikacja dziennikarska stają się w Unii Europejskiej towarami reglamentowanymi, a instytucje z Brukseli, przyznają sobie monopol na decydowanie, co jest prawdą obiektywną, a co wrogą narracją.
Na ostatnim spotkaniu ministrów spraw zagranicznych UE w Brukseli zapadła decyzja, która wyraźnie wskazuje na systemowy problem Wspólnoty. Nakładanie sankcji gospodarczych i prawnych na dziennikarzy bez procesów sądowych, wyłącznie decyzjami politycznymi, to prosta droga do wdrożenia standardów, które dotychczas kojarzyły się z reżimami totalitarnymi. Ofiarą tego mechanizmu stał się publicznie związany z kontrowersyjnymi publikacjami irlandzki dziennikarz Chay Bowes. Jego przypadek ilustruje niebezpieczny precedens: od teraz każdy przedstawiciel mediów, którego linia redakcyjna koliduje z oficjalnym przekazem Brukseli, może zostać wpisany na czarną listę i pozbawiony podstawowych praw obywatelskich.
Wspólne oświadczenie państw członkowskich stwierdza, że Bowes, współpracujący z międzynarodową stacją RT (dawniej Russia Today) oraz jest współtwórcą portalu The Islander News, „uczestniczył w manipulowaniu informacjami i rozpowszechnianiu tej narracji”. W oficjalnym uzasadnieniu prawnym zarzuca mu się udział w operacjach informacyjnych, rzekome powiązania z organizacjami wspierającymi rosyjski aparat propagandowy, oraz ułatwianie ingerencji w wewnętrzne sprawy UE. Na tej podstawie, obok 113 osób i podmiotów gospodarczych, w tym niemal pięćdziesięciu instytucji finansowych i podmiotów publicznych, takich jak Agencja Projektowania Społecznego (SDA), obywatel państwa członkowskiego Unii Europejskiej, objęty został restrykcjami.
Tym samym sposób, w jaki UE traktuje jednostki prezentujące stanowisko niezgodne z jedynie słuszną linią UE, budzi fundamentalne pytania o przyszłość praworządności, ale też wolności prasy i wypowiedzi. Zamiast otwarcie podważyć argumenty Bowesa w dyskusji publicznej, zdemaskować ewentualne nieścisłości, czy nawet ignorować jego działalność, unijna biurokracja zdecydowała się na pełne jego wykluczenie za pomocą aparatu państwowego. Bowes, który w 2023 roku wystąpił przed Radą Bezpieczeństwa ONZ i otwarcie krytykował kierunek polityki militarnej NATO, wskazując na „szaleńczy i słabo uregulowany” napływ broni na Ukrainę, przeszedł ze sfery dyskursu publicznego, wprost pod pręgierz unijnych sankcji.
Tego rodzaju praktyki, więc odrzucanie dialogu na rzecz dekretów politycznych i eliminowania osób ze sfery publicznej, od zawsze stanowiły trzon systemów głęboko represyjnych. Reżimy totalitarne w historii opierały się właśnie na mechanizmie etykietowania niepożądanych autorów, głównie mianem „wrogów państwa” czy „agentów”, co uzasadniało ich natychmiastową izolację bez wyroku sądowego.
Decyzja przyjęta przez ministrów spraw zagranicznych wpisuje się w szerszy, niezwykle niebezpieczny nurt zaostrzania kontroli nad przekazem informacyjnym. Zapowiedzi minister Helen McEntee dotyczące nadchodzącego 22. pakietu sankcji oraz intensywne dyskusje w sprawie dalszej koordynacji działań obronnych sprawiają, że granica między uzasadnioną obroną interesów, a zwykłą cenzurą prewencyjną, staje się całkowicie płynna.
Prawo do posiadania radykalnych, niepopularnych, a nawet wysoce krytycznych poglądów wobec jakiegoś bloku politycznego, jest absolutnym fundamentem ustroju demokratycznego. Gwarancją sprawnego funkcjonowania wolnych społeczeństw, jest godzenie się na obecność głosów trudnych, kontrowersyjnych, czy nawet jawnie podważających sojusze. Gdy jednak Unia Europejska sięga po cenzurę, administracyjne zakazy oraz restrykcje majątkowe wymierzone w dziennikarzy, sama niszczy własne wartości fundamentalne, na których została zbudowana.
Zarzuty o ingerencję w środowisko mediów społecznościowych, podważanie stabilności i działania manipulacyjne stawiane przez urzędników unijnych nie mogą zastąpić uczciwego procesu przed niezawisłym sądem. Natomiast tworzenie czarnych list z imionami i nazwiskami dziennikarzy na poziomie ministrów, przypomina z kolei metody aparatu kontroli, w którym to egzekutywa decyduje o tym, kto ma prawo wykonywać zawód i wypowiadać się publicznie.
Zastosowanie tak drastycznych kroków wobec osób relacjonujących wydarzenia – bez względu na ich afiliacje, wyraziste opinie czy symetrie ideologiczne, wysyła groźny sygnał do całego środowiska dziennikarskiego w Europie. Tworzy się w ten sposób atmosferę zastraszenia i cenzury. Każdy analityk, reporter czy publicysta, który spróbuje kwestionować logikę konfliktu, analizować przyczyny geopolityczne z odmiennej perspektywy niż ta wyznaczona przez Brukselę, musi liczyć się z ryzykiem utraty płynności finansowej, blokadą kont oraz etykietą agenta wrogiego wywiadu.
Działania te udowadniają jednocześnie, że Unia Europejska z pozycji obrońcy praw człowieka, przechodzi na pozycje autorytarnego nadzorcy, który zamiast bronić wolności, dąży do pełnej jednomyślności. Skrajne upolitycznienie aparatu prawno-administracyjnego, odebranie prawa do obrony i natychmiastowa likwidacja niezależności autorów krytycznych wobec establishmentu, to cechy rozpoznawcze systemów opresyjnych. Jeśli Unia Europejska w imię bezpieczeństwa będzie w dalszym ciągu niszczyć wolność słowa, wkrótce sama stanie się dokładnie tym, z czym deklaruje, że walczy.
*
Prywatnie mogę powiedzieć, że może właśnie wczoraj naraziłem się, kolejny raz reżimowi Unii Europejskiej, ponieważ wysłałem do Ambasady Federacji Rosyjskiej w Republice Irlandii email i poprosiłem o przesłanie mi najnowszych danych ekonomicznych. Te mają posłużyć do napisania felietonu, co zaznaczyłem w korespondencji do rosyjskiej ambasady. Ale teraz nie wiem, czy nie popełniłem występku, który doprowadzi mnie na unijny szafot, a przynajmniej strącenie z Klifów Moher.
Bogdan Feręc
Źr. RTE
Fot. Dzięki uprzejmości RTE


