Rynek nieruchomości w Irlandii stoi w obliczu niepokojącego zjawiska, które stawia nabywców w coraz trudniejszej sytuacji. Choć przez pewien czas tempo wzrostu cen wykazywało oznaki stabilizacji, najnowsze dane Centralnego Urzędu Statystycznego (CSO) za grudzień 2025 roku wskazują na ponowne przyspieszenie inflacji cen mieszkań. Kluczowym czynnikiem napędzającym ten trend nie są nowe inwestycje deweloperskie, lecz drastyczny niedobór domów z drugiej ręki, których rzadkość występowania na rynku winduje wyceny do rekordowych poziomów.
Zgodnie z indeksem cen nieruchomości CSO, ogólny wzrost cen zarówno nowych, jak i istniejących domów wyniósł 7 proc. w skali 12 miesięcy do grudnia ubiegłego roku. Jest to wyraźny skok w porównaniu z listopadowym odczytem na poziomie 6,8 proc. To odwrócenie trendu spowolnienia budzi uzasadnione obawy ekspertów i potencjalnych nabywców, sugerując, że presja popytowa przy niewystarczającej podaży wciąż dominuje nad rynkowymi mechanizmami korygującymi. Szczególnie jaskrawe różnice widać w ujęciu geograficznym. Podczas gdy w Dublinie ceny wzrosły o 5,6 proc., poza stolicą dynamika ta osiągnęła aż 8,1 proc.
Analiza struktury rynku pokazuje, że to właśnie nieruchomości z drugiej ręki drożeją najszybciej. W ostatnim kwartale ubiegłego roku ceny istniejących mieszkań wzrosły o 7,3 proc., a w skali całego roku ich wzrost wyniósł drastyczne 10,6 proc. Dla porównania, ceny nowych domów w czwartym kwartale zwiększyły się o 6 proc., a ich roczna dynamika zamknęła się w poziomie 5,3 proc. Statystyki te jednoznacznie wskazują, że deficyt zasobów na rynku wtórnym staje się głównym motorem napędowym drożyzny. Mediana ceny nieruchomości zakupionej w ciągu 12 miesięcy do grudnia wyniosła 387 000 euro, przy czym rozpiętość regionalna pozostaje ogromna – od rekordowych 679 999 euro w Dún Laoghaire-Rathdown po 195 000 euro w hrabstwie Donegal.
Mimo rosnących kosztów apetyt nabywców nie słabnie, co potwierdzają dane Urzędu Skarbowego. W samym grudniu 2025 roku zgłoszono 5947 wniosków o zakup mieszkań na łączną kwotę 2,6 mld euro. Z tej liczby aż 4001 transakcji dotyczyło rynku wtórnego, podczas gdy tylko 1946 nowych lokali trafiło do nabywców. Ross Lynch, starszy doradca ds. kredytów hipotecznych w NFP Ireland, zauważa, że sytuacja ta uderza przede wszystkim w osoby kupujące swój pierwszy dom. Muszą one mierzyć się z poważnymi barierami przystępności cenowej w regionach, gdzie podaż nowych nieruchomości pozostaje chronicznie niewystarczająca.
Paradoksalnie, wysokie ceny nie zniechęcają osób zamożnych i posiadających zdolność kredytową. Rok 2025 okazał się rekordowy pod względem aktywności kredytowej, a wartość wypłat z tytułu kredytów hipotecznych wyniosła 14,5 mld euro, co jest najwyższym wynikiem od 2008 roku. Jak podkreśla Ross Lynch, rynek odzwierciedla głęboką nierównowagę: stały wzrost populacji oraz rosnące dochody realne w połączeniu z brakiem mieszkań cementują inflacyjną strukturę rynku.
Dodatkowym obciążeniem dla kupujących jest sama specyfika procesu transakcyjnego. Badania Instytutu Badań Ekonomicznych i Społecznych (ESRI), finansowane przez Komisję Ochrony Konkurencji i Konsumentów (CCPC) wskazują na systemowe problemy. Proces zakupu często opiera się na aukcjach, które psychologicznie skłaniają do przelicytowywania wartości nieruchomości, co jeszcze bardziej podbija ostateczne ceny. Raport ESRI zwraca również uwagę na powszechne niezrozumienie praw i obowiązków przez kupujących oraz narastający problem opóźnień występujących już po podpisaniu umowy sprzedaży. W obliczu rzadkości ofert „z drugiej ręki” rynek staje się polem walki, w której cena przestaje odzwierciedlać realną wartość, a zaczyna być wynikiem desperacji i braku alternatyw.
Bogdan Feręc
Źr. CSO/Independent