Irlandzkie drogi coraz częściej przypominają test cierpliwości, a nie infrastrukturę transportową nowoczesnego państwa. Partia Pracy nie ma wątpliwości, że kraj zmaga się z „kryzysem dojeżdżających do pracy”, a rząd reaguje zbyt wolno i zbyt zachowawczo. Odpowiedzią ma być pakiet przepisów nadzwyczajnych, które zapewniłyby pracownikom natychmiastowe prawo do elastycznej pracy – bez uznaniowości pracodawców i bez biurokratycznych uników.
Impuls do tej propozycji jest prosty i boleśnie widoczny w godzinach szczytu. Zatory komunikacyjne gwałtownie wzrosły wraz z nasilającymi się wezwaniami do powrotu do biur. Poseł Partii Pracy z okręgu Kildare South Mark Wall mówi wprost: cofamy się do modeli pracy sprzed pandemii, ignorując realne koszty społeczne. Czas stracony w korkach, stres, spadek jakości życia i przeciążona infrastruktura to rachunek, który dziś płacą pracownicy. W tej narracji elastyczna praca nie jest benefitem ani modą, lecz narzędziem polityki publicznej. Zdaniem Partii Pracy realne, egzekwowalne prawo do pracy zdalnej lub hybrydowej mogłoby natychmiast zmniejszyć liczbę samochodów na drogach. Mniej dojazdów to mniej korków, mniej emisji i mniejsze obciążenie dla miast, które już dawno przestały być projektowane pod taką skalę ruchu.
Głos pracowników wzmacnia ten argument. Jamie z hrabstwa Meath wypowiadający się w programie stacji News Talk opisuje dojazd do Dublina jako nieprzewidywalną ruletkę. Choć do biura jeździ tylko raz lub dwa razy w tygodniu, standardowy czas podróży półtorej godziny często wydłuża się do dwóch, a czasem więcej. Dla bezpieczeństwa planuje nawet dwie i pół godziny. To nie wyjątek, to codzienność tysięcy osób balansujących między pracą a logistycznym chaosem.
Co istotne, Jamie nie mówi o utopii. Jego firma od czasów pandemii COVID-19 działa całkowicie zdalnie i, jak podkreśla, model ten sprawdza się bardzo dobrze. Wymaga zaangażowania i dyscypliny, ale działa. To ważny kontrargument wobec tezy, że praca zdalna jest chwilowym eksperymentem, który trzeba „odkręcić”. Dla wielu firm został on już dawno przetestowany i zdatny.
Krytycy propozycji Partii Pracy wskazują, że nie każdy zawód pozwala na elastyczność i że ustawowe prawo może ograniczać swobodę przedsiębiorstw. To prawda, ale argument ten łatwo zamienia się w wygodną wymówkę dla bierności. Nikt nie twierdzi, że elastyczna praca rozwiąże wszystkie problemy transportowe Irlandii. Twierdzenie brzmi skromniej i rozsądniej, że może je realnie zmniejszyć, tu i teraz, bez wieloletnich inwestycji i obietnic, które utkną na etapie planów.
Propozycja Partii Pracy jest w istocie testem myślenia o państwie. Czy rząd będzie dalej próbował „rozładowywać” korki apelami o cierpliwość i kolejnymi raportami, czy uzna, że organizacja pracy jest dziś jednym z kluczowych elementów polityki transportowej? Jeśli codzienny paraliż drogowy stał się normą, to nie jest to problem kierowców. To problem systemowy, a system, który ignoruje oczywiste rozwiązania, sam staje się korkiem.
Bogdan Feręc
Źr. News Talk