Irlandia znalazła się na progu jednej z najpoważniejszych konfrontacji państwa z globalną platformą technologiczną ostatnich lat. W centrum sporu stoi X – dawny Twitter – oraz zintegrowane z nim narzędzie sztucznej inteligencji Grok. Stawką jest nie tylko przyszłość konkretnej aplikacji, lecz także realna możliwość zablokowania całej platformy na terenie kraju. Domniemany powód jest ciężkiego kalibru, bo generowanie przez AI obrazów o charakterze seksualnym, w tym wizerunków dzieci.
Niepokój społeczny narasta, a sygnały płynące z irlandzkich instytucji państwowych są wyjątkowo jednoznaczne. Starsi funkcjonariusze An Gharda Síochána określili wykorzystanie Groka do „cyfrowego rozbierania” zdjęć dzieci i dorosłych jako rażące lekceważenie godności osobistej oraz fundamentalne nadużycie zaufania społecznego. W ich ocenie jest to zachowanie, którego nie można tolerować w żadnej formie.
Sprawa trafiła już na najwyższy poziom debaty publicznej, więc to Komisja ds. Sztuki i Mediów irlandzkiego parlamentu (Oireachtas) organizuje przesłuchanie poświęcone regulacji platform internetowych i bezpieczeństwu w sieci. Szczególna uwaga poświęcona zostanie kontrowersjom wokół Groka, czyli narzędzia, które umożliwia manipulowanie obrazami w sposób prowadzący do tworzenia niechcianych treści seksualnych. Przed Komisją wystąpi m.in. detektyw-naczelnik Barry Walsh z Krajowego Biura ds. Cyberprzestępczości Gardy.
W pisemnym stanowisku przygotowanym dla parlamentarzystów Walsh podkreślił, że zgłoszenia dotyczące materiałów przedstawiających nadużycia, generowanych przez sztuczną inteligencję, są traktowane z „najwyższą powagą”. Zapowiedział również, że w uzasadnionych przypadkach sprawy będą przedmiotem szczegółowych dochodzeń, których celem jest postawienie przed sądem osób odpowiedzialnych lub współdziałających w popełnieniu takich przestępstw. Jednocześnie funkcjonariusze zwracają uwagę na szerszy problem. Choć obecna debata koncentruje się na jednym modelu AI, w rzeczywistości, jak podkreślono, teoretycznie możliwe jest wyszkolenie wielu innych systemów do tworzenia równie nielegalnych i szkodliwych treści. Odpowiedzialność nie kończy się więc na jednym narzędziu, lecz dotyczy całego ekosystemu sztucznej inteligencji.
Na poziomie rządowym ton jest równie stanowczy. Minister stanu odpowiedzialna za sztuczną inteligencję Niamh Smyth zapowiedziała spotkanie z premierem oraz prokuratorem generalnym w sprawie Groka. Wprost stwierdziła, że jeśli X nie będzie przestrzegać irlandzkiego prawa regulującego tworzenie i rozpowszechnianie wizerunków o charakterze seksualnym, zarówno dzieci, jak i dorosłych, narzędzie, a w konsekwencji platforma, powinny zostać zakazane.
W wywiadzie na antenie RTÉ Smyth podkreśliła, że odpowiednie przepisy już istnieją, a kluczowym problemem pozostaje ich skuteczne egzekwowanie. Jej deklaracja była jednoznaczna, więc to brak zgodności z irlandzkim prawem oznacza brak zgody na funkcjonowanie. Minister ujawniła również, że zablokowała swoje konto na platformie X, podobnie jak wielu jej kolegów z rządu, co ma być czytelnym sygnałem politycznym. Zapowiedziała wspólną decyzję rządu w najbliższej przyszłości.
Równolegle komisja parlamentarna wysłucha informacji o gwałtownym wzroście liczby materiałów przedstawiających wykorzystywanie seksualne dzieci oraz o praktycznie nieograniczonym dostępie do pornografii w sieci. W tym kontekście szczególnie mocno wybrzmiewa pytanie o weryfikację wieku użytkowników. Zdaniem funkcjonariuszy trudno zrozumieć, dlaczego rygorystyczna kontrola wieku wciąż nie jest standardem na platformach, gdzie treści nieodpowiednie dla dzieci są łatwo dostępne lub gdzie istnieje realne ryzyko ich uzyskania.
Debata nie ogranicza się jednak wyłącznie do przestępstw seksualnych. Garda zwróci również uwagę na problem dezinformacji, w tym treści wymierzonych w imigrantów. Przedstawiciele organizacji społecznych i badawczych, takich jak Hope and Courage Collective, Media Literacy Ireland czy Institute for Strategic Dialogue, będą alarmować, że algorytmy napędzające platformy społecznościowe nie są neutralne. Jak ma stwierdzić dyrektor wykonawcza Hope and Courage Collective Edel McGinley algorytmy zaprojektowano tak, by maksymalizować zaangażowanie, a w praktyce oznacza to promowanie treści nienawistnych i podżegających do nienawiści na masową skalę.
Przewodniczący Komisji Alan Kelly zapowiedział, iż przesłuchanie ma być próbą zmierzenia się ze zmieniającym się charakterem szkód wyrządzanych w internecie. W jego ocenie sprawa Groka stanowi punkt zapalny, który wymusza szerszą refleksję nad tym, jak regulacje, egzekwowanie prawa, odpowiedzialność platform i edukacja medialna powinny współdziałać, aby stworzyć bezpieczniejsze środowisko online. Przesłuchanie zaplanowano na 4 lutego, a odbędzie się z udziałem przedstawicieli największych firm technologicznych, w tym Meta, TikToka, Google’a i X.
Bogdan Feręc
Źr. RTE
Photo by Kelly Sikkema on Unsplash