Irlandia może wkrótce rozszerzyć zakres działań swoich Sił Obronnych na morzu, ponieważ minister obrony Helen McEntee zaproponowała, aby w ramach działań odstraszających irlandzkie siły mogły wchodzić na pokłady rosyjskich tankowców, zwłaszcza tych należących do tzw. floty cieni.
Jak podkreśliła minister, obowiązujące przepisy pozwalają Siłom Obronnym na podjęcie takich działań w sytuacji występowania uzasadnionych obaw. Propozycja dotyczy konkretnie rosyjskich statków wykorzystywanych do transportu ropy naftowej poza oficjalnymi strukturami handlowymi. Według minister McEntee „flota cieni” składają się głównie z bardzo starych tankowców wykorzystywanych przez Rosję do transportu i sprzedaży ropy, przyczynia się do finansowania trwającej wojny. Minister zaznaczyła jednocześnie, że propozycja nie zakłada przejmowania statków ani kierowania ich do irlandzkich portów. Działania miałyby mieć charakter kontrolny i odstraszający, polegający m.in. na weryfikowaniu trasy statku, jego dokumentacji oraz deklarowanego celu podróży.
Zdaniem minister podobne działania w innych państwach okazały się skutecznym środkiem odstraszającym. W części przypadków samo podjęcie kontroli skutkowało zmianą kursu statków i przerwaniem ich dalszej podróży.
Szczegóły ewentualnych procedur mają zostać dopracowane we współpracy z partnerami międzynarodowymi, a sama propozycja jest wynikiem dyskusji prowadzonych podczas Monachijskiej Konferencji Bezpieczeństwa. W ramach tych rozmów analizowano kwestie prawne związane z potencjalnymi kontrolami statków, w tym podstawy zatrzymań, kwestie środowiskowe oraz sprawy związane z dokumentacją i banderą jednostek.
W ostatnim czasie problem obecności rosyjskich statków w regionie był już przedmiotem działań Sił Obronnych Republiki Irlandii, gdy w ubiegłym miesiącu siły Stanów Zjednoczonych przejęły rosyjski statek należący do „floty cieni” znajdujący się w irlandzkiej wyłącznej strefie ekonomicznej. Jednostka wypłynęła z Wenezueli i ponownie zarejestrowała się jako statek rosyjski na środku Atlantyku.
W kontekście bezpieczeństwa morskiego temat ten był analizowany również w Irlandii. W ubiegłym roku emerytowany wiceadmirał Mark Mellett spotkał się z ministrem Jackiem Chambersem, aby omówić przyszłość portu w Ros-a-Mhíl w hrabstwie Galway. Według Melletta port ten powinien stać się wielofunkcyjny, nie tylko dla przemysłu rybnego, ale również w kontekście zagrożeń hybrydowych, takich jak działalność „flot cieni” czy operacje szpiegowskie. Mellett wskazywał również, że tuż przed wybuchem wojny w Ukrainie w 2022 roku u wybrzeży zachodniej Irlandii obserwowano działania o charakterze hybrydowym. Od początku konfliktu pojawiały się liczne doniesienia o obecności rosyjskich statków należących do „floty cieni” w irlandzkiej wyłącznej strefie ekonomicznej lub w jej pobliżu.
Według Melletta działalność „floty cieni” wykorzystuje luki w obowiązujących przepisach międzynarodowych, w szczególności w ramach Konwencji o Prawie Morskim. W jego ocenie konieczne może być wzmocnienie mechanizmów kontroli oraz egzekwowania prawa, a także bardziej zdecydowane działania ze strony instytucji międzynarodowych.
Propozycja minister McEntee wpisuje się w szerszą debatę o roli Irlandii w systemie bezpieczeństwa międzynarodowego. Jak zaznaczyła minister, celem jest, aby państwo było jak najbardziej aktywne, czy to poprzez działania odstraszające, współdzielenie informacji z partnerami, czy też rozwijanie własnych zdolności operacyjnych.
*
Chciałbym tylko przypomnieć Pani minister, że do niedawna, pół Europy nadal zaopatrywało się w rosyjską ropę i gaz, więc również finansowało wojnę na Ukrainie. Poza tym oba węglowodory wciąż dostarczane są do Unii Europejskiej, choć wszystko dzieje się przez kraje trzecie. Więc skoro przedstawicielka rządu mówi o „tankowcach wykorzystywanych przez Rosję do transportu i sprzedaży ropy, przyczynia się do finansowania trwającej wojny”, w mojej ocenie powinna dodawać, że Europa, nie jest jedynym sprawiedliwym, który może rzucić kamieniem.
Bogdan Feręc
Źr. Independent
Photo by Alexandr Popadin on Unsplash