Polityka, paliwa i budżet, spór o zjednoczenie Irlandii, rosnące koszty życia, problemy rolnictwa oraz nowe informacje dotyczące lotniska w Dublinie i służby zdrowia. Tak w skrócie wygląda wtorek 15 września 2026 roku w Republice Irlandii.
1. Micheál Martin uderza w Sinn Féin. Spór o zjednoczenie Irlandii
Jednym z najważniejszych politycznych tematów stał się kraju konflikt między premierem Micheálem Martinem a Sinn Féin dotyczący przyszłości wyspy i ewentualnego referendum w sprawie zjednoczenia Irlandii. Martin zasugerował, że Sinn Féin może wręcz zaszkodzić sprawie irlandzkiej jedności, jeżeli będzie zacieśniać współpracę ze szkockimi i walijskimi ugrupowaniami niepodległościowymi.
2. Ceny paliw znów na pierwszym planie
Rosnące ceny ropy zaczynają coraz mocniej wpływać na irlandzką politykę. Ceny ropy są obecnie ponad 50 proc. wyższe niż w lipcu, kiedy wydawało się, że konflikt na Bliskim Wschodzie może zmierzać w kierunku rozwiązania. To stawia rząd przed niełatwym pytaniem: czy ograniczać podatki nakładane na paliwa, aby złagodzić uderzenie w kierowców i przedsiębiorstwa, czy też utrzymywać dotychczasową politykę podatkową. Taoiseach Micheál Martin zasygnalizował jednocześnie, że rząd rozważa obniżenie podatku na olej opałowy do ogrzewania domów.
3. Rozpoczęły się National Ploughing Championships
Dzisiaj rozpoczęła się 95. edycja National Ploughing Championships w Screggan koło Tullamore w hrabstwie Offaly. To największe wydarzenie rolnicze w Irlandii i jedno z największych tego rodzaju wydarzeń plenerowych w Europie. Impreza potrwa od 15 do 17 września. Organizatorzy spodziewają się około 300 tys. odwiedzających w ciągu trzech dni, a pierwszego dnia na miejscu miało pojawić się około 80 tys. osób. Na miejscu pojawili się m.in. prezydent Catherine Connolly, taoiseach Micheál Martin oraz tánaiste Simon Harris. Ploughing jest więc w tym roku czymś więcej niż wielkim świętem irlandzkiej wsi. To również polityczny test dla rządu przed październikowym budżetem.
4. Dublin Airport może wyczerpać swój limit emisji już w 2034 roku
Nowy raport dotyczący rozbudowy lotnisk przyniósł dzisiaj kolejną kontrowersyjną informację. Dublin Airport może wykorzystać przypadającą na niego część irlandzkiego budżetu węglowego już w 2034 roku, czyli znacznie wcześniej, niż wynikałoby to z obecnych planów klimatycznych. Sprawa ma znaczenie także w kontekście trwającej dyskusji o przyszłości lotniska i jego przepustowości. Dublin Airport pozostaje jednym z najważniejszych elementów irlandzkiej infrastruktury gospodarczej, ale jednocześnie jego dalsza rozbudowa jest coraz częściej konfrontowana z polityką klimatyczną.
5. Transport publiczny zdrożeje. Rząd tłumaczy, że potrzebne są pieniądze na rozwój
W tle dzisiejszej debaty o kosztach życia pozostaje również decyzja o podwyżkach cen transportu publicznego. Od przyszłego roku ceny przejazdów autobusami, pociągami i tramwajami mają wzrosnąć średnio o 15 proc., choć w niektórych przypadkach podwyżki będą większe. Rząd przekonuje, że dodatkowe wpływy są potrzebne do zwiększenia przepustowości transportu publicznego i finansowania nowych inwestycji. Problem polega na tym, że decyzja przychodzi w momencie, gdy irlandzkie gospodarstwa domowe już zmagają się z wysokimi kosztami energii, mieszkań i paliw.
6. HSE przyjrzy się opłatom za parkingi przy szpitalach
HSE zarządził przegląd opłat za parkingi przy publicznych szpitalach po tym, jak wpływy z tego tytułu ponad dwukrotnie wzrosły w ciągu kilku lat. Dane pokazują, że wpływy z opłat parkingowych wzrosły z 8,1 mln euro w 2020 roku do 16,1 mln euro w 2024 roku.
7. Cork wraca do sprawy Bessborough
W Cork City Council jednogłośnie przyjęto wniosek wzywający rząd do ujawnienia dokumentacji dotyczącej pochówków związanych z dawnym Bessborough Mother and Baby Home. Sprawa dotyczy jednego z najbardziej bolesnych rozdziałów współczesnej historii Irlandii. Komisja badająca działalność domów matki i dziecka ustaliła wcześniej, że w Bessborough zmarło 923 dzieci. Radni domagają się większej przejrzystości dokumentacji dotyczącej miejsc pochówku. Sprawa pokazuje, że temat dawnych instytucji kościelnych i państwowych nadal pozostaje żywy i dla wielu rodzin wciąż nie został zamknięty.
8. Wieś coraz mniej ufa głównym partiom
Interesujące dane przynosi najnowsze badanie Rural Ireland Thinks. Według sondażu aż dwie trzecie mieszkańców irlandzkich obszarów wiejskich uważa niezależnych posłów za najlepiej reprezentujących ich interesy. Co więcej, oceny głównych polityków pozostają niskie. Micheál Martin otrzymuje mniej niż pięć punktów na dziesięć, podobnie jak liderzy głównych partii opozycyjnych. Mary Lou McDonald została oceniona na 3,87, Holly Cairns na 4,12, Ivana Bacik na 3,69, a Roderic O’Gorman na 3,33.
W innym wyniku tego samego badania niemal połowa mieszkańców irlandzkiej wsi chce, aby Micheál Martin ustąpił ze stanowiska lidera Fianna Fáil w 2027 roku. To ważny sygnał przed kolejnymi wyborami. Irlandzka polityka coraz wyraźniej zaczyna mieć problem z reprezentowaniem interesów prowincji.
9. Energia atomowa dzieli Irlandczyków
Interesujące wyniki przynosi także badanie dotyczące energii jądrowej. Irlandczycy są podzieleni w kwestii zniesienia obowiązujących ograniczeń dotyczących energetyki atomowej. Poparcie dla zmiany stanowiska różni się jednak mocno w zależności od wieku. Najwyższe poparcie odnotowano w grupie 35–49 lat, gdzie za zniesieniem zakazu opowiedziało się 46 proc. respondentów. Wśród osób w wieku 16–24 lat było to 29 proc., a w grupie 25–34 lata – 34 proc. Debata może zyskać na znaczeniu, ponieważ Irlandia musi jednocześnie mierzyć się z wysokimi cenami energii, rosnącym zapotrzebowaniem na prąd i ekspansją centrów danych.
10. 14 irlandzkich europosłów przeciw handlowi z izraelskimi osiedlami
W Parlamencie Europejskim wszystkie 14 irlandzkich europosłów podpisało otwarty list do przewodniczącej Komisji Europejskiej Ursuli von der Leyen z apelem o wprowadzenie unijnych przepisów zakazujących handlu z izraelskimi osiedlami na terytoriach okupowanych. To pokazuje, że irlandzka polityka zagraniczna nadal zdecydowanie wyróżnia się na tle części państw UE w podejściu do konfliktu izraelsko-palestyńskiego.
11. Garda chce mocniejszej współpracy międzynarodowej
Komisarz Garda Justin Kelly powiedział dzisiaj, że irlandzka policja będzie nadal rozwijać współpracę międzynarodową w walce z przestępczością zorganizowaną. Wypowiedź padła podczas National Ploughing Championships. Funkcjonariusze wskazują na znaczenie międzynarodowych działań związanych z ekstradycją osób podejrzanych o poważne przestępstwa. W ostatnim czasie do Irlandii sprowadzono kilka osób poszukiwanych w związku z działalnością przestępczą.
12. Na marginesie: Irlandia i Irlandia Północna
Dzisiaj uwagę przyciąga także sprawa młodego piłkarza Ceadacha O’Neilla, urodzonego w Derry zawodnika Arsenalu. FAI interesuje się możliwością pozyskania go do reprezentacji Republiki Irlandii, podczas gdy selekcjoner Irlandii Północnej Michael O’Neill podjął działania, aby zatrzymać nastolatka w północnoirlandzkiej kadrze. To pozornie sportowa historia, ale na tej wyspie nawet futbol potrafi dotknąć kwestii tożsamości, przynależności i polityki.
Opr. Bogdan Feręc
Źr. Mat. internetowe