Wzrost mobilności międzynarodowej po wygaszeniu obostrzeń pandemicznych przyniósł przewidywalne, choć niepokojące konsekwencje dla irlandzkiego sektora ochrony zdrowia. Z opublikowanego przez Centrum Ochrony Zdrowia i Nadzoru (HPSC) raportu wynika, że liczba wykrywanych przypadków chorób tropikalnych oraz rzadkich patogenów utrzymuje się na poziomach bliskich rekordowym.
Skokowy wzrost zapadalności i zmiana profilu patogenów
O ile w latach 2013–2017 łączny bilans rejestrowanych przypadków w obrębie ośmiu kluczowych jednostek chorobowych, w tym trądu, dengi, wirusów Zika i chikungunya, giardiozy, malarii, gorączki Zachodniego Nilu oraz duru brzusznego wynosił 143, o tyle w 2024 roku odnotowano ich aż 543, a w ubiegłym – 535 przypadków. To czytelny sygnał, że irlandzkie placówki medyczne weszły w fazę stałej obecności wyzwań z zakresu medycyny podróży.
Szczególną uwagę zwraca dynamika dotycząca niektórych chorób, bo w 2020 roku, przy drastycznych ograniczeniach w ruchu lotniczym, wykryto zaledwie 15 przypadków malarii. W roku ubiegłym liczba ta sięgnęła natomiast 71 (po szczytowym poziomie 89 przypadków w 2023 roku). W ujęciu pięcioletnim oznacza to niemal czterokrotny wzrost. Znaczne wahania wykazuje również denga – z marginalnych 2 przypadków w 2021 roku, przez skok do 49 w 2024 roku (wzrost o 145% r/r), a 22 potwierdzone diagnozy w 2025 roku.
Nowa wektorowa epidemiologia i endemiczne wyzwania
Współczesny obraz kliniczny dopełniają rzadsze, lecz istotne z punktu widzenia zdrowia publicznego jednostki:
- Ospa prawdziwa (mpox), wykryta została w Irlandii po raz pierwszy w 2022 roku (229 przypadków), w roku ubiegłym choroba zamknęła się liczbą 55 zgłoszeń. Sporadycznie rejestrowane są również pojedyncze przypadki trądu.
- W ostatnich latach w statystykach pojawiły się pojedyncze epizody gorączki Zachodniego Nilu (2023 i 2024 r.) oraz cholery (jeden przypadek w 2024 r. – pierwszy od ponad dekady).
- Najwyższy wolumen spośród analizowanych jednostek generuje infekcja Giardia lamblia. Z poziomu 160 przypadków w 2021 roku wskaźnik wzrósł do 372 w roku ubiegłym. Należy jednak pamiętać, że część zachorowań na lambliozę ma charakter rodzimy i wiąże się ze skażeniem lokalnych ujęć wody, a nie wyłącznie z wyjazdami w strefy tropikalne.
Zalecone procedury profilaktyczne
Kliniczna specyfika importowanych patogenów wymaga od służb medycznych podwyższonej czujności diagnostycznej. Health Service Executive (HSE) przypomina o konieczności wdrażania profilaktyki pierwotnej przed planowaną emigracją zarobkową lub turystyczną. Kluczowym elementem zmniejszania presji na krajowy system opieki zdrowotnej pozostaje spersonalizowana kwalifikacja w poradniach medycyny podróży, uwzględniająca cel wyjazdu, aktualne szczepienia ochronne oraz odpowiednią chemoprofilaktykę antymalaryczną.
Bogdan Feręc
Źr. Independent
Photo by Olga Kononenko on Unsplash