Mieszkańcy Zielonej Wyspy coraz rzadziej sięgają po gotówkę. Najnowszy raport Banku Centralnego Irlandii pokazuje, że w ciągu zaledwie jednego roku nastąpił gwałtowny spadek liczby banknotów o niższych nominałach wprowadzanych do obiegu. Szczególnie wyraźnie widać to w przypadku popularnych banknotów 10 i 20 euro, których emisja zmniejszyła się aż o 35 procent.
Dane zawarte w raporcie rocznym za 2025 rok wskazują, że Bank Centralny wyemitował łącznie 145 milionów banknotów. To o 13 procent mniej niż rok wcześniej. Spadła również ich łączna wartość – z 5,2 miliarda euro w 2024 roku do 4,9 miliarda euro w ubiegłym roku. Największe zmiany dotyczą właśnie banknotów wykorzystywanych na co dzień podczas drobnych zakupów. Liczba wyemitowanych banknotów 20 euro spadła z 34,6 miliona do 22,5 miliona sztuk. To jeden z najbardziej znaczących spadków od lat i wyraźny sygnał, że konsumenci coraz częściej wybierają płatności elektroniczne.
Eksperci wskazują, że za zmianą stoją nowe nawyki finansowe społeczeństwa. Karty debetowe, płatności telefonem komórkowym oraz aplikacje finansowe umożliwiające błyskawiczne rozliczanie rachunków między znajomymi stają się codziennością. Coraz więcej osób płaci bezgotówkowo nawet za niewielkie zakupy, które jeszcze kilka lat temu niemal zawsze regulowano banknotami lub monetami.
Co ciekawe, trend ten nie dotyczy wszystkich nominałów. Liczba emitowanych banknotów 50 i 100 euro pozostała praktycznie bez zmian. Według Banku Centralnego są one częściej wykorzystywane jako forma przechowywania wartości niż środek codziennych płatności. Oznacza to, że wiele osób nadal trzyma większe nominały w domach lub wykorzystuje je jako zabezpieczenie oszczędności. Jednocześnie wbrew trendowi dotyczącemu banknotów wzrosła liczba emitowanych monet. W 2025 roku Bank Centralny wprowadził do obiegu 76 milionów monet, co oznacza wzrost o 21 procent w porównaniu z rokiem poprzednim. Monety pozostają ważnym elementem codziennych transakcji o najniższych wartościach, choć ich łączna wartość spadła o 19 procent.
Raport ujawnia także ciekawy fakt związany z dawną walutą Irlandii. Mimo że funt irlandzki został wycofany z obiegu ponad dwie dekady temu, w domach mieszkańców nadal pozostają znaczne ilości starej waluty. Pod koniec 2025 roku poza systemem bankowym znajdowały się banknoty dawnego funta o wartości 221,8 miliona euro. To zaledwie o pół miliona euro mniej niż rok wcześniej. Oznacza to, że przez cały ubiegły rok właściciele starych oszczędności wymienili w Banku Centralnym jedynie niewielką część przechowywanych banknotów. Miliony euro nadal pozostają ukryte w szufladach, sejfach, podłogach i domowych schowkach rozsianych po całym kraju.
Raport pokazuje również, że Bank Centralny przygotowuje się do przyszłości gotówki. Trwają prace nad budową nowego centrum gotówkowego i mennicy w Balseskin w północnym Dublinie. Inwestycja ma zastąpić obecny obiekt w Sandyford, jednak realizacja projektu potrwa jeszcze długo. Według szacunków banku uruchomienie nowego centrum zajmie co najmniej siedem lat ze względu na skomplikowany charakter inwestycji oraz wysokie wymogi bezpieczeństwa.
W dokumencie znalazły się także informacje dotyczące działalności samego Banku Centralnego. Instytucja prowadzi obecnie 15 postępowań sądowych, czyli o cztery więcej niż rok wcześniej. Znacząco wzrosła również liczba zgłoszeń objętych ochroną sygnalistów – z 233 do 384 przypadków. Na koniec 2025 roku Bank Centralny zatrudniał 2225 pracowników, a koszty wynagrodzeń wzrosły do ponad 211 milionów euro. Pensja gubernatora Gabriela Makhloufa zwiększyła się natomiast do 342 239 euro rocznie.
Mimo trudnego otoczenia finansowego sytuacja banku uległa poprawie. Strata za 2025 rok wyniosła 106,4 miliona euro, podczas gdy rok wcześniej sięgała aż 795,4 miliona euro.
Choć gotówka nie znika całkowicie z irlandzkiej gospodarki, najnowsze dane pokazują wyraźnie, że jej rola szybko się zmienia. Banknoty o niższych nominałach ustępują miejsca płatnościom cyfrowym, a portfele coraz częściej zastępują smartfony. Jednocześnie setki milionów euro w dawnych funtach irlandzkich nadal pozostają poza obiegiem, przypominając o czasach sprzed wprowadzenia wspólnej europejskiej waluty.
Bogdan Feręc
Źr. Independent