Publikacja najnowszego raportu parlamentarnej Komisji Transportu Oireachtas, zatytułowanego bezlitośnie „Pilna potrzeba podjęcia działań”, po raz kolejny odsłania głęboki kryzys w zarządzaniu bezpieczeństwem ruchu drogowego w Irlandii.
Statystyki są nieubłagane i ubiegły rok przyniósł najwyższą liczbę ofiar śmiertelnych od dekady, a od 2019 roku bilans tragicznych wypadków w kraju wzrósł o przerażające 31 procent. W tym samym czasie średnia dla całej Unii Europejskiej wykazała spadek o 15 procent. Zamiast jednak gruntownej refleksji nad strukturalną zapaścią systemów kontroli i infrastruktury, po raz kolejny serwuje się rozwiązanie najprostsze z punktu widzenia biurokracji – masowy automatyzm, sieć fotoradarów oraz powszechne obniżanie limitów prędkości.
Głównym orężem w walce z tragicznym bilansem na drogach stać się ma, zdaniem parlamentarzystów, drastyczny wzrost liczby urządzeń rejestrujących. Komisja wprost sugeruje rządowi, że fotoradary powinny być „stałym elementem wyposażenia dróg”.
Tym samym wizja, w której zaawansowana technologia staje się substytutem państwowej odpowiedzialności, budzi poważny sprzeciw.
Automatyczny nadzór to potężne narzędzie fiskalno-prewencyjne, które sprowadza relację państwa z kierowcą do ciągłego domniemania winy. Wdrożenie Krajowej Strategii w zakresie Fotoradarów w kształcie sugerowanym przez posłów, grozi przekształceniem sieci drogowej w przestrzeń permanentnego monitoringu, gdzie nadrzędnym celem staje się karanie za drobne przekroczenia limitów, a nie wyeliminowanie skrajnie niebezpiecznych zachowań.
Równie kontrowersyjny jest nacisk komisji na domyślne wprowadzenie ograniczenia prędkości do 30 km/h na obszarach zabudowanych i miejskich. Choć wiceprzewodniczący komisji Shane Moynihan z Fianna Fáil przekonuje, że władze lokalne są właściwie przygotowane do podejmowania takich decyzji, w praktyce oznacza to dalszą paraliżującą powolność legislacyjną oraz wprowadzanie rozwiązań sztucznych. Nakładanie administracyjnych kagańców na kierowców w miejscach, gdzie infrastruktura pozwala na bezpieczną i płynną jazdę, budzi frustrację i deprecjonuje samo pojęcie prawa drogowego.
Przepis, który drastycznie odbiega od realiów drogowych, przestaje być szanowany i staje się jedynie pułapką dla nieświadomych uczestników ruchu.
Najbardziej uderzającym wnioskiem z opublikowanego dokumentu jest jednak przyznanie, jak głęboko zaniedbano rolę żywego funkcjonariusza na drodze. Od 2009 roku liczebność wyspecjalizowanych jednostek policji drogowej skurczyła się z ponad 1000 do zaledwie 669 patroli. Jak trafnie zauważa Susan Gray z organizacji charytatywnej PARC, na irlandzkich drogach po prostu zniknął strach przed nieuchronnością kary, a wynikający z widocznej i rutynowej obecności policji.
Kampanie w długie weekendy czy fotoradar stojący na prostym odcinku drogi nie zastąpią patrolu Gardy – zdolnego do natychmiastowej reakcji na ulicy czy autostradzie. Technologia nie wykryje kierowcy jadącego pod wpływem alkoholu, środków odurzających czy poruszającego się po omacku pojazdem w katastrofalnym stanie technicznym. Statystyki pokazujące, że w latach 2021–2025 odnotowywano średnio 77 incydentów celowej jazdy pod prąd na autostradach rocznie, dowodzą, że mamy do czynienia z patologiami, których żaden fotoradar nie zatrzyma.
W związku z tym, rekomendacja komisji dotycząca powołania niezależnego komisarza ds. bezpieczeństwa ruchu drogowego, jest wymownym świadectwem bezradności.
Tworzenie kolejnego stanowiska i nakładanie nowej biurokratycznej czapki, ukryć ma fakt, że odpowiedzialność za stan dróg uległa całkowitemu rozproszeniu pomiędzy poszczególne departamenty.
System potrzebuje natomiast natychmiastowego powrotu do podstaw, więc odbudowy liczebności policji drogowej do poziomu sprzed lat, wdrożenia obiecanych szkoleń z jazdy po autostradach i drogach wiejskich w ramach kursów na prawo jazdy, oraz bezwzględnego egzekwowania prawa wobec przestępców drogowych.
Utrzymanie w raporcie postulatu wprowadzenia „prawa Jaxa” czy podniesienia kar za niebezpieczną jazdę ze skutkiem śmiertelnym z 10 do 14 lat pokazuje, że są obszary wymagające twardej reakcji karnej.
Niestety, przykrycie ich fotoradarowym lasem i strefami ograniczenia prędkości do 30 km/h, sprawia wrażenie działania pod publikę, które nie rozwiąże strukturalnego problemu braku bezpieczeństwa. Państwo po raz kolejny wybiera najprostszą drogę, tę na skróty.
Bogdan Feręc
Źr. PA Media
Photo by Haberdoedas II on Unsplash


