W stolicy Pakistanu trwają obecnie najważniejsze od blisko pół wieku negocjacje między Stanami Zjednoczonymi a Iranem, mające na celu zakończenie sześciotygodniowego konfliktu zbrojnego. Jednak spotkanie w Islamabadzie odbywa się w atmosferze głębokiej nieufności oraz sprzecznych komunikatów płynących z obu stolic.
Prezydent Donald Trump publicznie bagatelizuje wagę samego porozumienia, argumentując, że amerykańska armia osiągnęła już swoje cele militarne. Według zapewnień Białego Domu siły USA skutecznie zneutralizowały irańskie jednostki przeznaczone do stawiania min i rozpoczęły proces przywracania drożności w Cieśninie Ormuz. Trump ogłosił zniszczenie dwudziestu ośmiu irańskich okrętów, co określił jako działanie na rzecz bezpieczeństwa światowego handlu.
Strona irańska kategorycznie odrzuca te doniesienia, nazywając je dezinformacją. Teheran utrzymuje, że żaden amerykański okręt nie zdołał dotąd przepłynąć przez zablokowaną cieśninę, która pozostaje pod faktyczną kontrolą Iranu. Mimo tych rozbieżności, do Pakistanu przybyła delegacja wysokiego szczebla pod przewodnictwem wiceprezydenta J.D. Vance’a, któremu towarzyszą Jared Kushner oraz Steve Witkoff.
Po stronie irańskiej w rozmowach uczestniczą przewodniczący parlamentu Mohammad Baqer Qalibaf oraz minister spraw zagranicznych Abbas Araqchi. Przedstawiciele Iranu manifestują swój żal po śmierci Najwyższego Przywódcy Ajatollaha Alego Chameneiego oraz innych ofiar bombardowań, podkreślając cywilne koszty amerykańskich ataków na infrastrukturę kraju.
Głównym punktem spornym pozostaje status Cieśniny Ormuz, przez którą transportowana jest jedna piąta światowych zasobów ropy i gazu. Teheran domaga się pełnej kontroli nad tym szlakiem oraz wprowadzenia opłat tranzytowych, co ma stanowić element reparacji wojennych. Dodatkowo Iran żąda odmrożenia aktywów finansowych przetrzymywanych w zagranicznych bankach, między innymi w Katarze. Waszyngton oficjalnie zaprzecza, jakoby zgodził się na te warunki, a priorytetem administracji Trumpa pozostaje trwałe uniemożliwienie Iranowi rozwoju programu nuklearnego oraz zapewnienie swobodnej żeglugi międzynarodowej bez ponoszenia dodatkowych kosztów na rzecz Teheranu.
Sytuację dodatkowo komplikuje fakt, że Izrael kontynuuje działania zbrojne wymierzone w powiązany z Iranem Hezbollah w Libanie. Choć w Islamabadzie trwają rozmowy o rozejmie, Waszyngton i Tel Awiw stoją na stanowisku, że Liban nie jest objęty negocjowanym układem. W odpowiedzi Hezbollah kontynuuje ataki na pozycje izraelskie, a irańska dyplomacja zapowiada, że prowadzi rozmowy przy jednoczesnym zachowaniu pełnej gotowości bojowej.
Mimo napięć, pierwsze jednostki handlowe pod banderami Chin i Liberii zaczęły opuszczać Zatokę, co może sugerować powolne rozluźnianie blokady. Tymczasem nowy lider Iranu Ajatollah Modżtaba Chamenei pozostaje w ukryciu, gdzie leczy rany odniesione w ataku, w którym zginął jego ojciec.
Pomimo tych rozmów sytuacja gospodarcza na świecie pozostaje krytyczna z powodu wysokich cen surowców i inflacji, a ich wynik zadecyduje o trwałości globalnego bezpieczeństwa energetycznego.
Bogdan Feręc
Źr. RTE
Fot. Dzięki uprzejmości RTE