Spokojna zazwyczaj stolica Irlandii stała się w tym tygodniu areną operacji bezpieczeństwa o niespotykanej dotąd skali. Ponad pięć tysięcy policjantów na ulicach, zamknięte strefy morskie, ciężki sprzęt Sił Obronnych, a w tle międzynarodowa fala cyberzagrożeń, fałszywych alarmów bombowych i dywersji. Powód tego paraliżu jest czytelny: nieformalny szczyt liderów Unii Europejskiej oraz przyjazd prezydenta Ukrainy Wołodymyra Zełenskiego.
Za fasadą dyplomatycznej kurtuazji, oficjalnych podziękowań i deklaracji o solidarności rysuje się jednak obraz zjawiska znacznie bardziej niepokojącego niż logistyczne utrudnienia dla mieszkańców Dublina. Widzimy wyraźnie, jak relacje państw europejskich z Kijowem stopniowo tracą swój pierwotny, partnerski charakter, ustępując miejsca specyficznej, jednostronnej zależności.
Oto bowiem państwa Unii Europejskiej, reprezentowane w tym wypadku przez premiera Micheála Martina, z powagą godną lepszej sprawy podejmują rozmowy o „umowie o dronach” i partnerstwie technologicznym. Przekaz jest prosty, więc Ukraina, dzięki doświadczeniu bojowemu, dysponuje technologią i produkcją zbrojeniową, która staje się wręcz kluczowym elementem ochrony granic Europy. Warto się nad tą zamianą ról na chwilę zatrzymać. Pojawia się tu kuriozalny paradoks geopolityczny, w którym państwo pogrążone w wyniszczającym konflikcie i całkowicie zależne od zewnętrznego kroplówki finansowej, zaczyna pozycjonować się jako jedyny realny dostawca tarczy ochronnej dla zbiurokratyzowanej, pacyfistycznej Europy.
Trudno więc nie ulec wrażeniu, że mamy do czynienia z misternie tkaną narracją uzależniania zachodnich partnerów. Kijów nie przybywa już do europejskich stolic, wyłącznie jako petent proszący o pomoc humanitarną czy dostawy amunicji. Pojawia się jako podmiot dyktujący warunki, oferujący udział w programach zbrojeniowych i wprowadza zawoalowane dyktando w zakresie polityki migracyjnej czy obronnej. Dość wymowna w tym kontekście była wypowiedź Zełenskiego dotycząca obywateli Ukrainy przebywających za granicą.
Kwestia powrotu mężczyzn w wieku poborowym została ujęta w ramę oczekiwania, że to państwa przyjęcia wypracują odpowiednie „narzędzia” do ich odesłania. To subiektywny, ale niezwykle czytelny sygnał, że Kijów rości sobie prawo do wpływania na wewnętrzne prawodawstwo i politykę azylantów w suwerennych krajach UE, dyskontując przy tym własną narrację o niesprawiedliwości losu.
Zjawisko to budzi uzasadniony niepokój, zwłaszcza gdy przyjrzeć się bliżej stylowi uprawiania polityki przez ukraińskiego przywódcę. Wołodymyr Zełenski wychowany w kulturze widowiska, z powodzeniem przeniósł mechanizmy sceniczne na płaszczyznę międzynarodową. Jego dyplomacja opiera się na ciągłym utwierdzaniu poczucia winy u zachodnich partnerów, szantażu emocjonalnym oraz ciągłym podbijaniu stawki. Wizyta w Dublinie – już trzecia w ciągu zaledwie dwunastu miesięcy – ukazuje, jak niezwykle skutecznie były aktor wykorzystuje dyplomatyczną estetykę do budowania własnej pozycji. Wymuszanie udziału w kolejnych formatach, takich jak koalicji chętnych, czy żądania, by Europa nie ważyła się rozmawiać o pokoju bez jego bezpośredniego udziału, pokazują politykę prowadzoną metodą faktów dokonanych.
W Dublinie Zełenski oczekuje na meldunki amerykańskich wysłanników Jareda Kushnera i Steve’a Witkoffa, wracających z rozmów na Kremlu. Cała ta skomplikowana dyplomatyczna układanka, a obejmująca negocjacje w Abu Zabi, kwestie wymiany jeńców czy wstrzymanie ataków na infrastrukturę energetyczną, odsłania brutalną prawdę o rolach w tym dramacie. Podczas gdy Waszyngton i Moskwa prowadzą twardą grę interesów, Kijów próbuje utrzymać pozycję dysponenta europejskiego bezpieczeństwa, natomiast europejscy liderzy – jak premier Martin – potulnie deklarują gotowość do wspierania procesu i torowania Ukrainie drogi do Unii.
Tak na marginesie, społeczeństwo unijne, wcale nie jest przekonane, czy Ukraina powinna wejść w struktury UE, zanim nie spełni wszystkich warunków, jakie prowadzą do członkostwa.
Kierunek, w którym zmierza ta relacja, budzi powszechne wątpliwości. Uzależnienie infrastruktury bezpieczeństwa Unii Europejskiej od ukraińskiego sektora zbrojeniowego i technologii wojskowych, wydaje się logiczną abdykacją ze zdolności obronnych samego bloku. Oddanie inicjatywy politykowi, którego cała strategia opiera się na permanentnej eskalacji oczekiwań i kreowaniu sytuacji bez wyjścia, stawia Europę na pozycji rezonatora obcych interesów Ukrainy.
Solidarność z napadniętym sąsiadem jest fundamentem moralnym, jednak ślepe przyjmowanie dyktatu i przyzwalanie na to, by Kijów stawał się zwornikiem unijnej polityki obronnej, trudno uznać za dojrzałe realizowanie racji stanu, w tym przypadku Republiki Irlandii.
Przeniesienie punktu ciężkości z własnego bezpieczeństwa na technologiczną zależność od państwa w stanie wojny to nie wyraz siły, lecz niebezpieczny dowód politycznej krótkowzroczności.
Bogdan Feręc
Źr. Independent
Fot. X – Micheal Martin