Tymczasowy premier Donald Tusk pochwalił się na Facebooku, że przyleciał do Irlandii. Przy okazji podziękował członkom Dublin Civil Defence za ich zaangażowanie i pomoc podczas ataku w Krakowie. Za tę drugą część należy się pochwała dla szefa polskiego rządu. Ludziom wykonującym taką pracę należy się szacunek, niezależnie od tego, jakie poglądy polityczne reprezentują i z jakiego kraju przyjeżdżają osoby, którym pomagają.
Z pierwszą częścią wpisu mam jednak pewien problem i to wcale nie dlatego, że Donald Tusk pojawił się w Dublinie. Niech sobie przyjeżdża, zwiedza, rozmawia, spotyka się z kim chce i robi, co uważa za stosowne. Problem zaczyna się w momencie, kiedy taka wizyta przestaje być zwyczajnym przyjazdem człowieka do innego kraju, a staje się przedsięwzięciem wymagającym uruchomienia całej państwowej infrastruktury.
Byłbym więc ostrożny z takimi wpisami, ponieważ wizyta premiera to przede wszystkim koszty. Ktoś musiał przecież przywieźć go na lotnisko, ktoś musiał go „przelecieć” na wyspę, odebrać, zapewnić transport, zakwaterowanie i odpowiednią ochronę. Trzeba było zorganizować przejazdy, przygotować zabezpieczenie, a nawet ograniczyć ruch w miejscach, przez które przejeżdżała delegacja. Do tego dochodzi obsługa spotkań, zaplecze organizacyjne, wyżywienie i cała reszta rzeczy, o których zwykły turysta nawet nie pomyśli.
Nie zapominajmy też o napitku, bo przecież człowiek musi uzupełniać płyny, szczególnie kiedy ma napięty harmonogram spotkań, przemówień i obowiązkowych uśmiechów do kamer. Nie będziemy przecież żałować premierowi wody. Nawet jeśli niektórym jego wypowiedziom przydałoby się więcej otrzeźwienia.
Jednak zaproponuję też małe porównanie.
Niedawno sam odwiedziłem stolicę Irlandii. Byłem tam zaledwie cztery dni, ale postanowiłem potraktować tę wizytę całkiem poważnie. Nie miałem wprawdzie statusu premiera, nie przyjechałem z delegacją, nie towarzyszyli mi urzędnicy, a na lotnisku nie czekała na mnie limuzyna. To zresztą zrozumiałe, bo pojawiłem się na stacji Heuston, więc limuzyna na lotnisku była mi po nic. Mimo tych przeciwności losu, udało mi się dotrzeć do Dublina i przez kilka dni funkcjonować bez angażowania aparatu państwowego.
Pojechałem pociągiem w obie strony, za co zapłaciłem z własnej kieszeni, ponieważ z pieniędzy budżetowych nikt nie zamierza mi niczego fundować. Następnie korzystałem z Luasa, bo albo lubię tę formę transportu, albo zwyczajnie nie chciało mi się chodzić. W każdym razie przewoźnik również mnie skasował. Co ciekawe, nie zamykano z tego powodu ulic, nie ustawiano dodatkowych zabezpieczeń i nikt nie musiał organizować specjalnej eskorty, żebym bezpiecznie dotarł do celu.
Ale idźmy dalej. Za nocleg wprawdzie nie płaciłem, ale przecież człowiek musi coś jeść. Nie wystarczy przez cztery dni żywić się powietrzem, nawet jeśli niektórzy politycy sprawiają wrażenie, że potrafią funkcjonować wyłącznie na własnych deklaracjach. Trzeba było więc uzupełniać zapasy, zadbać o odpowiednią ilość elektrolitów i znaleźć coś do zjedzenia. Byłem zatem na zakupach w jednym ze stołecznych sklepów, kilka razy odwiedziłem restauracje, w których również zostawiłem pieniądze. Płaciłem za posiłki, napoje i inne drobiazgi. Napiwków także nie żałowałem, bo uważam, że jeśli ktoś wykonuje swoją pracę dobrze, należy mu się za to odpowiednie wynagrodzenie.
Nie potrzebowałem do tego ani ochroniarzy, ani kierowców, ani specjalnych zezwoleń. Nie trzeba było nikomu zamykać ulic, organizować kordonów czy angażować dodatkowych służb. Przyjechałem, wydałem własne pieniądze, skorzystałem z usług kilku przedsiębiorców i wróciłem do siebie.
I teraz dochodzimy do najważniejszego pytania: czyja wizyta bardziej opłacała się Dublinowi? Moja czy Donalda Tuska?
Choć nie jestem żadnym ważnym urzędnikiem, zostawiłem pieniądze w irlandzkich sklepach, restauracjach i u przewoźników. Zapłaciłem za transport, kupowałem produkty, korzystałem z lokalnych usług. Innymi słowy, przyjechałem jako zwyczajny klient, który zasilił obroty kilku przedsiębiorstw. Tymczasem w przypadku wizyty premiera mamy zupełnie inną sytuację. Przyjazd tymczasowej głowy rządu, nawet jeśli ma charakter roboczy, oznacza określone wydatki organizacyjne, logistyczne oraz związane z bezpieczeństwem. Część kosztów ponosi strona wysyłająca delegację, ale większa przypada na gospodarza. Nie jest to oczywiście nic nadzwyczajnego w dyplomacji, ale nie zmienia to faktu, że taka wizyta nie jest tym samym, co przyjazd zwykłego turysty.
Oczywiście można powiedzieć, że premier nie przyjeżdża do Dublina po to, żeby robić zakupy w Tesco, czy innym Lidlu, zamawiać obiad w restauracji czy korzystać z komunikacji miejskiej. Ma inne zadania, spotyka się z przedstawicielami władz, rozmawia o sprawach państwowych i reprezentuje Polskę. Zgoda. Tylko że nie zwalnia nas to z prawa do zadawania pytań o sens, efektywność i koszty takich przedsięwzięć. Bo skoro już premier Donald Tusk postanowił pochwalić się swoją obecnością w Irlandii, ja również postanowiłem pochwalić się swoją. Różnica polega na tym, że nie potrzebowałem do tego Facebookowego komunikatu o przybyciu ważnej osobistości, a irlandzki podatnik nie musiał się specjalnie martwić, czy wystarczy pieniędzy na obsługę mojej dublińskiej wizyty.
Nie mam również pretensji, że premier korzysta z przywilejów związanych ze sprawowanym urzędem. Tak działa państwo i tak wygląda protokół dyplomatyczny. Mam natomiast pewien problem z politycznym samozachwytem, który towarzyszy niektórym tego rodzaju wyjazdom. Sam fakt przekroczenia granicy, spotkania kilku osób i opublikowania fotografii nie jest jeszcze żadnym sukcesem. O wartości wizyty powinny świadczyć jej rezultaty, a nie liczba osób zaangażowanych w zapewnienie premierowi komfortowego pobytu. Dlatego proponuję, żeby przy okazji kolejnych zagranicznych podróży naszych polityków, wprowadzić nieco inną formę komunikatów. Oprócz informacji, z kim się spotkali, komu podziękowali i jakie ważne rozmowy przeprowadzili, mogliby również podać, ile kosztowała ich obecność w danym kraju i jakie konkretne korzyści przyniosła.
A ja? Cóż, następnym razem, kiedy wybiorę się do Dublina, również poinformuję o tym na Facebooku. Może nawet podziękuję motorniczemu Luasa, pani przy kasie w sklepie i kelnerowi, który przyniósł mi obiad. Przynajmniej będę wiedział, że za wszystko zapłaciłem sam.
Bogdan Feręc
Źr. Generalnie Independent i Facebook
Fot. Kadr z briefingu prasowego premiera Donalda Tuska w Dublinie – Facebook – Donald Tusk