Kiedy kilka lat temu globalna gospodarka przechodziła przymusową cyfrową transformację, entuzjaści nowych technologii wieszczyli rychły koniec ery tradycyjnych biur i pełną demokratyzację rynku pracy. Wizja, w której każdy pracownik, niezależnie od miejsca zamieszkania czy statusu społecznego, może wykonywać swoje obowiązki z zacisza własnego pokoju, okazała się jednak utopią.
Najnowsze dane opublikowane w corocznym raporcie Ipsos B&A TechScape na rok 2026 bezlitośnie obnażają rzeczywistość współczesnej Irlandii. Wynika z nich jednoznacznie, że praca z domu stała się symbolem statusu, głęboko zakorzenionym w zamożnych gospodarstwach domowych dublińskiej klasy średniej, podczas gdy mieszkańcy prowincji oraz pracownicy fizyczni mają o połowę mniejsze szanse na elastyczność zawodową. Jak dosadnie podsumowują autorzy raportu, praca z domu to dziś przede wszystkim przywilej, a nie powszechna konieczność.
Badanie przeprowadzone w maju 2026 roku na reprezentatywnej próbie 1002 osób powyżej 16 roku życia pokazuje, że model domowego biura, choć stabilny, daleki jest od uniwersalności. Ponad połowa dorosłych mieszkańców Irlandii nigdy nie pracowała i nie pracuje z domu, w kontrze do zaledwie 25 procent szczęśliwców, którzy wykonują swoje obowiązki zdalnie każdego dnia. Dysproporcje te pogłębiają się, gdy przyjrzymy się mapie kraju oraz strukturze zatrudnienia.
W stolicy aż 64 procent dorosłych spędza przynajmniej część czasu pracy w domu, podczas gdy poza Dublinem odsetek ten spada do 42 procent. Jeszcze jaskrawszy podział dotyczy charakteru wykonywanej profesji. Możliwość pracy z domu ma aż 60 procent pracowników umysłowych, ale tylko 30 procent osób zatrudnionych fizycznie. Pokazuje to, że tradycyjne podziały klasowe zyskały nowy, cyfrowy wymiar.
Ta nierówność społeczno-ekonomiczna rozwija się na tle rynku, który pod względem posiadania sprzętu technologicznego osiągnął już niemal pełne nasycenie. Ponad dziewięciu na dziesięciu dorosłych posiada obecnie smartfon, który skutecznie wyparł inne urządzenia, takie jak tablety. Te ostatnie tracą na popularności, ponieważ ekrany telefonów stały się większe, bardziej ergonomiczne i przyjazne dla użytkowników. Kluczowa zmiana polega jednak nie na tym, ile sprzętu posiadamy, ale jak z niego korzystamy. Autorzy raportu TechScape zwracają uwagę na fundamentalne przesunięcie akcentów w zachowaniach konsumenckich. Technologia przestała być traktowana jako platforma czysto rozrywkowa, a stała się niezbędną, niepodlegającą negocjacjom infrastrukturą życia codziennego.
Odzwierciedleniem tego trendu jest dynamiczny wzrost popularności usług o charakterze czysto użytkowym. Obecnie aż 86 procent dorosłych regularnie korzysta z poczty elektronicznej, a 76 procent zarządza swoimi finansami przez bankowość internetową, co stanowi wyraźny skok w porównaniu z danymi z 2022 roku, gdy wskaźniki te wynosiły odpowiednio 79 i 69 procent. Z kolei segment rozrywkowy, który napędzał cyfryzację w poprzednich latach, wyraźnie wyhamowuje. Choć dostęp do platform streamingowych, z Netflixem na czele, wciąż utrzymuje się na bardzo wysokim poziomie, dynamika jego wzrostu drastycznie spadła. W 2026 roku dostęp do tego najpopularniejszego serwisu deklaruje 73 procent badanych, co stanowi zaledwie skromny wzrost z poziomu 69 procent odnotowanego cztery lata temu. Podobnie wygląda sytuacja z transmisjami wydarzeń sportowych online, których popularność stagnuje lub wręcz maleje, a jedynym rosnącym formatem w tej kategorii pozostają podcasty.
Dla sektora biznesowego te głębokie zmiany oznaczają konieczność całkowitego przedefiniowania strategii dotarcia do klienta. Skoro smartfon stał się podstawowym, a często jedynym ekranem w codziennym życiu konsumenta, firmy muszą skupić się na intensyfikacji i jakości interakcji, a nie na oferowaniu kolejnych, zbędnych aplikacji.
Zadanie to utrudnia jednak rosnący opór społeczny wobec inwazyjnych metod marketingowych. Badanie Ipsos B&A ujawniło głęboką niechęć opinii publicznej do reklam targetowanych, wynikającą z uzasadnionych obaw o ochronę prywatności i bezpieczeństwo danych osobowych. Większość internautów czuje się osaczona spersonalizowanymi komunikatami, co rodzi fatalne skutki wizerunkowe. Co istotne, negatywne emocje uderzają z równą siłą zarówno w samą platformę wyświetlającą reklamę, jak i w promowaną markę.
Zjawisko to dotyczy wszystkich pokoleń, choć to młodzi dorośli okazują się najbardziej bezwzględni i najskuteczniejsi w technicznym blokowaniu niechcianych treści. Luke Reaper, dyrektor generalny Ipsos B&A, sugeruje, że współczesny biznes stoi na rozdrożu i musi natychmiast porzucić praktyki ukrytego śledzenia użytkowników. Jedynym lekarstwem na kryzys zaufania jest przejście w stronę transparentnej wymiany wartości. Konsument musi dokładnie wiedzieć, jakie dane są o nim gromadzone, w jakim celu i jaką realną korzyść otrzyma w zamian za ich udostępnienie.
Raport na rok 2026 nie pozostawia złudzeń. Choć Irlandia na papierze jest krajem nowoczesnym i w pełni połączonym z siecią, to pod tą błyszczącą powierzchnią kryją się stare, dobrze znane podziały geograficzne i klasowe. Praca zdalna, zamiast zjednoczyć i wyrównać szanse, stworzyła nową elitę, która czerpie pełne garści z cyfrowej transformacji, podczas gdy reszta społeczeństwa, związana z pracą fizyczną lub regionami wiejskimi, patrzy na te udogodnienia z perspektywy tradycyjnego stanowiska pracy. To poważne wyzwanie dla planistów społecznych i rządzących, którzy muszą odpowiedzieć na pytanie, jak zapobiec dalszemu rozwarstwianiu się narodu w erze, gdzie kabel światłowodowy i ekran smartfona definiują jakość ludzkiego życia.
Bogdan Feręc
Źr. Independent