Przez lata elektryczne samoloty pozostawały przede wszystkim domeną eksperymentów, projektów badawczych i ambitnych zapowiedzi producentów. Ograniczenia technologiczne, przede wszystkim pojemność akumulatorów, ich masa oraz stosunkowo niewielki zasięg, skutecznie utrudniały przeniesienie tej technologii do komercyjnego lotnictwa. Chiny postanowiły jednak przyspieszyć ten proces.
Chiński koncern lotniczy COMAC poinformował o udanym pierwszym locie pilotażowym dziesięciotonowego samolotu elektrycznego CE-25A. Maszyna wystartowała z załogą na pokładzie, a producent przekazał, że wszystkie podstawowe parametry lotu spełniły założenia.
Wydarzenie ma znaczenie nie tylko dla chińskiego przemysłu lotniczego. Jest kolejnym sygnałem, że Państwo Środka konsekwentnie rozwija technologie, które w przyszłości mogą zmienić sposób funkcjonowania transportu lotniczego, choć głównie regionalnego. Trzeba jednak zachować precyzję, ponieważ udany lot testowy, nie oznacza jeszcze uzyskania certyfikacji, rozpoczęcia regularnych przewozów ani komercyjnej dostępności samolotu. CE-25A dopiero rozpoczyna drogę do ewentualnego wykorzystania w cywilnym transporcie pasażerskim.
CE-25A został opracowany przez chińską państwową spółkę Commercial Aircraft Corporation of China (COMAC) we współpracy z producentem akumulatorów CATL, Uniwersytetem Jiao Tong w Szanghaju oraz innymi krajowymi partnerami. Jest to konstrukcja zaprojektowana przede wszystkim z myślą o krótkich połączeniach pasażerskich pomiędzy chińskimi miastami. Producent zakłada, że samolot będzie mógł obsługiwać trasy, na których wykorzystanie dużych maszyn odrzutowych jest ekonomicznie nieuzasadnione, a transport drogowy lub kolejowy nie zawsze zapewnia odpowiednią szybkość podróży.
Parametry techniczne CE-25A przedstawiają się następująco:
COMAC CE-25A
19 – pasażerów
10 t – maksymalna masa startowa
400 km – deklarowany zasięg
300 km/h – prędkość przelotowa
2400 m – wysokość przelotowa
10 – elektrycznych wentylatorów kanałowych
Jednym z najbardziej interesujących elementów konstrukcji jest układ napędowy. Zamiast tradycyjnych silników turbośmigłowych lub odrzutowych, zastosowano dziesięć elektrycznych wentylatorów kanałowych rozmieszczonych na skrzydłach. Po pięć urządzeń znajduje się po każdej stronie maszyny. Silniki elektryczne napędzają wentylatory, które wytwarzają siłę ciągu niezbędną do rozpoczęcia i prowadzenia lotu.
To rozwiązanie wpisuje się w koncepcję rozproszonego napędu elektrycznego. Zamiast koncentrować całą moc w jednym lub dwóch dużych silnikach, konstruktorzy rozdzielają ją pomiędzy większą liczbę mniejszych jednostek. Takie podejście daje interesujące możliwości projektowe, ale wymaga również bardzo zaawansowanego zarządzania energią, chłodzeniem i bezpieczeństwem poszczególnych elementów.
Lot przeprowadzony 14 listopada 2026 roku w Binzhou w prowincji Szantung był kolejnym etapem wielomiesięcznego programu testowego. Nie był to natomiast pierwszy kontakt CE-25A w przestrzeni powietrznej. Maszyna odbyła swój pierwszy autonomiczny lot bezzałogowy 2 lutego 2026 roku. Następnie przeprowadzono 19 prób, których zadaniem było sprawdzenie zachowania samolotu, działania systemów pokładowych i niezawodności konstrukcji. Dopiero po zakończeniu tego etapu zdecydowano się na lot z ludźmi na pokładzie.
Podczas listopadowego testu znajdowało się w nim dwóch pilotów oraz jeden inżynier odpowiedzialny za badania w locie. Cała operacja, uwzględniająca również czynności naziemne, trwała 57 minut i 46 sekund. Sam samolot pozostawał w powietrzu przez 16 minut i 38 sekund, pokonując dystans 60,4 kilometra.
Według COMAC maszyna zachowywała się prawidłowo, a wszystkie wskaźniki wydajności osiągnęły zakładane wartości.
W całym przedsięwzięciu szczególnie ważną rolę odgrywa CATL, jeden z największych światowych producentów akumulatorów. Nie jest przypadkiem, że chiński przemysł lotniczy nawiązał współpracę właśnie z przedsiębiorstwem posiadającym ogromne doświadczenie w rozwijaniu technologii magazynowania energii.
W samochodach elektrycznych masa akumulatora i jego pojemność mają ogromne znaczenie. W lotnictwie problem jest jeszcze poważniejszy. Samolot musi nie tylko wznieść się w powietrze, ale również zachować odpowiedni zapas energii na dalszy lot, ewentualne opóźnienia, zmianę trasy i bezpieczne lądowanie. W przypadku tradycyjnego lotnictwa, paliwo zapewnia stosunkowo dużą ilość energii przy niewielkiej masie. Akumulatory wciąż nie osiągają porównywalnej wydajności energetycznej. To właśnie dlatego elektryfikacja lotnictwa jest znacznie trudniejszym zadaniem niż rozwój samochodów zasilanych energią elektryczną.
Co istotne, COMAC nie ujawnił dotychczas dokładnej specyfikacji akumulatorów zastosowanych w CE-25A. Nie można więc powiedzieć, że wykorzystano najnowsze ogniwa prezentowane wcześniej przez CATL ani przypisywać samolotowi parametrów technologicznych, których producent oficjalnie nie potwierdził.
Kolejnym etapem będzie uzyskanie odpowiednich zezwoleń i certyfikatów lotniczych. Chińska Administracja Lotnictwa Cywilnego (CAAC) przyjęła już wniosek COMAC o wydanie certyfikatu typu dla CE-25A. To istotna informacja, ponieważ oznacza rozpoczęcie formalnej procedury oceny konstrukcji pod kątem wymagań bezpieczeństwa i zdatności do lotu. Samolot opracowano zgodnie z chińskimi przepisami CCAR-25, dotyczącymi dużych samolotów transportowych. Nie wiadomo jednak, czy certyfikat zostanie jednak przyznany, ponieważ maszyna musi przejść teraz serię wymagających testów w locie i udowodnić, że deklarowane osiągi są prawdziwe.
Dopiero pozytywne zakończenie procedury kontrolnej, pozwoli myśleć o dopuszczeniu maszyny do regularnych przewozów pasażerskich.
W tym miejscu warto zachować pewien dystans wobec entuzjastycznych komunikatów, jakie płyną z Chin. Światowe lotnictwo zna wiele konstrukcji, które z powodzeniem przechodziły pierwsze próby, ale nigdy nie weszły do regularnej eksploatacji. Między udanym lotem testowym a ekonomicznie uzasadnionym, bezpiecznym i powtarzalnym transportem pasażerów istnieje bowiem ogromna różnica.
Nie ulega jednak wątpliwości, że projekt CE-25A wpisuje się w szerszą strategię technologiczną Pekinu. Chiny od lat inwestują w przemysł elektromobilności, produkcję akumulatorów, automatykę, sztuczną inteligencję i nowoczesne technologie transportowe. W wielu z tych dziedzin przestały już być wyłącznie odbiorcą zagranicznych rozwiązań, stając się ich producentem i poważnym konkurentem dla zachodnich przedsiębiorstw.
Teraz podobna ambicja pojawia się w lotnictwie. Nie chodzi przy tym wyłącznie o stworzenie niewielkiego samolotu zdolnego przewieźć 19 osób na dystansie 400 kilometrów. Znaczenie ma również zdobywanie doświadczenia w projektowaniu systemów napędowych, zarządzaniu energią, automatyzacji lotu i integracji technologii akumulatorowych z konstrukcjami lotniczymi. Jeżeli natomiast projekt zakończy się sukcesem, Chiny mogą zyskać istotną przewagę w rozwijającym się segmencie regionalnego transportu elektrycznego. Szczególnie interesujące byłoby wykorzystanie takich maszyn na trasach łączących mniejsze miasta, gdzie duże samoloty pasażerskie nie znajdują uzasadnienia ekonomicznego.
Nie oznacza to oczywiście, że elektryczne samoloty w najbliższych latach zastąpią klasyczne maszyny pasażerskie. Zasięg 400 kilometrów i prędkość przelotowa 300 km/h wyznaczają dość wąski obszar zastosowań. To przede wszystkim potencjalny środek transportu regionalnego, a nie konkurent dla międzykontynentalnych samolotów odrzutowych. Nie można również mówić, że Chiny stworzyły pierwszy elektryczny samolot w historii. Elektryczne konstrukcje latają od lat, a zagraniczne przedsiębiorstwa również prowadzą zaawansowane programy rozwoju takich maszyn.
Przykładem jest szwedzki demonstrator Heart Aerospace X1 , który odbył pierwszy lot załogowy w sierpniu 2026 roku. Chińskie osiągnięcie polega na opracowaniu własnej dziesięciotonowej konstrukcji elektrycznej, przeznaczonej do przyszłych przewozów komercyjnych.
Wydarzenie z prowincji Szantung może okazać się jednym z ważniejszych momentów w rozwoju chińskiego przemysłu lotniczego w 2026 roku. Nie dlatego, że jeden udany lot rozwiązał wszystkie problemy elektrycznego transportu powietrznego, ale, że projekt przeszedł z fazy prób do etapu lotów z załogą. To ważna granica technologiczna.
Chiny pokazują, że traktują elektryfikację transportu jako przedsięwzięcie obejmujące nie tylko drogi i kolej, ale również przestrzeń powietrzną. Jeżeli CE-25A przejdzie pomyślnie proces certyfikacji, a jego eksploatacja okaże się bezpieczna i ekonomicznie uzasadniona, może stać się początkiem znacznie większego programu rozwoju regionalnego lotnictwa elektrycznego.
Dla Europy i Stanów Zjednoczonych jest to również sygnał ostrzegawczy. Przemysł lotniczy przez dekady pozostawał jedną z dziedzin, w których zachodnie przedsiębiorstwa utrzymywały silną pozycję technologiczną. Chińskie ambicje pokazują jednak, że również ten obszar przestaje być wyłączną domeną dotychczasowych liderów. Na razie CE-25A nie przewozi jeszcze pasażerów, ale pierwszy krok został wykonany. A w lotnictwie, podobnie jak w wielu innych dziedzinach technologii, przewagę zdobywa nie ten, kto najgłośniej zapowiada przyszłość, lecz ten, kto potrafi ją zbudować, przetestować i wprowadzić do codziennego użytku.
Bogdan Feręc
Źródła informacji: Chińska Administracja Lotnictwa Cywilnego (CAAC), agencja Xinhua, China Daily, AeroTime, Electrek.
Fot. Kadr z nagrania Xinhua


