Premier Micheál Martin zapowiedział, że centralnym motywem budżetu na 2027 rok będzie zmniejszenie presji finansowej odczuwanej przez rodziny. Jednocześnie jasno dał do zrozumienia, że rząd nie zamierza rozdysponować całej rekordowej nadwyżki budżetowej w ramach doraźnej pomocy socjalnej.
W wywiadzie dla Virgin Media One premier bronił decyzji o zachowaniu części środków w rezerwie i jak podkreślił, państwo musi zachować równowagę między natychmiastową pomocą dla obywateli a zabezpieczeniem stabilności gospodarki na wypadek kolejnych kryzysów. Według Martina, nawet po wpłatach do strategicznych funduszy inwestycyjnych Irlandia może utrzymać nadwyżkę budżetową na poziomie około 2,5 mld euro. Taoiseach ostrzegł, że sytuacja na światowych rynkach energii pozostaje niestabilna, a konsekwencje konfliktu na Bliskim Wschodzie mogą ponownie uderzyć w ceny paliw i koszty życia. Wprost mówił o konieczności budowania „poduszki bezpieczeństwa” na wypadek kolejnych szoków energetycznych. Rząd, jak przypomniał, przeznaczył już w tym roku około 750 mln euro na działania osłonowe związane z kryzysem paliwowym.
Premier zapowiedział jednak konkretne działania, a wśród priorytetów wymienił ulgi podatkowe, dalsze wsparcie systemu opieki nad dziećmi oraz zabezpieczenie socjalne dla emerytów, samotnych rodziców i osób o niskich dochodach. Rząd rozważa również dodatkowe mechanizmy ograniczające presję kosztową na gospodarstwa domowe, w tym programy modernizacji energetycznej domów.
Jednocześnie premier Martin wyraźnie dystansuje się od pomysłów natychmiastowego „minibudżetu”, a część komentatorów i polityków opozycji sugerowała wykorzystanie kilku miliardów euro już teraz, zanim obecne pakiety wsparcia wygasną. Premier odpowiada chłodno, że zbyt agresywne wydatki mogłyby jedynie podbić inflację i osłabić zdolność państwa do reagowania zimą, gdy kryzys energetyczny może ponownie uderzyć najmocniej.
To klasyczny polityczny balans na cienkiej linie, więc jednej strony rząd chce pokazać, że słyszy frustrację rodzin walczących z rachunkami, kredytami i kosztami codziennego życia. Z drugiej, nie chce powtórzyć błędów państw, które w czasach prosperity otworzyły budżetowe śluzy zbyt szeroko, a później boleśnie odczuły skutki spowolnienia gospodarczego.
Premier zapewniał również, że mimo rosnących wydatków rząd nie zamierza wycofywać się z zobowiązań zapisanych w Programie dla Rządu. Według Martina irlandzka gospodarka pozostaje odporna, a koalicja ma jeszcze cztery budżety, by realizować swoje cele. Problem w tym, że nie wszystkie deklaracje rządu wytrzymują zderzenie z rzeczywistością. Szczególnie dotyczy to mieszkalnictwa, więc tematu, który od lat pozostaje polityczną raną irlandzkiej sceny publicznej. Liczba osób korzystających z zakwaterowania awaryjnego wzrosła z 10 148 przed pandemią do obecnych 17 517. Jednocześnie rząd wycofał się z wcześniejszych rocznych celów budowy mieszkań, zastępując je długoterminowym planem dostarczenia 300 tys. domów do 2030 roku.
Opozycja zarzuca koalicji, że działa zbyt wolno i zbyt ostrożnie, szczególnie w zakresie budownictwa socjalnego i komunalnego. Martin odpowiada natomiast, że Fianna Fáil realnie zmieniła politykę mieszkaniową i pozostaje partią „która działa, gdy jest u władzy”.
W wywiadzie premier próbował również wyraźniej zarysować polityczną tożsamość Fianna Fáil przed setną rocznicą ugrupowania przypadającą w 2026 roku. Określił partię jako proeuropejską, proprzedsiębiorczą i centrolewicową, odróżniając ją od bardziej centroprawicowego Fine Gael.
Na razie jednak wyborców mniej interesują ideologiczne różnice między partiami centrum, a bardziej odpowiedź na proste pytanie: czy jesienny budżet realnie ulży rodzinom przed kolejną trudną zimą? I właśnie wokół tej odpowiedzi będzie toczyć się polityczna walka najbliższych miesięcy.
Bogdan Feręc
Źr. Independent
Photo by Jakub Żerdzicki on Unsplash