Rada Doradcza ds. Zmian Klimatu (Climate Change Advisory Council) wystosowała stanowczy apel do rządu o wycofanie się z decyzji o zamrożeniu podwyżek podatku węglowego na najbliższe trzy lata. Eksperci ostrzegają, że polityczne uleganie bieżącym naciskom i obniżanie opłat od paliw kopalnych, całkowicie podważa zaufanie do krajowej strategii klimatycznej oraz wysyła sprzeczne sygnały społeczeństwu i gospodarce.
Decyzje, które wywołały sprzeciw organu doradczego, zapadły już podczas prac nad niedawnym budżetem. Minister finansów Simon Harris poinformował wówczas Dáil o obniżeniu stawki podatku węglowego od oleju opałowego oraz gazu ziemnego. Rząd wstrzymał także planowaną podwyżkę tego podatku w odniesieniu do benzyny i oleju napędowego. Jak argumentowano, kroki te miały przynieść ulgę gospodarstwom domowym zmagającym się z wysokimi kosztami ogrzewania i brakiem łatwo dostępnych alternatyw ekologicznych.
Jednak zdaniem Rady Doradczej ds. Zmian Klimatu przyjęta taktyka przynosi opłakane skutki. W najnowszym, końcowym rozdziale rocznego przeglądu organ zaapelował do władz o stworzenie spójnego systemu wsparcia: „Sprzeczne sygnały płynące z rządu, takie jak zwiększone dotacje do paliw kopalnych i zmiany w podatku węglowym, jeszcze bardziej osłabiają motywację do podjęcia działań na rzecz klimatu”.
W raporcie zaznaczono, że zachęty oraz dotacje transformacyjne, powinny być ukierunkowane w sposób prosty i przystępny, aby realnie ułatwić obywatelom przejście na czyste źródła energii, zamiast utrwalać ich zależność od paliw kopalnych. Przewodniczący Rady Alex White w wystąpieniu na antenie telewizji RTÉ podkreślił, że choć interwencje w obliczu trudności finansowych obywateli są zrozumiale, to arbitralne „przerwanie” ścieżki opodatkowania paliw kopalnych, demontuje zaufanie do państwowego planu klimatycznego. (Tłumacząc wypowiedź i w prostych słowach, ludzie mogą się połapać, że to ściema).
Złagodzenie polityki fiskalnej stwarza niebezpieczne wrażenie, że cele klimatyczne podlegają bieżącym negocjacjom i zależą wyłącznie od względnego spokoju społeczno-gospodarczego. Tymczasem, jak wskazuje White, niestabilność geopolityczna i wstrząsy cenowe będą się powtarzać, a jedynym trwałym rozwiązaniem problemu wysokich kosztów energii, jest całkowite zerwanie z paliwami kopalnymi. Podatek węglowy stanowi kluczowy element tej strategii.
Alex White skrytykował również opóźnienia legislacyjne i organizacyjne rządu. Mimo że zbliża się koniec roku, wciąż nie opublikowano oficjalnego planu działań klimatycznych na 2026 rok. Zwłoka dotyczy także raportów dotyczących sprawiedliwości klimatycznej i społecznego planu klimatycznego, co podważa dynamikę i koordynację działań proekologicznych na szczeblu państwowym.
*
Żądania natychmiastowego przywrócenia dynamiki podwyżek podatku węglowego wprost odbijają się od realiów, z jakimi na co dzień zmagają się mieszkańcy Irlandii. Głosy płynące z kół eksperckich całkowicie ignorują fakt, że społeczeństwo jest już skrajnie wyczerpane rosnącymi kosztami życia i zapaścią podstawowych usług publicznych. Zamiast dokładać kolejne obciążenia fiskalne pod hasłem walki o klimat, rząd powinien dostrzec priorytety tam, gdzie kryzys bije najmocniej.
Doskonałym przykładem obszaru wymagającego pilnych nakładów i systemowych reform, jest irlandzka służba zdrowia (HSE). System opieki medycznej od dłuższego czasu wykazuje głęboką wydolnościową zapaść – pacjenci zderzają się z absurdalnie długimi kolejkami do specjalistów, przeciążonymi szpitalnymi oddziałami ratunkowymi oraz brakami kadrowymi. Szczególnie dramatycznie wygląda sytuacja w obszarze psychiatrii i opieki nad zdrowiem psychicznym, co widać po niektórych rekomendacjach tzw. ekspertów.
Bogdan Feręc
Źr. RTE
Photo by Markus Spiske on Unsplash


