Algieria po ponad 50 latach wysłała wojska za granicę. Stawką są wpływy w Sahelu, bezpieczeństwo energetyczne Europy i rywalizacja ze Zjednoczonymi Emiratami Arabskimi.
W tym artykule:
- Algieria wraca do Sahelu. Pierwsza zagraniczna misja wojskowa od 1973 roku
- Gazociąg Nigeria–Niger–Algieria. Dlaczego Europa potrzebuje tego projektu?
- Rosja w Sahelu. Moskwa próbuje pogodzić interesy regionalnych graczy
- Zjednoczone Emiraty Arabskie i Libia. Nowa rywalizacja o wpływy w Afryce
- Dlaczego Sahel jest jednym z najbardziej niebezpiecznych regionów świata?
- Sahel jako nowe pole geopolitycznej rywalizacji
- Zobacz także:
https://open.spotify.com/embed/episode/1nLJARIpRL8QTG7gqwczoD?si=f60599866cf14d48&utm_source=oembed
Algieria powraca do aktywnej polityki w Sahelu, regionie od lat pogrążonym w konfliktach zbrojnych i kryzysach politycznych. Po dekadach powściągliwości w prowadzeniu operacji wojskowych poza własnymi granicami władze w Algierze zdecydowały się wysłać żołnierzy do sąsiedniego Nigru. Jak wyjaśniał na antenie Radia Wnet dr Jędrzej Czerep z Polskiego Instytutu Spraw Międzynarodowych (PISM), decyzja ta jest elementem szerszej strategii odbudowy wpływów politycznych i gospodarczych oraz odpowiedzią na coraz ostrzejszą rywalizację regionalnych mocarstw.
Algieria wraca do Sahelu. Pierwsza zagraniczna misja wojskowa od 1973 roku
W ostatnich latach Sahel stał się jednym z najbardziej niestabilnych regionów Afryki. W Mali, Burkina Faso i Nigrze władzę przejęły wojskowe junty, które zerwały z dotychczasową orientacją prozachodnią i zbliżyły się do Rosji. Pomimo międzynarodowej izolacji oraz narastających problemów bezpieczeństwa nowe reżimy zdołały utrzymać się przy władzy.
– Spodziewano się, że te junty się nie utrzymają, że one za chwilę upadną. Na to najbardziej liczyła Francja, ale okazały się one bardziej trwałe, niż na początku się wydawało – zauważył dr Jędrzej Czerep.
Zdaniem eksperta sytuacja ta wymusiła zmianę podejścia państw sąsiadujących z Sahelem. Coraz więcej z nich decyduje się na pragmatyczną współpracę z wojskowymi władzami, uznając, że ich dalsza izolacja nie przyniesie oczekiwanych rezultatów.
Szczególne znaczenie ma decyzja Algierii o skierowaniu wojsk do Nigru. To pierwsza zagraniczna misja algierskiej armii od 1973 roku, kiedy kraj ten uczestniczył w wojnie arabsko-izraelskiej.
Posunięcie to oznacza istotną zmianę w polityce bezpieczeństwa Algieru. Dotychczas państwo to koncentrowało się przede wszystkim na obronie własnego terytorium i dyplomatycznym rozwiązywaniu konfliktów w regionie. Teraz coraz wyraźniej sygnalizuje gotowość do militarnej ochrony swoich interesów poza granicami kraju.
Gazociąg Nigeria–Niger–Algieria. Dlaczego Europa potrzebuje tego projektu?
Jednym z najważniejszych powodów rosnącego zaangażowania Algierii w Sahelu są interesy energetyczne.
Algieria należy do największych producentów gazu ziemnego w Afryce i odgrywa istotną rolę w zaopatrywaniu Europy w surowce energetyczne. Jednocześnie algierskie przedsiębiorstwa państwowe od lat inwestują w poszukiwanie i wydobycie ropy oraz gazu na terytorium Nigru.
Jak przypomniał ekspert PISM, algierskie firmy posiadały tam koncesje wydobywcze jeszcze przed falą wojskowych przewrotów. Obecnie współpraca gospodarcza nabiera nowej dynamiki, a przedsiębiorstwa z Algierii rozszerzają działalność na kolejne obszary kraju.
Ważnym elementem tych planów jest projekt transsaharyjskiego gazociągu łączącego Nigerię, Niger i Algierię. Inwestycja miałaby umożliwić transport nigeryjskiego gazu do Europy przez algierską infrastrukturę przesyłową.
– Gdyby ten gazociąg powstał, byłaby to wielka ulga dla Europy – podkreślił dr Czerep.
Nigeria jest jednym z największych producentów gazu ziemnego na kontynencie. Uruchomienie nowego szlaku eksportowego mogłoby istotnie zwiększyć ilość afrykańskiego surowca dostępnego na rynku europejskim, wzmacniając dywersyfikację dostaw i ograniczając możliwość wykorzystywania gazu przez Rosję jako narzędzia nacisku politycznego.
Realizacja projektu pozostaje jednak uzależniona od bezpieczeństwa w Nigrze, stabilności politycznej oraz porozumienia zainteresowanych państw.
W tym kontekście obecność algierskich żołnierzy nabiera dodatkowego znaczenia. Oficjalnym zadaniem misji jest bowiem między innymi ochrona algierskich przedsiębiorstw i ich pracowników.
Rosja w Sahelu. Moskwa próbuje pogodzić interesy regionalnych graczy
Skomplikowaną sytuację dodatkowo zaostrza obecność Rosji, która w ostatnich latach znacząco zwiększyła swoje wpływy wojskowe w państwach Sahelu.
Rosyjskie formacje wspierają między innymi juntę rządzącą Mali w walkach z organizacjami dżihadystycznymi i ugrupowaniami rebelianckimi. Moskwa jednocześnie próbuje odgrywać rolę mediatora między państwami regionu.
Jak wskazał dr Czerep, Rosjanie angażowali się w proces normalizacji stosunków między Algierią a Mali. Kreml jest również zainteresowany udziałem w projektach energetycznych, w tym w przedsięwzięciu dotyczącym transportu nigeryjskiego gazu do Europy.
Powstaje jednak pytanie, czy rosyjskie zaangażowanie rzeczywiście służyłoby zwiększeniu niezależności energetycznej Unii Europejskiej.
Z perspektywy Moskwy rozbudowa konkurencyjnych źródeł dostaw gazu może oznaczać dalsze ograniczenie jej wpływów na europejskim rynku energetycznym. Dlatego, zdaniem analityka, trudno jednoznacznie ocenić, jakie konsekwencje przyniosłoby dopuszczenie rosyjskich podmiotów do tego projektu.
Zjednoczone Emiraty Arabskie i Libia. Nowa rywalizacja o wpływy w Afryce
Za powrotem Algierii do Sahelu stoją nie tylko interesy gospodarcze, ale również narastające obawy związane z ekspansją Zjednoczonych Emiratów Arabskich.
Według dr. Czerepa Emiraty zbudowały swoją międzynarodową pozycję między innymi dzięki intensywnym inwestycjom w Afryce. Rozwijają porty, centra logistyczne i infrastrukturę transportową, stając się ważnym partnerem finansowym dla wielu afrykańskich rządów oraz lokalnych ośrodków władzy.
Szczególne znaczenie mają ich związki z rodziną Haftara, która kontroluje znaczną część wschodniej Libii.
– To właśnie ekspansji wpływów klanu Haftarów najbardziej obawiają się Algierczycy – wyjaśnił ekspert.
Władze Algierii postrzegają generała Chalifę Haftara i jego polityczno-wojskowe zaplecze jako regionalnych reprezentantów interesów emirackich.
Napięcie wzrosło po próbie przewrotu w Nigrze w sierpniu 2026 roku. Algier oskarżał otoczenie Haftara o udział w działaniach destabilizacyjnych. Wśród podmiotów podejrzewanych o zaangażowanie wymieniano także interesy emirackie i sudańskie Siły Szybkiego Wsparcia (RSF). Odpowiedzialność za próbę puczu pozostaje jednak przedmiotem sporów.
Dla Algierii perspektywa pojawienia się nieprzyjaznego ośrodka władzy również w Nigrze oznaczałaby poważne zagrożenie strategiczne.
Kraj ten od lat rywalizuje z Marokiem, a jednocześnie obawia się wzrostu znaczenia wspieranych przez Emiraty sił we wschodniej Libii. Utrata wpływów w Nigrze mogłaby zatem doprowadzić do sytuacji, w której Algieria czułaby się otoczona przez przeciwników z kilku stron.
W tym kontekście należy postrzegać zarówno zerwanie stosunków dyplomatycznych Algierii ze Zjednoczonymi Emiratami Arabskimi, jak i decyzję o wysłaniu wojsk do Nigru.
Dlaczego Sahel jest jednym z najbardziej niebezpiecznych regionów świata?
Pod koniec rozmowy dr Jędrzej Czerep wskazał trzy podstawowe przyczyny chronicznej niestabilności Sahelu.
Pierwszą z nich jest słabość instytucji państwowych. W wielu miejscach administracja nie zapewnia mieszkańcom bezpieczeństwa, sprawiedliwości ani podstawowych usług publicznych. Powstałą próżnię wykorzystują ugrupowania terrorystyczne, rebelianci i organizacje zbrojne, które przejmują faktyczną kontrolę nad poszczególnymi obszarami.
Drugim czynnikiem pozostaje dziedzictwo kolonializmu francuskiego. Narastająca niechęć do Francji i rozczarowanie dotychczasowym modelem współpracy z Zachodem sprzyjają popularności radykalnych haseł politycznych.
To właśnie na tej fali wojskowe junty uzasadniają przejmowanie władzy koniecznością zerwania z dawnym porządkiem i odzyskania pełnej suwerenności.
Trzecim elementem jest gwałtowna militaryzacja regionu, napędzana rozwojem nowych technologii wojskowych.
– Ze wszystkich stron napływają drony, napływają nowe rodzaje uzbrojenia ze strony Turcji, Emiratów, Chin, Rosji i innych – wskazał analityk PISM.
W efekcie Sahel staje się obszarem, na którym testowane są nowe systemy uzbrojenia i strategie prowadzenia konfliktów, a lokalne wojny coraz mocniej splatają się z globalną rywalizacją mocarstw.
Sahel jako nowe pole geopolitycznej rywalizacji
Powrót Algierii do aktywnej polityki regionalnej pokazuje, że przyszłość Sahelu nie zależy już wyłącznie od miejscowych konfliktów i relacji państw afrykańskich z dawnymi mocarstwami kolonialnymi.
Coraz większą rolę odgrywają państwa Zatoki Perskiej, Rosja oraz regionalne ośrodki siły, takie jak Algieria i Maroko.
Dla Europy stawką pozostają zarówno bezpieczeństwo południowego sąsiedztwa, jak i możliwość pozyskiwania surowców energetycznych z nowych kierunków.
Algierska misja w Nigrze może więc okazać się czymś więcej niż operacją ochrony inwestycji. To sygnał, że jeden z najważniejszych krajów Afryki Północnej zamierza ponownie aktywnie kształtować układ sił w całym regionie.
Autorzy:
Map of the Sahel/Munion Creative Commons License


