190. Rocznica wybuchu Powstania Listopadowego

W nocy z 29 na 30 listopada 1830 r. w Warszawie wybuchło Powstanie Listopadowe – rebelia skierowana przeciwko rosyjskiemu zaborcy. Żołnierze pod dowództwem Piotra Wysokiego przez ponad 10 miesięcy walczyli z siłami Imperium Rosyjskiego.

Główną przyczyną wybuchu Powstania Listopadowego było trudna sytuacja wewnątrz Królestwa Polskiego. Mieszkańcy mierzyli się z łamaniem konstytucji, a także represją i cenzurą wobec środowisk politycznych. W 1821 r. zawieszono wolność zgromadzeń oraz zakazano działalności masonerii. W październiku 1824 r. skazano Waleriana Łukasińskiego, przywódcę Wolnomularstwa Narodowego. Wzmagającym się z roku na rok prześladowaniom towarzyszyła likwidacja jawności obrad sejmowych.

Polacy pozbyli się złudzeń, że Car Imperium Rosyjskiego Mikołaj I Pawłowicz wypełni zobowiązania zawarte podczas kongresu wiedeńskiego. Gdy w lipcu i sierpniu 1830 r. wybuchły zwycięskie rewolucje w Belgii i Francji, naród uznał, że nadszedł właściwy moment do rozpoczęcia walki.

Powstanie, przygotowywane przez Stowarzyszenie Podchorążych, pod dowództwem porucznika Piotra Wysockiego, rozpoczęło się wieczorem 29 listopada 1830 r. O początkach walki tak mówił sam ppor. Wysocki: “O godzinie szóstej dano znak jednoczesnego rozpoczęcia wszystkich działań wojennych przez zapalenie browaru na Solcu w bliskości koszar jazdy rosyjskiej. Wojska polskie ruszyły z koszar do wskazanych stanowisk. Ja pośpieszyłem do koszar podchorążych. W salonie podchorążych odbywała się wtenczas lekcja taktyki. Wbiegłszy do sali, zawołałem na dzielną młodzież: Polacy! Wybiła godzina zemsty. Dziś umrzeć lub zwyciężyć potrzeba! Idźmy, a piersi wasze niech będą Termopilami dla wrogów! Na tę mowę i z dala grzmiący głos: Do broni! Do broni! Młodzież porwała karabiny, nabiła je i pędem błyskawicy skoczyła za dowódcą. Było nas stu sześćdziesięciu kilku!”.

Niestety nie wszystkie plany się powiodły. Próba wzięcia do niewoli wielkiego Księcia Konstantego naczelnego wodza armii Królestwa Polskiego, pełniącego obowiązki gubernatora wojskowego Królestwa Polskiego, zakończyła się niepowodzeniem. Monarcha wycofał się z Warszawy, nie podejmując działań przeciwko walczącym. Przełomem w walce było natomiast zdobycie Arsenału, które okazało się szansą na uzbrojenie ludności cywilnej.

I choć Warszawa była wolna, społeczność miała odmienne zdanie na temat walki. Józef Chłopicki, powołany na głównodowodzącego powstania od 5 grudnia 1830 r., nie wierzył w powodzenie, w związku z czym próbował doprowadzić do ugody z carem. Car Imperium Rosyjskiego Mikołaj I Pawłowicz zdecydował się na siłową odpowiedź w stronę powstańców, co poskutkowało dymisją Józefa Chłopickiego.

Wkrótce walki rozszerzyły się na cały kraj. Zgodnie z zapowiedzią cara Cara Mikołaja I Pawłowicza w lutym 1831 r. armia rosyjska wkroczyła do Królestwa. Naród polski stoczył wiele zwycięskich bitew, m.in. pod Stoczkiem, Wawrem, Iganiami czy też Dębem Wielkim. Nierozstrzygnięta pozostała walka pod Olszynką Grochowską.

Pomimo wielu sukcesów, przewaga militarna Rosji oraz zwątpienie i niechęć części społeczeństwa do buntu przyniosła porażkę Polakom. ,,Gdyby powstanie rozwinęło się dynamicznie od razu i jego dyktatorzy nie czekali na odpowiedź Rosji, może wszystko potoczyłoby się inaczej” – mówi o możliwym scenariuszu powstania historyk prof. Jerzy Skowronek. Walki trwały, aż do 21 października 1831 r. Po upadku powstania, car Mikołaj I Romanow powiedział: ,,Nie wiem, czy będzie jeszcze kiedy jaka Polska, ale tego jestem pewien, że nie będzie już Polaków.”

Na pamiątkę tych wydarzeń 29 listopada obchodzimy Dzień Podchorążego świętowany w Wojsku Polskim. Powstanie Listopadowe uznawane jest za jedno z najlepiej przygotowanych pod względem militarnym zrywem niepodległościowym. I choć Polacy ponieśli klęskę, to wydarzenia te zapisały się na kartach historii kraju jako symbol polskich dążeń do wolności.

Agencja Informacyjna

Agencja InformacyjnaKultura / Aleksandra Królak

Polska-IE: Udostępnij
ZATRZYMANY DO SPRAWY
Lista Przebojów Pol